Việt Nam phát huy vai trò cầu nối tại APEC 2027

Thứ năm, 19/11/2026, 16:07

Khi đăng cai Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ ba vào năm 2027, Việt Nam có thể tận dụng kinh nghiệm tham gia đồng thời hai hiệp định thương mại lớn của khu vực để thúc đẩy hợp tác giữa các nền kinh tế có ưu tiên khác nhau. Trong bối cảnh doanh nghiệp đang tìm cách đa dạng hóa nguồn cung và thị trường, hai hướng hợp tác có thể tạo đồng thuận là trao đổi chứng từ điện tử và kết nối nhà cung ứng với các mạng lưới sản xuất, phân phối trong khu vực.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC 2026.

Hai kỳ đăng cai trước cho thấy Việt Nam đã có kinh nghiệm đưa các ưu tiên chung của APEC vào chương trình hành động. Tại Hà Nội năm 2006, các thành viên thông qua kế hoạch cụ thể hóa mục tiêu thuận lợi hóa thương mại bằng các biện pháp và mốc thực hiện. Tại Đà Nẵng năm 2017, hợp tác được mở rộng sang phát triển bao trùm và đào tạo nhân lực trong kỷ nguyên số. Theo bà Julie Nguyen, Chủ nhiệm Sáng kiến Canada - ASEAN thuộc Trung tâm Nghiên cứu châu Á, Đại học York, những đóng góp của Việt Nam trong thuận lợi hóa kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng cho thấy khả năng thúc đẩy đối thoại giữa các nền kinh tế có trình độ phát triển khác nhau.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Canada, bà Christine Nakamura, Phó Chủ tịch phụ trách Văn phòng miền Trung Canada của Quỹ châu Á - Thái Bình Dương Canada, cho rằng Việt Nam có thể phát huy kinh nghiệm từ Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) để thúc đẩy hợp tác tại APEC. Bà nêu 3 lĩnh vực Việt Nam có thể tiếp tục đóng góp là thương mại số, cải cách cơ cấu và nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Bà cũng cho rằng chủ đề APEC 2027 về kết nối và xây dựng các nền kinh tế bao trùm, có khả năng chống chịu có thể giúp các thành viên tìm thêm tiếng nói chung trong bối cảnh kinh tế toàn cầu ngày càng phân mảnh. 

Dư địa hợp tác có thể thấy ngay từ thành phần của hai hiệp định. Việt Nam là một trong 7 nền kinh tế APEC cùng tham gia CPTPP và RCEP, bên cạnh Úc, Brunei, Nhật Bản, Malaysia, New Zealand và Singapore. APEC còn quy tụ những nền kinh tế chỉ tham gia một trong hai hiệp định, như Canada trong CPTPP, Trung Quốc và Hàn Quốc trong RCEP, và Mỹ đứng ngoài cả hai. Với cơ chế đồng thuận và hợp tác tự nguyện của APEC, kinh nghiệm thực thi hai hiệp định có thể được chia sẻ với nhiều đối tác hơn. 

Bà Julie Nguyễn đánh giá rằng quan hệ kinh tế rộng mở với nhiều đối tác lớn và kinh nghiệm tham gia nhiều khuôn khổ hợp tác giúp Việt Nam có thêm điều kiện thúc đẩy đối thoại và tìm điểm chung giữa các thành viên.

Trong thương mại số, một điểm chung có thể bắt đầu từ việc giảm số lần doanh nghiệp phải khai lại thông tin. Khi các hệ thống hải quan sử dụng biểu mẫu và định dạng dữ liệu khác nhau, một lô hàng có thể cần khai báo nhiều lần dù phần lớn thông tin đã có sẵn. Các nền kinh tế quan tâm có thể bắt đầu bằng việc đối chiếu dữ liệu cần khai, chia sẻ cách xác thực chứng từ điện tử và thử nghiệm việc trao đổi một loại chứng từ. 

Công việc này cũng cho thấy cải cách thủ tục cần đi cùng với đầu tư công nghệ. Để dữ liệu đã khai có thể được sử dụng ở khâu tiếp theo, cơ quan quản lý cần có quy trình tiếp nhận, kiểm tra và công nhận chứng từ phù hợp. Thời gian xử lý và số lần khai lại là những chỉ dấu cụ thể để đánh giá kết quả thử nghiệm.

Với chuỗi cung ứng, bà Julie Nguyen nhận định Việt Nam có thể tận dụng vị trí trong mạng lưới sản xuất châu Á để kết nối nhà cung cấp, nhà sản xuất và thị trường tiêu thụ. Ở cấp doanh nghiệp, việc đa dạng hóa nguồn cung đòi hỏi thông tin đủ cụ thể để bên mua biết đối tác nào đáp ứng được tiêu chuẩn kỹ thuật, sản lượng và thời hạn giao hàng. Doanh nghiệp nhỏ muốn tham gia chuỗi cũng cần biết bên mua yêu cầu gì về chất lượng và truy xuất nguồn gốc. 

Đây là những khâu mà các hiệp hội ngành hàng và chương trình hỗ trợ doanh nghiệp có thể tham gia, từ cung cấp thông tin về nhu cầu mua hàng đến hướng dẫn nhà cung cấp chuẩn bị hồ sơ năng lực. 

Hai hướng hợp tác này có thể bổ trợ cho nhau. Kết nối theo ngành giúp doanh nghiệp tìm được nhà cung ứng đáp ứng yêu cầu, trong khi trao đổi chứng từ điện tử thuận lợi hơn giúp giảm thủ tục khi hai bên bắt đầu giao dịch. 

Tại Phú Quốc năm 2027, Việt Nam có thể vận dụng kinh nghiệm điều phối từ Hà Nội và Đà Nẵng để kết nối các thành viên sẵn sàng cùng tham gia thí điểm. Một thử nghiệm trao đổi chứng từ hoặc một chương trình kết nối nhà cung ứng theo ngành có thể tạo cơ sở để các nền kinh tế khác cân nhắc tham gia. Vai trò cầu nối của Việt Nam sẽ được thể hiện qua những kết quả mà doanh nghiệp có thể nhận thấy, như bớt một lần khai báo, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ hoặc tìm được thêm một nhà cung cấp đáp ứng yêu cầu.

HÀ LINH