Sống trên miệng “thủy thần”

Cồn Cái Đôi có nguy cơ bị “xóa sổ” do sạt lở.

Gần đây, qua “Đường dây nóng”, Báo Cần Thơ liên tiếp nhận được phản ánh về tình trạng sạt lở ở một số địa phương, ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống người dân. Trên địa bàn TP Cần Thơ hiện có hàng trăm điểm sạt lở nghiêm trọng. Tình hình sạt lở được dự báo sẽ còn diễn biến phức tạp, khó lường khi đang vào cao điểm của mùa mưa lũ.

* Nhà, đất sụp đổ xuống sông

Nhiều tháng qua, người dân ở 2 bên bờ sông Trà Nóc (quận Bình Thủy, TP Cần Thơ) phải sinh sống trong cảnh thiếu an toàn vì nhà nằm trong khu vực có nguy cơ sạt lở cao. Lo lắng của người dân là có cơ sở khi mà trước đây ở khu vực này liên tục xảy ra nhiều vụ sạt lở nghiêm trọng. Vụ sạt lở trong 2 ngày 9 và 11-8-2008, làm sụp xuống sông 11 căn nhà của người dân. Hiện tại, ở khu vực này xuất hiện nhiều vết nứt ăn sâu vào đất liền, không ít nhà của người dân bị nghiêng về phía sông, tường, cột nhà bị xé nứt.

Chị Nguyễn Thị Lan, ở khu vực 5, phường Trà An, quận Bình Thủy, nói: “Hiện nay, phần đất phía trước hành lang căn nhà của tôi xuất hiện một vết nứt to tướng, còn căn nhà bị nghiêng về phía con sông, có nguy cơ bị “hà bá” nuốt chửng bất cứ lúc nào. Nhưng vì hoàn cảnh khó khăn, không có kinh phí để di dời đến nơi ở mới nên gia đình đành phải sống trong điều kiện như thế này, dẫu biết nguy hiểm luôn rình rập”.

Về tình hình sạt lở ở quận Bình Thủy, ông Nguyễn Ngọc Chiến, Phó ban Thường trực Ban Chỉ huy phòng chống lụt bão (BCHPCLB) quận Bình Thủy, cho biết: “Từ đầu năm đến nay, trên địa bàn quận đã xảy ra nhiều vụ sạt lở nghiêm trọng. Sạt lở ở 2 bên bờ sông Trà Nóc với chiều dài trên 2.000m, trong đó có 2 điểm sạt lở nghiêm trọng gây mất nhà cửa, tài sản của người dân. Ngoài ra, tình trạng sạt lở còn xảy ra ở các khu vực khác như rạch Cam, rạch Hàng Bàng- Phú Thọ (phường Long Tuyền), cồn Khương, cồn Sơn (ở phường An Thới). Nhưng tình trạng sạt lở không dừng lại ở đây mà còn diễn biến hết sức phức tạp, nhiều khu vực đã từng xảy ra sạt lở nay lại có dấu hiệu tiếp tục sạt lở với mức độ nghiêm trọng hơn”.

Ở huyện Thốt Nốt cũng có hơn 17 khu vực xảy ra sạt lở, tập trung ở hầu hết các xã, thị trấn của huyện như: Tân Lộc, Thới Thuận, Trung Kiên, Trung Thạnh, Tân Hưng, thị trấn Thốt Nốt. Ở xã Tân Lộc, tình trạng sạt lở đã làm thiệt hại lớn về đất đai, hoa màu, thủy hải sản, gây hoang mang, lo sợ cho người dân.

Vào mỗi buổi sáng, bà Hà Thị Kim, ở ấp Long Châu, xã Tân Lộc đều đi ra khu vườn của mình tọa lạc cặp sông Hậu để kiểm tra phần đất trước nhà. Trước đây, bà Kim có diện tích đất gần 4.000m2. Thế mà, sạt lở đã làm diện tích đất của bà Kim hiện nay chỉ còn khoảng 1.000m2, trong đó bao gồm cả phần đất ở. Theo bà Kim, phần diện tích đất còn lại của bà không bao lâu nữa sẽ biến mất nếu tình hình sạt lở vẫn còn tiếp diễn như hiện nay. Bà Kim nói: “Cách đây gần 1 tháng, sạt lở gây vỡ đê bao ao cá, làm cả tấn cá điêu hồng, chim trắng của tôi theo dòng nước đi ra sông Hậu hết trọi. Thế là gia tài của gia đình tôi dành dụm bao năm coi như mất trắng. Hiện giờ, đất canh tác không còn mà phần đất ở của gia đình cũng đang bị “thủy thần” đe dọa. Tới đây, gia đình tôi không biết phải sinh sống ra sao!?”.

Sạt lở có khả năng “xóa sổ” cồn Cái Đôi (xã Tân Lộc) trong thời gian không xa. Theo nhiều người dân sinh sống cố cựu ở xã Tân Lộc, cồn Cái Đôi trước đây có diện tích đất trên 20 ha, đất phì nhiêu, màu mỡ, thuận lợi cho việc trồng lúa và hoa màu ngắn ngày. Vậy mà giờ đây, diện tích đất của cồn còn lại chỉ khoảng 1 ha. Các thớt đất từ từ sụp lở trôi theo dòng nước, mang theo hoa màu của người dân. Ông Trương Văn Gò, ở ấp Long Thạnh, xã Tân Lộc, lo lắng nói: “Đất ở cồn Cái Đôi trồng lúa, hoa màu cho năng suất cao. Mấy năm trước đây, cồn Cái Đôi to lắm, giờ thì còn nhỏ xíu. Cồn Cái Đôi sắp bị “xóa sổ”. Tiếc thật!”.

Ông Trương Văn Khỏe (ở ấp Long Thạnh, xã Tân Lộc) cũng đang gặp nhiều khó khăn vì thiếu đất sản xuất do sạt lở. Ông nói: “Thu nhập chính của gia đình tôi nhờ vào 4.000m2 đất ruộng ở cồn Cái Dôi nhưng do sạt lở diện tích này còn lại rất ít, không đủ để canh tác. Gia đình tôi phải chuyển sang làm thuê, làm mướn kiếm sống qua ngày”.

Theo ông Phạm Văn My, Phó chủ tịch UBND xã Tân Lộc, sạt lở ở xã Tân Lộc diễn ra thường xuyên, tập trung chủ yếu ở khu vực đầu cồn Tân Lộc, cồn Cái Đôi, làm mất đất sản xuất, gây ảnh hưởng đến đời sống của người dân. Địa phương đã khắc phục tạm thời, tiến hành di dời dân ra khỏi khu vực nguy hiểm.

* Giải pháp phòng, chống thế nào?

Ông Nguyễn Ngọc Chiến, Phó ban Thường trực BCHPCLB quận Bình Thủy, cho biết: Các hộ ở khu vực có nguy cơ xảy ra sạt lở nhà, đa phần thuộc diện khó khăn, sống chủ yếu dựa vào việc mua bán nhỏ. Do đó, bà con không đủ khả năng để tự mình giải quyết chỗ ở mới, trong khi đó, quận lại thiếu quỹ đất ở để bố trí tái định cư. Đối với những hộ có nhà bị sụp xuống sông, quận đã bố trí chỗ ở mới, đảm bảo nơi ăn chốn ở cho bà con. Về một số khu vực sạt lở nghiêm trọng, quận cũng đã tiến hành làm bờ kè tạm. Sắp tới, UBND quận Bình Thủy dự kiến triển khai xây dựng mở rộng chợ Trà Nóc để bố trí tái định cư, giải quyết chỗ ở, nơi mua bán cho các hộ ở trong khu vực sạt lở gần chợ Trà Nóc.

Về vấn đề này, bà Vương Thị Lập, Chánh văn phòng BCHPCLB TP Cần Thơ, cho biết: Trước tình hình sạt lở diễn biến phức tạp như hiện nay, BCHPCLB thành phố đã có văn bản yêu cầu các quận, huyện kiểm tra, rà soát các khu vực dân cư đang sinh sống ven sông, kinh, rạch, đặc biệt ở những khu vực đang có diễn biến và có nguy cơ sạt lở để di dời người dân, tài sản ra khỏi khu vực nguy hiểm. Quyết tâm không để sạt lở gây thiệt hại về người, hạn chế đến mức thấp nhất thiệt hại về tài sản. Triển khai các phương án đối phó với sạt lở, lũ lụt, bão, gió lốc... để chủ động xử lý kịp thời, có hiệu quả khi có tình huống xấu xảy ra.

Về lâu dài, thành phố sẽ thực hiện việc quy hoạch phòng, chống sạt lở ở các sông, kinh, rạch. Việc quy hoạch phòng, chống sạt lở nhằm đánh giá toàn diện nguyên nhân, mức độ cũng như tìm ra giải pháp căn cơ cho công tác chống sạt lở của thành phố.

Bài, ảnh: VÂN LÂM