Trăn trở trước bài toán kinh tế

Những năm gần đây, gameshow, chương trình truyền hình thực tế ở Việt Nam chiếm hầu hết các khung giờ phát sóng đồng thời thu hút lượng lớn các nhà đầu tư sản xuất, quảng cáo... Điều này khiến phim Việt mất dần vị thế. Hầu hết các đài chỉ chiếu phim cũ. Phim mới chỉ còn vài khung giờ hiếm hoi mà chất lượng cũng không đảm bảo.

* Thực trạng

Khoảng 4-5 năm về trước, mỗi đài truyền hình đều có 3-4 khung giờ mỗi ngày phát sóng phim Việt và hầu hết là phim mới. Tuy nhiên, hiện nay khán giả chỉ có thêm xem phim Việt mới ở khung giờ: 21 giờ 10 phút và 14 giờ 30 phút (VTV3), 20 giờ 40 phút (VTV1), 20 giờ (VTV9), 13 giờ và 20 giờ (HTV7), 19 giờ 50 phút (THVL1). Còn hầu hết các khung giờ khác đều là phim cũ.

Nguyên nhân chính của tình trạng đìu hiu trên xuất phát từ việc khung giờ chiếu phim Việt không còn thu hút được quảng cáo. Thay vào đó, các gameshow, chương trình truyền hình thực tế lại đang có sức hút mạnh mẽ với các nhà sản xuất và quảng cáo. Trước đây, khi chương trình thực tế mới gia nhập vào Việt Nam, mỗi đài chỉ có 1-2 chương trình, bây giờ mỗi đài đều có cả chục chương trình truyền hình thực tế lên sóng đều đặn các ngày trong tuần.

“Tuổi thanh xuân” – phim được nhiều khán giả Việt yêu thích, đang được các nhà làm phim làm tiếp phần 2.

Đang được chú ý là kênh THVL tập trung khai thác các chương trình hài, ca nhạc như: Cười Xuyên Việt, Người hát tình ca, Solo cùng Bolero, Làng hài mở hội, Đấu trường tiếu lâm… Còn VTV chú trọng khai thác các chương trình thử thách kỹ năng, ngành nghề, sắc đẹp: Cuộc đua kỳ thú, Đường tới vương miện hoa hậu thế giới, The Face, Giọng hát Việt, Tìm kiếm tài năng…. Đài HTV lại khai thác nhiều chương trình mang đậm yếu tố giải trí như: Gương mặt thân quen, Thử thách cùng bước nhảy… Sự lên ngôi của các chương trình giải trí đẩy phim truyền hình rơi vào sức ép về kinh tế đối với các nhà đài, buộc họ cân nhắc về việc đầu tư các phim mới, cũng như các khung giờ phát sóng. Nhiều khung giờ phim Việt đã bị thay thế vì không mang lại hiệu quả. Tiêu biểu nhất là khung phát sóng lúc 17 giờ 30 phút hàng ngày của HTV9. Đây được xem là khung giờ phim chất lượng với những tác phẩm của hãng phim TFS, tuy nhiên vì không tìm được quảng cáo ở khung giờ này, phim Việt buộc phải nhường chỗ cho phim truyền hình Nhật.

Ngoài áp lực về thu hút quảng cáo, các nhà làm phim phải tự thân vận động về kinh phí sản xuất. Kinh phí bó hẹp và lệ thuộc vào nhà đầu tư nên chất lượng phim khi trồi khi sụt, khiến phim Việt rơi vào lối mòn: kịch bản trùng lắp, câu chuyện rập khuôn, diễn viên là những gương mặt quen thuộc, diễn xuất đôi khi khó thuyết phục. Chất lượng phim không ổn định nên nhiều nhà đầu tư, sản xuất chuyển hướng sang các chương trình giải trí, phim chiếu rạp... Đây được xem là bước đi khôn ngoan vì đáp ứng được nhu cầu thu hồi vốn nhanh.

* Tìm hướng ra

Tình trạng lay lắt của phim truyền hình Việt trong những năm qua đã được các nhà chuyên môn, các đài truyền hình nhìn thấy và họ cũng đang nỗ lực để tìm lại sức sống cho phim truyền hình.

Trước hiện trạng 12 tác phẩm của TFS tồn kho vì không tìm được quảng cáo, công ty Worldstar đã có quyết định mạo hiểm khi nhận trách nhiệm tìm quảng cáo để các phim được lên sóng. Nhờ vậy, khung 17 giờ 30 phút trên kênh HTV9 bấy lâu nay bị phim ngoại lấn chiếm đã được lấy lại. Mặc dù ban đầu khán giả sẽ phải xem vài tác phẩm cũ như: "Đất mặn", "Đồng quê" nhưng những tác phẩm mới như: "Bên kia sông", "Đảo khát"… sẽ nhanh chóng được lên sóng. Trong khi đó, Công ty M&T Pictures – đơn vị chủ trì khung 13 giờ của HTV7, cũng thay đổi chiến lược để tạo thêm sức hút. Thay vì những phim dài tập thì M&T Pictures sẽ đầu tư sản xuất loạt phim sitcom (phim tình huống, khoảng 25 phút mỗi tập) để giảm thời lượng, chi phí; bù lại đầu tư hơn về chất lượng để thu hút khán giả.

“Nghiêng nghiêng dòng nước” – phim Việt hiếm hoi được xuất ngoại trong tháng 6 này.

THVL cũng chuyển hướng đầu tư vào các phim khai thác đề tài lạ như: phá án, cổ trang, kinh dị với những câu chuyện mới mẻ, cách kể độc đáo, chẳng hạn như: "Biệt thự trắng", "Máu chảy về tim", "Sống để chuộc lỗi"… Những phim này thường được phát vào khung giờ 19 giờ 50 phút. VTV lại đang có cơ chế mở để các nhà làm phim "sống được" với những tác phẩm chất lượng, đó là: đặt hàng sản xuất hoặc mua đứt tác phẩm. Cơ chế này cho phép các nhà làm phim yên tâm về kinh phí sản xuất, không cần phải thấp thỏm lo âu về áp lực quảng cáo, thay vào đó các tác phẩm của họ phải đảm bảo chất lượng vì qua kiểm duyệt từ nhà đài. Chính vì thế, hiện VTV có rất nhiều phim chất lượng và được khán giả đánh giá cao: "Gia phả của đất", "Mạch ngầm vùng biên ải", "Lời ru mùa đông", "Đồng tiền quỷ ám"… Ngoài ra, VTV cũng đang đẩy mạnh hợp tác với các đối tác nước ngoài để sản xuất phim, tạo thêm những tác phẩm mới như: "Tuổi thanh xuân" (hợp tác với Hàn Quốc), "Người cộng sự", "Khúc hát mặt trời" (hợp tác với Nhật)… Những phim này đều tạo sức hút với khán giả và mang đến khởi sắc cho phim truyền hình Việt.

Những áp lực về kinh phí, quảng cáo khiến phim truyền hình Việt rơi vào lối mòn, tuy nhiên nếu được quan tâm đầu tư phim Việt vẫn không thiếu những sản phẩm chất lượng, nhận được sự quan tâm của khán giả, trong đó có không ít tác phẩm được xuất ngoại, như: "Tuổi thanh xuân", "Người cộng sự", "Trả giá", "Nghiêng nghiêng dòng nước", "Sương khói đồng hoang"… Đó là tín hiệu đáng mừng cho phim Việt, cũng như tạo động lực để các nhà làm phim sáng tạo, các nhà sản xuất đầu tư trọng điểm hơn.

ÁI LAM