Vì sao doanh nghiệp chưa mặn mà?

Giai đoạn 2006 2015, TP Cần Thơ triển khai nhiều chương trình, dự án hỗ trợ doanh nghiệp (DN) nâng cao năng suất, chất lượng (NSCL) sản phẩm, hàng hóa và đạt được một số thành tựu nhất định. Kết quả này phản ánh sự quan tâm sâu sát của chính quyền các cấp từ Trung ương đến địa phương. Tuy nhiên, nhiều chương trình, dự án khi triển khai trong thực tế lại chưa thu hút được sự tham gia tích cực từ phía DN. Những năm qua, nhận thức về nâng cao NSCL của DN được cải thiện, nhưng đa số DN tự xây dựng và áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến, các công cụ nâng cao NSCL bằng nguồn kinh phí tự chủ. Điều này cho thấy, các chương trình, dự án vẫn chưa có sự tác động sâu sắc. DN vẫn còn tâm ý e ngại khi tham gia vào chương trình, dự án có vốn hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước. Theo phản ánh của ngành chức năng, một số DN vẫn chưa thực sự quan tâm đến những chính sách ưu đãi của địa phương và Trung ương. Do đó, khi triển khai chính sách hỗ trợ, DN thường không tìm hiểu thêm thông tin hoặc liên hệ lại với cơ quan Nhà nước. Vậy, đâu là nguyên nhân khiến DN quay lưng với những chính sách có ý nghĩa này?

Nhiều ý kiến cho rằng, các bộ, ngành và địa phương cần có sự phối hợp chặt chẽ để hoạt động hỗ trợ DN được toàn diện, mang lại hiệu quả cao nhất. Trong ảnh: Hoạt động sản xuất của DNTN Cơ khí Sông Hậu.

Trước hết, do các chính sách hỗ trợ chưa đúng nhu cầu của DN cũng như không đúng đối tượng cần được hỗ trợ. Một số đối tượng như: cơ sở sản xuất quy mô hộ gia đình; hợp tác xã; trung tâm giống cây trồng, vật nuôi... thực sự có nhu cầu cần hỗ trợ nâng cao NSCL; áp dụng các hệ thống quản lý, công cụ sản xuất tiên tiến lại không thuộc diện được hỗ trợ. Bên cạnh đó, mỗi bộ, ngành có những chương trình hỗ trợ DN, người lao động khác nhau, quá trình triển khai không có sự gắn kết khiến việc hỗ trợ thực hiện riêng lẻ, không toàn diện, hiệu quả tổng hợp không cao. Ngoài ra, nhiều ý kiến cho rằng, định mức kinh phí hỗ trợ chưa tương xứng thực tế; thủ tục thanh toán, giải ngân còn rườm rà cũng ảnh hưởng không nhỏ đến tâm lý của DN. Kết quả thực hiện Dự án Nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, hàng hóa của các DN nhỏ và vừa TP Cần Thơ đến năm 2020 cho thấy, số lượng DN đăng ký tham gia tăng theo từng năm. Tuy nhiên, kết quả DN nhận được hỗ trợ rất ít, chủ yếu do chưa hoàn chỉnh hồ sơ theo yêu cầu. Thực tế, nhiều DN có ý tưởng kinh doanh khá tốt nhưng khi biến ý tưởng thành kế hoạch, dự án cụ thể thì lại rất hạn chế nên ngành chức năng chưa "mạnh tay" hỗ trợ

Từ những bất cập vừa nêu, nhiều ý kiến cho rằng, công tác tuyên truyền, phổ biến các chương trình, dự án thuộc Chương trình Quốc gia NSCL cần được thực hiện rộng rãi để các đối tượng thụ hưởng thấy rõ đây là chương trình cấp quốc gia, mang tính hỗ trợ toàn diện và lâu dài. Trong giai đoạn đầu, cần tạo điểm nhấn, chọn 1 hoặc vài DN tiêu biểu tập trung đầu tư sao cho thật hiệu quả. Từ đó, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, thúc đẩy sự cạnh tranh, đổi mới của các DN khác. Ngoài ra, các bộ, ngành và địa phương cần có sự phối hợp chặt chẽ để hoạt động hỗ trợ DN được toàn diện, gắn kết với nhau, đảm bảo hỗ trợ đúng đối tượng, đúng lúc và đúng nhu cầu.

Nhiều ý kiến cho rằng, hiện tại nhiều DN đang sử dụng các thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu nên việc "cải tổ" yếu tố lao động hay quản lý vẫn không đủ sức để tăng năng suất, nâng cao chất lượng sản phẩm. Vì vậy, việc hỗ trợ phải thực hiện đồng bộ từ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, trình độ quản lý đến đổi mới thiết bị, công nghệ. Có như thế, bài toán về nâng cao NSCL và khả năng cạnh tranh của DN mới được giải quyết triệt để. Đặc biệt, Bộ Khoa học và Công nghệ phải đi trước một bước, chủ trì thực hiện các dự án "nền tảng" như: xây dựng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đội ngũ chuyên gia, cán bộ tư vấn; hướng dẫn ứng dụng, đổi mới công nghệ; tăng cường cơ sở vật chất kỹ thuật cho việc thử nghiệm chất lượng sản phẩm, hàng hóa chủ lực. Song song đó, Bộ Khoa học và Công nghệ cần mở rộng đối tượng được hỗ trợ, đảm bảo tất cả các đối tượng sản xuất, kinh doanh trong toàn xã hội đều nhận được sự hỗ trợ thích đáng. Đồng thời, nâng cao định mức, đổi mới cơ chế hỗ trợ theo hướng đơn giản hóa thủ tục, không để thủ tục thanh quyết toán trở thành rào cản khi DN tham gia vào các chương trình, dự án có vốn từ nguồn ngân sách Nhà nước.

Bài, ảnh: QUẾ LIM