Phát triển nông nghiệp hữu cơ, thông minh, hiện đại
Sản xuất nông nghiệp tại ĐBSCL đạt được nhiều thành tựu to lớn nhưng cũng đang dần bộc lộ những hạn chế do tình trạng khai thác quá mức các nguồn tài nguyên thiên nhiên và gia tăng sử dụng các loại phân bón, thuốc hóa học và các chất kháng sinh, kích thích tăng trưởng trong chăn nuôi, trồng trọt. Để phát triển nông nghiệp bền vững trong giai đoạn mới, nhiều chuyên gia cho rằng, ĐBSCL cần tăng cường liên kết, đổi mới phát triển nông nghiệp theo hướng nông nghiệp thông minh, nông nghiệp hữu cơ, hiện đại.
Suy giảm lợi thế
Để nâng cao năng suất, sản lượng các loại cây trồng và vật nuôi, thời gian qua các địa phương trong vùng đã tăng cường thâm canh, tăng vụ sản xuất, ứng dụng nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật và giống mới. Bên cạnh đó, việc sử dụng các loại phân thuốc hóa học cũng được tăng cường. Điều này đã giúp cho nông nghiệp trong vùng đạt được nhiều thành công về mặt sản lượng và phát triển sản xuất theo chiều rộng. Tuy nhiên, cũng gây ra những hệ quả xấu cho sức khỏe, môi trường.
|
Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ Đào Anh Dũng: Những năm gần đây do tác động mạnh mẽ của biến đổi khí hậu toàn cầu, cùng với việc con người tác động vào dòng chảy sông Mê Công từ thượng nguồn, mùa nước nổi ở ĐBSCL không còn như trước, lưu lượng nước lũ giảm rất nhiều, hạn hán, xâm nhập mặn gia tăng, năng suất và chất lượng lúa gạo, trái cây sụt giảm, tác động không nhỏ đến kinh tế nông nghiệp. Nguy cơ mất dần thế mạnh kinh tế nông nghiệp vốn có của vùng đồng bằng châu thổ này đang hiện hữu từng ngày. Thực tế đó cho thấy, việc phát triển nông nghiệp thông minh, nông nghiệp hữu cơ, chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu cây trồng vật nuôi theo hướng thích hợp và hiện đại đang là vấn đề cấp bách. |
 |
|
Tưới nước cho cây trồng bằng hệ thống phun tưới tự động tại một hộ dân ở huyện Thới Lai, TP Cần Thơ. |
Tình trạng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún và sản phẩm chưa đảm bảo an toàn, chất lượng theo yêu cầu của hội nhập quốc tế cũng làm cho nhiều nông sản của ĐBSCL ngày càng khó cạnh tranh trên thị trường quốc tế và cả ở nội địa. Biến đổi khí hậu diễn ra nhanh, con người gia tăng các hoạt động ở thượng nguồn sông Mê Công khiến các nguồn tài nguyên nước và đất đai tại ĐBSCL bị suy giảm cả về số lượng lẫn chất lượng. Từ đó, ảnh hưởng đến chi phí sản xuất và năng suất, sản lượng các loại cây trồng, vật nuôi, đe dọa đến sự phát triển bền vững. Sản xuất nông nghiệp trong vùng đòi hỏi cần kịp thời điều chỉnh hướng phát triển phù hợp tình hình mới.
Chuyển hướng phát triển
Theo Giáo sư, tiến sĩ Dương Học Hải, Nguyên Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, bước sang thế kỷ 21, điều kiện đảm bảo phát triển bền vững trở thành yêu cầu cho tất cả các hoạt động của con người, trong đó có nông nghiệp. Vấn đề cả thế giới quan tâm là làm sao có thể mở rộng quy mô sản xuất, đưa vào thực tế những ngành, lĩnh vực nuôi, cấy, trồng giống mới mà vẫn bảo tồn được môi sinh, khí quyển, địa quyển, thủy quyển. Đến nay, con người đã đề xuất và đạt được nhiều thành tựu trong phát triển để gầy dựng nên các nền nông nghiệp hiện đại như: nông nghiệp xanh, nông nghiệp sạch, trong đó nông nghiệp hữu cơ là lĩnh vực được nghiên cứu phát triển rộng rãi. Đồng thời, nông nghiệp thông minh, với việc ứng dụng các giải pháp tưới tiêu nước tự động được điều khiển từ xa, phân bón nhả chậm, phân bón vi sinh, chiếu sáng nhân tạo và sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, năng lượng sạch từ mặt trời và địa hạch bước đầu cũng được nghiên cứu, ứng dụng tại nhiều nơi.
|
Vùng ĐBSCL đã khẳng định là vùng trọng điểm sản xuất nông nghiệp của cả nước, đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực quốc gia và cung cấp nhiều mặt hàng cho xuất khẩu. Với diện tích tự nhiên khoảng 40.000 km2, chiếm 12% diện tích của cả nước nhưng ĐBSCL đóng góp hơn 56% sản lượng lúa và 90% lượng gạo xuất khẩu, khoảng 40% sản lượng và 60% giá trị xuất khẩu thủy sản cũng như đóng góp hơn 70% sản lượng trái cây cả nước. |
Theo Phó Giáo sư, tiến sĩ Đặng Thị Cẩm Hà, Tư vấn của giám đốc Viện Hàn lâm khoa học và công nghệ Việt Nam, nước ta còn rất dồi dào các nguồn tài nguyên thiên nhiên phục vụ nghiên cứu và phát triển các chế phẩm sinh học đáp ứng nhu cầu phát triển nông nghiệp hữu cơ để sản xuất ra những sản phẩm an toàn cho người Việt và xuất khẩu được vào các thị trường khó tính. Vấn đề là tất cả các bên liên quan cần tích cực vào cuộc và có sự liên kết chặt chẽ với nhau để triển khai thực hiện. Nhà nước cần tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin về nông nghiệp hữu cơ và tăng cường hỗ trợ người dân phát triển sản xuất cũng như có các giải pháp và công cụ để kiểm soát an toàn thực phẩm, đảm bảo chất lượng các loại nông sản.
Bài, ảnh: Khánh Trung