Cuộc không chiến giữa Nga và Ukraine liên tục thay đổi kể từ khi xung đột bùng phát, mà ví dụ mới nhất là việc Mát-xcơ-va tung ra loại máy bay không người lái (UAV) chạy bằng động cơ phản lực đầy lợi hại. Điều này đang khiến Ukraine gặp thách thức lớn trong việc bảo vệ các thành phố trước các cuộc không kích.

UAV Geran-5 đáng gờm của Nga. Ảnh: X
Trong cuộc phỏng vấn hồi tháng trước, phát ngôn viên Không quân Ukraine Yuriy Ihnat thừa nhận nước này chỉ chặn được khoảng 60% các cuộc tập kích sử dụng UAV phản lực Geran-5. Con số này thấp hơn so với tỷ lệ đánh chặn 95% mà hệ thống phòng không Ukraine đạt được đối với các biến thể UAV khác.
Thân hình trụ và cánh thẳng khiến Geran-5 giống tên lửa hành trình hơn là UAV tầm xa thông thường. Phi cơ mới có tầm bay lên đến 1.000km và trần bay 6.000m, cao hơn so với các phiên bản trước đó. Geran-5 cũng bay nhanh hơn, với tốc độ tối đa ước tính khoảng 600km/h. Theo chuyên gia quân sự người Nga Yuri Knutov, dòng UAV này còn tích hợp thị giác máy tính, dựa trên bản đồ địa hình số được cài sẵn. Công nghệ này cho phép chúng tự động nhận diện và chọn mục tiêu, bỏ qua mục tiêu giả và nhiễu sóng.
Tất cả những yếu tố trên khiến Geran-5 rất khó bị hạ gục bởi hệ thống phòng không trên mặt đất của Ukraine. Do vậy, Ukraine đã phải “tích cực” sử dụng các chiến đấu cơ có người lái để trực tiếp bắn hạ Geran-5 kể từ khi Nga bắt đầu triển khai UAV này vào tháng 8.
Hệ thống phòng không của Ukraine sử dụng chiến tranh điện tử và trí tuệ nhân tạo (AI) để dẫn dụ các UAV Nga vào những hành lang hẹp trên bầu trời, tạo cơ hội tốt hơn cho các tiêm kích bắn hạ. Thế nhưng, những tiêm kích nhanh nhất của Ukraine thường chỉ đạt tốc độ từ 300-400km/h, không đủ nhanh để ngăn chặn mối đe dọa mới.
Nhược điểm của các biến thể UAV tầm xa trước đây là tốc độ bay chậm, nên dễ bị bắn hạ. Điều này là do chúng sử dụng động cơ cánh quạt.
UAV đầu tiên sử dụng động cơ phản lực là Geran-3 đã được triển khai năm 2025. Sở hữu vận tốc tối đa 330km/h, nó nhanh hơn đáng kể so với Geran-2 vốn chỉ đạt 185km/h. Mặc dù “lép vế” về tầm bay (600km so với 2.500km của Geran-2), Geran-3 có thể bay cao hơn, qua đó giảm nguy cơ tổn thương trước hệ thống phòng không. Cuối năm ngoái, trên bầu trời Ukraine đã xuất hiện UAV phản lực Geran-4 với tốc độ tối đa tăng lên 500km/h và tầm bay 850km và gần đây là Geran-5 .
Cơ quan tình báo quân đội Ukraine đã công bố chi tiết các thành phần trong Geran-5, nhấn mạnh mức độ phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài của chuỗi cung ứng mẫu UAV này. Nga cũng có năng lực sản xuất hàng loạt UAV phản lực mới. Tình báo quân sự Ukraine đánh giá rằng Nga đang ưu tiên sản xuất Geran-4 và Geran-5 dành cho chiến dịch tấn công nước láng giềng vào mùa thu và mùa đông.
Điều này có thể gây hậu quả nghiêm trọng, vì Ukraine đang cạn kiệt kho tên lửa đánh chặn Patriot vốn do phương Tây cung cấp. Đây là tên lửa duy nhất thực sự hiệu quả để tiêu diệt Geran-5.
HẠNH NGUYÊN (Theo Asia Times, AP)