Sức Xuân lan tỏa
Quốc Trưởng
Mùa xuân này là mùa xuân thứ 5 Cần Thơ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. 5 năm, thời gian không phải là dài đối với sự phát triển của một thành phố, thế nhưng ngần ấy thời gian cũng đủ để Cần Thơ định hình, định vóc trên tiến trình trở thành đô thị loại I. Đích đến không còn xa khi ngày từng ngày thành phố cứ như một đại công trường đang hối hả chuyển động. Và như những làn gió xuân đang lan tỏa, kết cấu hạ tầng của thành phố phát triển đến đâu, đời sống của người dân đổi thay đến đó, khiến không chỉ người đi xa trở về ngạc nhiên mà lắm khi cư dân nơi đây cũng phải giật mình.
Cậu tôi vốn là dân cố cựu ở hồ Xáng Thổi (phường An Cư, quận Ninh Kiều). Đầu những năm 1990, ông bán nhà lên TP Hồ Chí Minh an hưởng tuổi già với con cái, lâu lâu mới về thăm quê một lần, nhưng ít khi nghe ông nhắc đến cái xóm cũ mà ông đã từng gắn bó gần 30 năm. Thế mà đầu tháng 11 âm lịch vừa rồi, khi về kỵ cơm cho bà ngoại, ông chợt vỗ vai tôi, hỏi: “Nghe nói hồ Xáng Thổi, chỗ nhà cũ của cậu ở, bây giờ xây dựng dữ lắm hả bây?”. Tôi hồ hởi: “Con chở cậu ra hồ Xáng Thổi chơi...”. Tôi chưa kịp nói hết câu thì ông ngắt lời: “Bây nói sao, chớ ở đó có gì mà chơi. Cậu ở hơn 30 năm, sáng ra thấy rau muống, tối vô thấy nước đen xì, hôi không chịu nổi, đi khỏi chỗ đó được là mừng... Ừ, nhưng mà đi thì đi, biết đâu gặp lại mấy ông bạn hàng xóm cũ”.
Tôi chở ông ra hồ. Những cơn gió mơn man đùa nhẹ trên mặt nước trong vắt. Ven hồ, những ngôi nhà cao tầng đua nhau mọc lên. Ông tấm tắc, ngạc nhiên: “Thiệt, không còn nhận ra hồ Xáng Thổi nữa!”. Dường như nghe được tâm sự của cậu tôi, một người đàn ông trạc ngoài 60, đứng kế bên, góp chuyện: “Tôi ở đây hơn 30 năm mà nhiều lúc sáng thức dậy còn giật mình”. Ông chỉ căn nhà “2 tấm” nằm ven hồ, giọng tự hào - “Nhà tôi mới xây xong mấy tháng nay đó”. Hỏi thăm mới biết ông tên Nguyễn Văn Minh. Như muốn chia sẻ niềm vui, bác Minh mời chúng tôi vào nhà uống trà. Căn nhà còn thơm mùi sơn mới, phòng khách khang trang, rộng rãi. Nghe tôi khen nhà đẹp, bác Minh cười hể hả: “Xây, trang trí nội thất, mua sắm đồ đạc cũng hơn 300 triệu đó cháu! Nhà cao cửa rộng như vầy, Tết nay tha hồ mở cửa hứng gió từ ngoài hồ thổi vào cho phỉ những ngày cứ phải đóng cửa ru rú trong nhà tránh mùi hôi thối từ cái hồ nước đen kịt, đầy cỏ, rác, bùn lầy, xông lên”.
Mới quen mà cậu tôi với bác Minh cứ như hai ông bạn tri âm lâu ngày gặp lại, tha hồ hết nhắc chuyện xưa đến kể chuyện nay. Bác Minh tỏ ra rành rẽ: “Bây giờ, dự án cải tạo hồ Xáng Thổi chỉ mới ở giai đoạn đầu thôi, tức là chỉ mới thu dọn vệ sinh, nạo vét bùn đất. Sắp tới, sẽ tiếp tục xây dựng hệ thống thu gom nước thải, tường kè, công viên cây xanh ven hồ. Một tuyến đường giao thông vòng quanh hồ, có hệ thống chiếu sáng đồng bộ cũng sẽ được thi công. Dự án hoàn thành, hồ Xáng Thổi sẽ là quần thể kiến trúc công viên mặt nước ngay giữa trung tâm thành phố. Lúc đó tôi chắc là ông anh không còn nhận ra cái hồ Xáng Thổi cũ của mình nữa đâu!”. Cậu tôi ngồi nghe cứ xuýt xoa, tiếc cái nhà của mình hồi đó bán rẻ quá, chứ như bây giờ, ở đây, “tấc đất tấc vàng”. Nói đâu xa, “ăn theo” dự án, hầu hết những ngôi nhà xập xệ ven hồ thuở nào đã được thay bằng những căn nhà mặt tiền khang trang, thậm chí là nhà hàng, khách sạn.
Đâu chỉ một hồ Xáng Thổi, mà trước đó, 51 tuyến hẻm chật hẹp, ngập nghẹt của hai phường An Cư và An Hội cũng đã được nâng cấp trở thành những tuyến hẻm sáng, đẹp. Nhớ hôm làm việc với lãnh đạo phường An Cư, khi nhắc đến mấy tuyến hẻm trong phường, ông Nguyễn Hoàng Tuấn, Chủ tịch UBND phường, phấn khởi: “Bây giờ, “bộ mặt” của phường đã thay đổi hoàn toàn, không còn nơi nào ngập nghẹt, ô nhiễm môi trường. Đường, hẻm nâng cấp, mở rộng đến đâu, bà con sửa, xây dựng nhà mới đến đó. Người dân ở những con hẻm nhỏ, hẻm sâu ngày nào thật sự đổi đời”.
 |
| Các cao ốc đua nhau mọc lên ở trung tâm quận Ninh Kiều góp phần làm tăng vẻ hiện đại của thành phố Cần Thơ. |
 |
|
Một góc trung tâm huyện Phong Điền. |
Không biết có phải vì phấn khích trước hồ Xáng Thổi đang được cải tạo hay không, mà khi từ nhà bác Minh ra về, cậu tôi không chịu về nhà ngay, mà đòi tôi chở một vòng thành phố. Đi ngang Trung tâm Thương mại Cái Khế sầm uất, sang khu dân cư Cần Đô hiện đại gần đó, cậu tôi cứ chặc lưỡi: “Mấy ai còn nhớ những nơi này từng là một vùng đầm lầy, quanh năm trồng rau muống”. Những vườn ổi, chôm chôm ở cồn Cái Khế ngày nào bây giờ là những công trình văn hóa, thể thao, du lịch. Còn vùng đất nông nghiệp bên kia sông Cần Thơ (quận Cái Răng) giờ là khu đô thị mới với những khu dân cư- đô thị, những công trình phúc lợi xã hội đang được xây dựng. Rồi đây, chỉ vài năm nữa thôi, Nam Cần Thơ sẽ là khu đô thị công nghiệp cảng của thành phố. Nhìn những dãy nhà phố đua nhau vươn cao, kéo dài trên tuyến đường Quang Trung - Cái Cui, cậu tôi bảo: “ Có vóc dáng của Nam Sài Gòn ở thành phố Hồ Chí Minh lắm cháu ạ”.
Có lẽ không quá lời khi cậu tôi cũng như nhiều người dân Cần Thơ nhận xét rằng Tây Đô đang thay da, đổi thịt từng ngày. Tuyến đường đẹp nhất thành phố - Đại lộ Hòa Bình - siêu thị Co.opMart luôn nhộn nhịp, sôi động; một khách sạn Ninh Kiều 2 thật hoành tráng; một bảo tàng vừa hiện đại, vừa cổ kính... Chợ hoa xuân Bến Ninh Kiều những ngày giáp Tết tô điểm thêm vẻ đẹp sông nước của công viên bến sông tuyệt đẹp này. Kế đó, khách sạn Quốc tế, khách sạn Gold Cần Thơ, khách sạn Kim Thơ, tòa nhà trụ sở Ngân hàng Eximbank chi nhánh Cần Thơ, Công ty Viễn thông Cần Thơ - Hậu Giang... trông thật “hoành tráng”. Điểm tô thêm đặc trưng sông nước, thành phố đã đầu tư hàng trăm tỉ đồng để xây dựng các tuyến kè ven sông Hậu, sông Cần Thơ, rạch Khai Luông, rạch Cái Khế... Ở khu vực trung tâm thành phố, những con đường với vỉa hè được lót gạch khang trang, sạch đẹp cứ trải dài theo từng bước chân. Kiến trúc sư Trần Kiều Định, Chủ tịch Hội kiến trúc sư thành phố, tâm đắc: “Cách nay chừng 5- 6 năm, những nhà trên 5-6 tầng lầu ở trung tâm thành phố đếm chưa đầy mười đầu ngón tay. Thế mà, vài năm trở lại đây, những cao ốc cả chục tầng cứ đua nhau mọc lên, góp phần làm nên dáng dấp của một đô thị Cần Thơ hiện đại”. Chưa có dịp đi đến Bình Thủy, Ô Môn hay Thốt Nốt nên ông cậu tôi không thể chứng kiến những “điều kỳ diệu” đang diễn ra ở các địa phương này. Cũng là những cái tên cũ, nhưng đường phố đã được mở rộng, nối dài. Khu Công nghiệp Trà Nóc (quận Bình Thủy), Khu công nghiệp Thốt Nốt (huyện Thốt Nốt) từng đoàn xe tấp nập ra vào “ăn hàng”; công trường Cụm nhà máy nhiệt điện ở Ô Môn ồn ả khẩn trương để sớm đưa dòng điện hòa vào lưới điện quốc gia... Tết năm nay, người dân Thốt Nốt còn thêm tin vui, khi biết được Hội đồng nhân dân thành phố đã thông qua tờ trình “nâng cấp” huyện trở thành quận thứ 5 của thành phố...
***
Đâu chỉ nội thành, mà ở ngoại thành cũng đang đổi thay nhanh chóng. Người ta nói rằng muốn biết đời sống của người dân ra sao cứ nhìn vào cái chợ của vùng đó. Cuối năm, chợ Cờ Đỏ nhộn nhịp, không khí sắm Tết cứ lan tỏa từ nhà này sang nhà khác, từ người nọ đến người kia. Ở sạp quần áo may sẵn, chị bán hàng tiếp thị với các cô gái quê: “Áo thun, quần jean đủ loại đó em. Hàng Trung Quốc, hàng Thái... ở chợ Sài Gòn, chợ Cần Thơ có thứ nào sạp chị có thứ ấy mà giá cả thì chỉ nhỉnh hơn một vài ngàn thôi!”. Chị Nguyễn Thị Nhân, ở xã Thạnh Phú, huyện Thốt Nốt, dẫn con gái đi chợ Cờ Đỏ sắm đồ Tết, cười toe: “Đường sá bây giờ đi lại thuận lợi, hàng hóa về nhiều, đi chợ huyện mà đâu thua gì chợ tỉnh. Chớ cái hồi của tui, muốn mua xấp vải may áo dài đèm đẹp một chút là phải chạy ra Ô Môn, Thốt Nốt, thậm chí xuống tận Cần Thơ mới tìm được thứ ưng bụng”.
Cờ Đỏ là thị trấn vùng xa nhất của TP Cần Thơ, nhưng nhờ giao thông không còn cách trở, việc giao thương được mở rộng. Đang sơn lại căn nhà chuẩn bị mừng năm mới, anh Nguyễn Văn Nam, một người dân của thị trấn, tươi cười nói: “Bây giờ, mỗi khi Tết đến, tôi chỉ lo chỉnh trang nhà cửa, chứ còn việc mua sắm không phải lo lắng như trước. Ở Ô Môn, Thốt Nốt hay Cần Thơ có cái gì thì ở thị trấn này có cái đó. Hơn nữa, giao thông thuận lợi, muốn gì thì lấy xe máy hay lên xe buýt ù đi một chút là đến”. Thị trấn Cờ Đỏ cũng vừa được đầu tư xây dựng 2 km kè ven sông, 4 km đèn chiếu sáng ở khu vực trung tâm. Những dãy nhà lụp xụp ở ven kinh được thay bằng dãy ki-ốt khang trang... Đường về nhiều xã vùng sâu của Cờ Đỏ cũng đã được bê tông hóa, xóa cầu khỉ. Đường đến đâu, điện theo đến đó. Ông Đào Anh Dũng, Chủ tịch UBND huyện Cờ Đỏ, tổng kết: “Hàng năm, ngoài vốn ngân sách, huyện huy động trong dân hàng chục tỉ đồng để đầu tư, phát triển hệ thống giao thông nông thôn. Đến nay, hầu hết các khu dân cư trong huyện đều có đường giao thông cho xe 2 bánh lưu thông, nhiều xã đã có đường ô tô đến trung tâm. Việc mua bán, đi lại học hành của người dân đều thuận lợi”.
Dọc theo các tuyến đường mới, nhiều khu dân cư, trường học, trạm y tế... được hình thành. Đâu chỉ dừng lại ở đó, Cờ Đỏ còn có cơ hội phát triển vượt bậc, nếu tuyến đường Bốn Tổng - Một Ngàn hoàn thành. Đây là tuyến giao thông được đầu tư gần 500 tỉ đồng, dự kiến hoàn thành vào năm 2008, sẽ nối Quốc lộ 80 với tỉnh lộ 922 qua trung tâm thị trấn Cờ Đỏ đi về Phong Điền, đấu nối tuyến đường cao tốc Cần Thơ- Vị Thanh. Như vậy, Trung tâm thị trấn Cờ Đỏ là nơi “hội tụ” của các tuyến đường: Bốn Tổng- Một Ngàn, tỉnh lộ 922, tỉnh lộ 921, tuyến đường giao thông đi Giồng Riềng (Kiên Giang). Để đón đầu, thành phố đã quy hoạch mở rộng thị trấn Cờ Đỏ lên 400 ha, quy mô dân số 30.000 người để có kế hoạch đầu tư xứng tầm.
 |
|
Cầu Hưng Lợi đang khẩn trương thi công, nối đôi bờ sông Cần Thơ. Ảnh: ĐỖ CHÍ THIỆN |
 |
|
Một góc bến Ninh Kiều, TP Cần Thơ. |
Nhiều người “khen” Khu dân cư - trung tâm thương mại (27 ha) đang xây dựng khẩn trương sẽ là bộ mặt mới của một đô thị đang lên và đưa Phong Điền vươn xa nay mai. Thế nhưng, ông Lê Bá Phước - Chủ tịch UBND huyện Phong Điền, lại tự hào về chuyện khác: “Ước tính, hàng năm huyện đã chi khoảng 40% ngân sách cho phát triển hệ thống giao thông. Nhờ vậy các trục giao thông chính của huyện đều được nhựa hóa hoặc bê tông hóa ngon lành”. Phong Điền 3 năm liền được Chính phủ tặng cờ thi đua cho đơn vị dẫn đầu phong trào giao thông nông thôn toàn quốc.
Đến nay, mạng lưới giao thông của thành phố đã phủ kín các địa bàn với 2.750 km đường, 30 km cầu. Những tuyến đường giao thông mới mở, những chuyến xe buýt nối nhau về ngoại thành đã làm cho khoảng cách giữa đô thị và nông thôn được rút ngắn. Bên cạnh việc phân cấp mạnh trong đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng cho các huyện, thành phố đang triển khai nhiều dự án giao thông trọng điểm, dự án thủy lợi quan trọng... để hà hơi, tiếp sức cùng đánh thức tiềm năng của ngoại thành. Thành quả hôm nay là cả một quá trình đầu tư của toàn xã hội, trong đó có đóng góp to lớn của người dân qua phong trào “Nhà nước và nhân dân cùng làm”. Nếu năm 1986, tổng mức huy động vốn đầu tư toàn xã hội của thành phố được khoảng 334 tỉ đồng thì năm 1996 tăng lên 777 tỉ đồng; tới năm 2006 đạt 9.730 tỉ đồng và năm 2007 đạt xấp xỉ 12.000 tỉ đồng. Nhờ đó, nhiều công trình hạ tầng đô thị, hạ tầng nông thôn được hoàn thiện hoặc khởi công mới; việc chăm lo phát triển con người cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Thu nhập bình quân đầu người từ 647 USD/ người/năm vào năm 2004 tăng lên 1.122 USD/ người/ năm vào năm 2007.
Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng từng phát biểu rằng Cần Thơ phát triển không chỉ vì thành phố mà còn vì Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Nhiều cơ chế, chính sách ưu đãi được ban hành để sớm đưa Cần Thơ phát triển xứng với tiềm năng, lợi thế. Sang năm Tý, sân bay quốc tế Cần Thơ sẽ đi vào hoạt động, Quốc lộ 1 cơ bản hoàn thành nâng cấp. Nhiều dự án hạ tầng chiến lược, như: chỉnh trị luồng Định An, đường cao tốc Cần Thơ- Trung Lương, dự án nâng cấp Quốc lộ 91, 91B... với kinh phí đầu tư hàng chục ngàn tỉ đồng sẽ khởi công, mở ra cho thành phố những cơ hội mới để phát triển, xứng với vai trò trung tâm động lực của ĐBSCL.
Nhưng, trước mắt do xuất phát điểm thấp, kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ, so với quy chuẩn của đô thị loại I, nhiều tiêu chí chưa đạt. Mật độ đường giao thông đô thị mới đạt 1,15 km/km2, so với tiêu chuẩn là 4,5-5km/km2; mật độ đường thoát nước chính là 1,1 km/km2 (tiêu chuẩn là 4,5-5 km/km2); diện tích đất cây xanh đô thị chỉ 0,26m2/người (tiêu chuẩn 10 m2/người); tỷ lệ xử lý chất thải rắn được 69%... Công tác quy hoạch, quản lý quy hoạch đô thị còn nhiều bất cập, tình trạng ô nhiễm môi trường diễn ra ở nhiều nơi, các công trình xây dựng kết cấu hạ tầng trọng điểm thi công chậm tiến độ, làm ảnh hưởng đến sự phát triển chung.
Vì vậy, năm 2008, lãnh đạo thành phố đã xác định là năm “ tập trung mọi nguồn lực để xây dựng kết cấu hạ tầng, đặc biệt là xây dựng hệ thống giao thông, đẩy mạnh tiến độ đô thị hóa, nhằm phấn đấu được công nhận là đô thị loại I vào năm 2009”, theo Nghị quyết 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Cần Thơ trong thời kỳ CNH, HĐH đất nước...