Quy hoạch phát triển công nghiệp, đô thị phải gắn liền với bảo vệ môi trường

- Nguồn nước mặt trên sông Tiền, sông Hậu và các nhánh sông ở ĐBSCL vào cuối mùa khô và đầu mùa mưa có sự biến đổi theo chiều hướng gia tăng ô nhiễm hữu cơ và quá trình lan truyền phèn, nhiễm mặn. Quan trắc môi trường nước mặt trên sông Tiền, sông Hậu, các nhánh sông trong lưu vực và trên các cửa sông thông ra biển... cho thấy có dấu hiệu ô nhiễm với các chỉ tiêu: BOD, COD, Coliform, H2S, NH4, phèn sắt, nhiễm mặn... Dấu hiệu ô nhiễm xuất hiện khá rõ nét ở nơi gần nguồn xả nước thải của các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu đô thị dân cư tập trung, vùng canh tác nuôi trồng thủy sản ven biển và vùng canh tác nông nghiệp sử dụng nhiều phân bón hóa học và thuốc trừ sâu.

* Ông có thể nói cụ thể hơn về sự ảnh hưởng của sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, khai thác nước ngầm đối với nguồn nước ở ĐBSCL?

- Hằng năm, nguồn nước mặt trên các sông ngòi, kênh rạch lớn nhỏ ở ĐBSCL đang gồng mình gánh chịu hàng chục ngàn tấn nước, rác thải, hóa chất độc hại từ sản xuất nông, công nghiệp, sinh hoạt... Có thể thống kê vài con số tiêu biểu để thấy rõ điều đó: tổng lượng nước thải sinh hoạt ở nông thôn khoảng 38,3 triệu m3/năm; rác thải sinh hoạt là 12,7 triệu m3/năm; chất thải trong giết mổ gia súc gia cầm 199.100 tấn/năm; chất thải rắn công nghiệp nguy hại 2.000 tấn/năm; tổng lượng nước thải sản xuất công nghiệp 47,2 triệu m3/năm; chất thải y tế 3.800 tấn/năm; chất thải nguy hại 1.500-2.400 tấn/năm; chất thải nuôi trồng thủy sản 456 triệu m3/năm; lượng phân bón hóa học được sử dụng hàng năm trên 2 triệu tấn; 500.000 tấn thuốc bảo vệ thực vật và các chế phẩm nuôi trồng thủy sản... Đáng chú ý là hầu hết các chất thải này chưa được xử lý triệt để, gây áp lực nhiều mặt đến ô nhiễm môi trường và sức khỏe của nhân dân.

Việc khai thác và sử dụng nước ngầm cho sinh hoạt đời sống, sản xuất công nghiệp... chưa được kiểm soát chặt chẽ làm sụt giảm mực nước ngầm ở một số nơi, nhiễm bẩn tầng nước ngầm, xâm nhập mặn, nhiễm phèn... Tại ĐBSCL đã phát hiện sự hiện diện của kim loại nặng Asen (thạch tín) trong nước ngầm ở một số tỉnh, thành như: An Giang, Kiên Giang, Đồng Tháp, Cà Mau, Bạc Liêu, Vĩnh Long, Cần Thơ...

* Thưa ông, thực trạng hiện nay của nguồn nước trên dòng Mê Công như thế nào?

Một trong số con kênh trong nội ô (ở phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ) bị lấp vì... rác. Ảnh: B.NG.

* Làm thế nào để gìn giữ, bảo vệ nguồn nước sông Mê Công, thưa ông?

- Sông Mê Công bắt nguồn từ cao nguyên Tây Tạng, chảy qua lãnh thổ 6 nước: Trung Quốc, Myanma, Thái Lan, Lào, Campuchia và Việt Nam. Vì vậy, sự gắn kết trách nhiệm giữa Chính phủ các nước về hợp tác nhằm phát triển bền vững, sử dụng hiệu quả, hợp lý tài nguyên nước và các nguồn tài nguyên khác liên quan đến toàn lưu vực sông là vô cùng quan trọng. Hiện nay, các nước và các tổ chức quốc tế đang tiếp tục thuyết phục một số nước bỏ kế hoạch xây dựng các đập thủy điện trên dòng chảy chính của sông Mê Công. Song song đó, cũng tìm các giải pháp cung cấp năng lượng điện thay thế có tính bền vững hơn. Các nước trong khu vực sẽ thiết lập những vành đai và khu vực bảo vệ sự đa dạng sinh học nhằm duy trì các hệ sinh thái, đảm bảo sử dụng nguồn tài nguyên chung một cách bền vững và cải thiện đời sống của nhân dân trong toàn lưu vực trong quá trình phát triển chung.

* Sản xuất công nghiệp ngày càng phát triển. Cần làm gì để hạn chế ô nhiễm nguồn nước nói riêng và ô nhiễm môi trường nói chung do sản xuất gây ra, thưa ông?

- Hoạt động bảo vệ môi trường (BVMT) phải thường xuyên, lấy phòng ngừa là chính kết hợp với khắc phục ô nhiễm, suy thoái và cải thiện chất lượng môi trường. Các doanh nghiệp có trách nhiệm to lớn trong công tác BVMT trong quá trình sản xuất, kinh doanh dịch vụ của mình. Doanh nghiệp cần phải có hệ thống kết cấu hạ tầng, phương tiện thu gom và xử lý nước thải, chất thải đạt tiêu chuẩn môi trường quy định; có biện pháp giảm thiểu và xử lý bụi, khí thải, nước thải đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra môi trường, nhất là bảo đảm không để rò rỉ, phát tán khí thải, hơi, khí độc hại ra môi trường. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng phải hạn chế tiếng ồn, phát sáng, phát nhiệt gây ảnh hưởng xấu đối với môi trường xung quanh và người lao động. Bảo đảm nguồn lực, trang thiết bị đáp ứng khả năng phòng ngừa và ứng phó sự cố môi trường, đặc biệt là đối với cơ sở sản xuất có sử dụng hóa chất, chất phóng xạ, chất dễ gây cháy, nổ.

* Xin cảm ơn ông!

BĂNG TÂM (Thực hiện)