Thấy gì qua vụ tiêu cực ở xã Thạnh Thắng?

Các cán bộ ban, ngành đoàn thể xã Thạnh Thắng dù cầm biên nhận trên tay vẫn lo lắng không biết đến bao giờ mới được thanh toán các khoản tiền ghi trong biên nhận.

Ban Thường vụ Huyện ủy Vĩnh Thạnh vừa quyết định kỷ luật hình thức khiển trách đối với tập thể Ban chấp hành Đảng bộ xã Thạnh Thắng, huyện Vĩnh Thạnh; kỷ luật hình thức cách chức Đảng ủy viên đối với đồng chí Trần Xuân Long, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã. Đồng thời, Ban chấp hành Đảng bộ huyện ra quyết định kỷ luật hình thức cảnh cáo đối với đồng chí Trần Văn Sơn, Huyện ủy viên, Bí thư Đảng ủy xã.

Vì sao như vậy?

Sai phạm kéo dài!

Thạnh Thắng là một xã vùng sâu của huyện Vĩnh Thạnh, TP Cần Thơ. Nguồn thu ngân sách hàng năm còn hạn chế, phần lớn là do ngân sách huyện cấp để đảm bảo các hoạt động. Từ cuối năm 2006, đầu năm 2007, nhận thấy xã Thạnh Thắng có những dấu hiệu sai phạm trong việc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, Huyện ủy Vĩnh Thạnh đã chỉ đạo thành lập đoàn thanh tra. Sau khi tiến hành thanh tra, đoàn đã có kết luận trong thời gian qua, cấp ủy, UBND xã đã buông lỏng việc quản lý tài chính từ đó gây nên những sai phạm trong quản lý và sử dụng ngân sách nhà nước, chiếm dụng tiền lai (tọa chi) để chi cho các hoạt động của xã. Đến thời điểm thanh tra, UBND xã đã tọa chi trên lai với số tiền trên 700 triệu đồng.

Trên thực tế, một thời gian dài, xã Thạnh Thắng đã không chấp hành nghiêm luật ngân sách, các nguyên tắc tài chính và đã tọa chi trên lai. Một số nguồn thu, phí do nhân dân đóng góp để xây dựng giao thông nông thôn, phục vụ các yêu cầu đời sống thiết thực của dân, xã không báo cáo và đưa vào kho bạc, mà lại mượn chi cho các hoạt động thường xuyên, sau đó không quyết toán và cũng không trả lại nguồn thu đó. Bên cạnh đó, qua trao đổi, làm việc với chúng tôi, nhiều cán bộ xã tỏ ra bức xúc trước cách làm việc bê bối, thiếu khoa học, thậm chí tự tung tự tác của cán bộ tài chính. Đồng chí Bùi Trung Thịnh, Chủ nhiệm UBKT Đảng ủy xã Thạnh Thắng, cho biết: “Khi đến kho bạc quyết toán gặp khó khăn do thiếu các chứng từ, hoặc chứng từ chưa hợp lý, thay vì cán bộ tài chính phải làm lại, yêu cầu các cán bộ đoàn thể bổ sung hoàn chỉnh các hóa đơn, chứng từ cho đúng qui trình để quyết toán, thì cán bộ tài chính lại gác hồ sơ lại. Cứ ngày này qua ngày khác, hoạt động này chồng chéo lên hoạt động khác, thậm chí có nhiều hoạt động, hóa đơn từ năm 2006 đến nay vẫn tồn đọng, chưa thanh toán được”. Từ việc làm sai nguyên tắc là chiếm dụng tiền lai để chi cho các hoạt động của xã, đã phát sinh nhiều vấn đề mâu thuẫn trong nội bộ, kinh phí hoạt động của hoạt động này lại chi cho hoạt động khác, chồng chéo lên nhau. Do vậy nhiều khoản chi không quyết toán được với kho bạc, mà ngay cả khi đoàn thành tra đến làm việc, lãnh đạo xã cũng không thể giải trình được.

Ngoài ra, theo kết luận của đoàn thanh tra huyện, UBND xã còn mượn tiền từ các nguồn khác và nợ các ban, ngành của xã, ấp với số tiền trên 466 triệu đồng.

Kết luận thanh tra số 02/KL-TTr, ngày 26-3-2008, do Chủ tịch UBND huyện Nguyễn Thanh Sơn ký, đã xác định: “...xã Thạnh Thắng để tọa chi trên lai kéo dài và làm thất thoát số tiền 713.381.796đ, đã thể hiện vai trò lãnh chỉ đạo và điều hành ngân sách của cấp ủy, UBND xã còn nhiều hạn chế, đã chủ quan thiếu kiểm tra và đôi lúc có sự buông lỏng việc quản lý tài chính”. Đồng thời đề nghị “chuyển hồ sơ đến cơ quan điều tra Công an huyện Vĩnh Thạnh xem xét xử lý sai phạm của UBND xã Thạnh Thắng theo đúng quy định của pháp luật”.

Ngoài ra, lợi dụng việc cấp ủy, lãnh đạo xã buông lỏng công tác quản lý tài chính, không nắm hết các khoản thu, chi nên một số cán bộ tha hóa, biến chất tự do “thụt két”. Như trường hợp thủ quỹ xã đã “mượn” ngân sách chi tiêu cá nhân. Đến khi phát hiện, số tiền thủ quỹ đã “mượn” lên hơn 180 triệu đồng.

Tuy bị tọa chi, chiếm dụng ngân sách, nhưng trong các kỳ họp HĐND, kinh phí hoạt động của các đoàn thể các vẫn được báo cáo, quyết toán, trong khi thực tế việc chi kinh phí hoạt động cho các đoàn thể thì nhỏ giọt. Nhiều đoàn thể hàng quí, thậm chí 2-3 quí mới có kinh phí hoạt động. Anh Nguyễn Quang Trung, cán bộ Văn hóa - Thông tin xã, bức xúc: “Xã Thạnh Thắng đang phấn đấu đạt chuẩn xã văn hóa. Thông qua các kỳ họp HĐND, tôi biết cấp trên có cấp kinh phí để xã đầu tư xây dựng các thiết chế văn hóa. Thế nhưng, nhiều năm qua, số tiền đi đâu, chi vào mục đích gì thì chẳng nghe ai nhắc đến. Hiện nay, xã còn thiếu nợ nhiều khoản tiền, từ vẽ pano tuyên truyền, sửa chữa loa truyền thanh, thậm chí đến tiền công tác phí từ quí I, quí II năm 2007 của tôi cũng bị xã nợ lại. Tổng số tiền còn nợ tồn đọng từ năm 2006 đến nay trên 22 triệu đồng. Sau nhiều lần làm việc với cán bộ tài chính, mãi đến ngày 28-1-2008, cán bộ tài chính giao cho tôi 1 biên nhận xác nhận có giữ của tôi những chứng từ, hóa đơn... còn tiền thì vẫn chưa thấy, trong khi đó biên nhận ghi “Biên nhận chỉ có giá trị trong 1 tháng”. Vậy ngành văn hóa thông tin xã có được thanh toán số tiền nợ từ 1-2 năm về trước đó không?”. Câu hỏi anh Trung đặt ra cũng là vấn đề nhiều cán bộ đoàn thể đang bức xúc. Chị Nguyễn Thị Thạnh, Phó Chủ tịch Hội phụ nữ xã, bộc bạch: “Các năm qua, hầu như Hội chỉ có kinh phí hoạt động I, quí II. Để tổ chức được các phong trào, cán bộ Hội phải ứng tiền túi, sau đó giao chứng từ, hóa đơn lại cán bộ tài chính, thế nhưng chờ mãi cũng không thấy thanh toán tiền”. Thậm chí, năm 2007, chị Thạnh được huyện cử đi học ở TP Hồ Chí Minh 10 ngày. Cán bộ tài chính hứa giải quyết cho chị thanh toán 270 ngàn đồng tiền công tác phí, thế nhưng sau khi giữ quyết định triệu tập đi học và công lệnh, cán bộ tài chính chỉ ghi cho chị Thạnh 1 biên nhận, còn 270 ngàn đồng hơn 1 năm qua vẫn nằm trên... giấy. Cùng với Hội phụ nữ, văn hóa thông tin, nhiều đoàn thể khác cũng gặp khó khăn về kinh phí hoạt động... Nhiều cán bộ xã cho biết, toàn bộ hóa đơn, chứng từ khi tổ chức phong trào đều đã giao hết cho cán bộ tài chính, ngược lại, cán bộ đoàn thể xã chỉ nhận được tờ biên nhận. Khi đoàn thanh tra huyện về làm việc, nhiều cán bộ xã không dám đưa ra, vì sợ huyện sẽ đưa các hóa đơn, chứng từ bổ sung vào hồ sơ, thì sẽ mất luôn cơ hội cuối cùng để thanh toán tiền.

Đâu là nguyên nhân sai phạm?

Phân tích về những sai phạm tài chính ở xã Thạnh Thắng, đồng chí Hồ Văn Tiếp, Ủy viên Thường vụ Huyện ủy, Chủ nhiệm UBKT Huyện ủy Vĩnh Thạnh, nói: “Một trong những nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những sai phạm trong việc quản lý, sử dụng ngân sách Nhà nước là do tập thể BCH Đảng bộ xã Thạnh Thắng chưa phát huy hết chức năng lãnh đạo, chủ quan, không thường xuyên thực hiện công tác giám sát, kiểm tra việc quản lý thu, chi và sử dụng ngân sách”.

Qua trao đổi, một số cán bộ xã cho biết, trước cách làm việc tắc trách của cán bộ tài chính, tập thể cán bộ xã đã bắt đầu “xì xầm” bàn tán, thế nhưng đồng chí chủ tịch UBND, đồng thời chủ tài khoản, lại thản nhiên không giám sát, kiểm tra. Qua đó, cũng chứng minh Đảng ủy chưa thực hiện tốt công tác quản lý cán bộ, chưa kịp thời nắm bắt dư luận trong đảng viên, quần chúng để chấn chỉnh những sai phạm, nhất là sai phạm của một đảng viên. Mỗi khi họp, Đảng ủy yêu cầu báo cáo về tài chính, đồng chí chủ tịch chỉ lấy số liệu do cán bộ tài chính “vẽ” ra, mà không kiểm tra, tìm hiểu tình hình thực tế. Cũng như đồng chí chủ tịch, UBKT xã cũng chỉ làm nhiệm vụ giám sát, kiểm tra tài chính thông qua các báo cáo tại các kỳ họp HĐND. Hàng năm, tài chính xã đều báo cáo những khoản thu, chi công khai trước lãnh đạo xã, trước nhân dân, nhưng trên thực tế, đó chỉ là những con số ma. Đồng chí Bùi Trung Thịnh, Chủ nhiệm UBKT Đảng ủy xã, nói: “Chúng tôi chỉ nắm số liệu chung về những khoản tiền thu, chi, số còn lại trong kho bạc. Còn thật ra từng phần chi cụ thể như thế nào, nhất là các khoản chi thường cho các hoạt động thì không thể nắm hết được”.

Cũng cần thấy rằng, một trong những nguyên nhân dẫn đến việc sai phạm kéo dài là do tập thể đảng viên chưa thực hiện nghiêm công tác tự phê bình và phê bình, không mạnh dạn, kiên quyết đấu tranh chống lại những sai phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước kéo dài. Nhiều cán bộ xã cho rằng một số đảng viên im lặng, không tìm hiểu kỹ nguyên nhân, bị cán bộ tài chính “qua mặt”, cho rằng ngân sách xã đang gặp khó khăn, nên tự bỏ tiền túi tổ chức phong trào, vì sợ mất danh hiệu thi đua. Nhưng cũng có những đảng viên không kiên quyết đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực là né tránh, cả nể. Đến khi sự việc kéo dài quá lâu, một số đoàn thể “kiệt quệ” kinh phí, không còn cách xoay trở, khối vận và các ban, ngành phản ứng thì UBKT xã mới bắt đầu vào cuộc. Đồng chí Bùi Trung Thịnh nhìn nhận: “Sau khi tiến hành thẩm tra 1, 2 lần, nhận thấy vấn đề quá phức tạp, hơn nữa các đồng chí trong UBKT, Đảng ủy xã không rành về vấn đề tài chính, nên đã thống nhất đề nghị huyện tiến hành thanh tra”.

Điều đáng nói hơn, đầu năm 2007, đoàn thành tra đã có kết luận xã có những sai phạm về quản lý và sử dụng ngân sách Nhà nước và yêu cầu Đảng ủy, UBND xã khắc phục sai phạm, nhưng từ đó đến nay, xã không chấp hành nghiêm sự chỉ đạo của cấp trên trong việc khắc phục sửa sai về quản lý, sử dụng ngân sách xã, để vụ việc kéo dài không xử lý dứt điểm; cán bộ tài chính vẫn không thay đổi lối làm ăn tắc trách, vẫn để dồn chứng từ hóa đơn và tìm cách né tránh làm việc với lãnh đạo xã. Đảng ủy xã còn có biểu hiện buông lỏng quản lý, không xử lý nghiêm cán bộ sai phạm, khi để thủ quỹ sau khi chiếm dụng trên 180 triệu đồng, vẫn ung dung “nghỉ việc” để đi “làm ăn xa” tận TP Hồ Chí Minh, mỗi khi cần thẩm tra lại “mời về”, gây dư luận không tốt trong quần chúng nhân dân.

***

Hiện nay, căn cứ vào kết quả của đoàn thanh tra huyện, Ban Thường vụ Huyện ủy Vĩnh Thạnh đã ra quyết định thi hành kỷ luật đối với tập thể Ban chấp hành Đảng bộ xã và các cán bộ chủ chốt; đồng thời chuyển hồ sơ vụ việc cho Công an để điều tra, xử lý những sai phạm của các cán bộ có liên quan về mặt pháp luật. Đây là một bài học mà Đảng ủy và UBND xã Thạnh Thắng cần suy ngẫm về công tác lãnh đạo, điều hành, quản lý, sử dụng ngân sách Nhà nước.

Bài, ảnh: SỸ KHANG