Nỗ lực đấu tranh chống nạn buôn bán phụ nữ và trẻ em ở các tỉnh, thành ĐBSCL

Trong khuôn khổ chương trình của tổ chức AFESIP (Acting for Women in precarious situation - Hành động vì phụ nữ có nguy cơ ) của tổ chức phi chính phủ quốc tế, trung tâm tiếp nhận hỗ trợ nạn nhân bị buôn bán ra nước ngoài trở về ở khu vực ĐBSCL đã được thành lập, đặt dưới sự quản lý trực tiếp của Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) TP Cần Thơ. Nhân chuyến giám sát và tìm hiểu đời sống của các nạn nhân bị buôn bán trở về tại các tỉnh, thành ĐBSCL vào cuối tháng 11-2008 vừa qua của tổ chức AFESIP, ông Cao Minh Quyền, Giám đốc Điều phối chương trình của tổ chức AFESIP tại Việt Nam đã trao đổi với phóng viên Báo Cần Thơ một số vấn đề trọng tâm.

* Xin ông cho biết mục đích việc hợp tác của tổ chức AFESIP tại Việt Nam hiện nay?

- Trước tình hình buôn bán phụ nữ và trẻ em trong khu vực ngày càng trở nên nghiêm trọng cả về quy mô lẫn tính chất, cùng với Chính phủ Việt Nam, AFESIP nỗ lực mạnh mẽ trong việc xác định và triển khai hệ thống các giải pháp can thiệp nhằm giảm thiểu mức độ nóng bỏng của vấn nạn này. Đồng thời, đấu tranh chống lại tội phạm buôn người và giáo dục nhận thức cho người dân; giải quyết nhu cầu việc làm, cải thiện đời sống và giúp người dân xóa đói giảm nghèo để phòng ngừa những nguy cơ bị buôn bán; hỗ trợ nạn nhân bị buôn bán trở về, giúp họ tái hòa nhập cộng đồng, đó là những vấn đề đang được Nhà nước Việt Nam hết sức quan tâm. Chương trình “Hành động vì Phụ nữ có nguy cơ” do một tổ chức phi chính phủ quốc tế hợp tác với Trung ương Hội LHPN Việt Nam nhằm triển khai dự án hỗ trợ phục hồi tái hòa nhập cho nạn nhân bị buôn bán trở về ở các tỉnh ĐBSCL.

AFESIP là một tổ chức phi chính phủ do bà Somaly Mam, nhà hoạt động xã hội xuất sắc của Campuchia thành lập năm 1996 với mục đích đấu tranh chống lại tình trạng buôn bán và nô lệ phụ nữ. AFESIP hiện có văn phòng hoạt động tại các nước Campuchia, Lào, Thái Lan, Việt Nam, Pháp và Tây Ban Nha. Năm 2001, AFESIP phối hợp với Trung ương Hội LHPN Việt Nam, Hội LHPN thành phố Hồ Chí Minh, Hội LHPN TP Cần Thơ ký kết và thực hiện các dự án hợp tác, tập trung vào các mục tiêu: Truyền thông giới thiệu các dịch vụ xã hội dành cho nạn nhân bị buôn bán trở về, hỗ trợ trực tiếp cho những người bị buôn bán sang các nước khu vực sớm được hồi hương, giúp họ phục hồi tái hòa nhập cộng đồng theo hướng tự chủ và bền vững. Ngoài ra, chúng tôi còn phối hợp với Cục Phòng chống tệ nạn xã hội thuộc Bộ Lao động- Thương binh và Xã hội trong việc hỗ trợ nâng cao năng lực cho cán bộ xã hội đang thực hiện chương trình phục hồi và tái hòa nhập cho nạn nhân trong các cơ sở xã hội thuộc hệ thống quản lý của Cục. Mục đích chính của AFESIP tại Việt Nam là huy động nguồn lực bên ngoài kể cả tài chính lẫn kỹ thuật nhằm góp phần cùng Nhà nước Việt Nam tăng cường khả năng thực hiện mục tiêu hỗ trợ quá trình tái hòa nhập cộng đồng cho nạn nhân bị buôn bán trở về theo tinh thần chỉ đạo của Chính phủ tại đề án số 3 của chương trình hành động 130/CP, tập trung cho khu vực TP Hồ Chí Minh và các tỉnh ĐBSCL.

Đại diện dự án AFESIP hỗ trợ nạn nhân bị buôn bán trở về cộng đồng ở tỉnh Kiên Giang. Ảnh: CAO MINH QUYỀN

* Thưa ông, thời gian qua, AFESIP đã cùng Hội LHPN Việt Nam hỗ trợ cho các nạn nhân ở khu vực ĐBSCL được những gì?

- Trung tâm tiếp nhận giúp đỡ phụ nữ khó khăn TP Cần Thơ (gọi tắt là Trung tâm AFESIP Cần Thơ) có trụ sở tại số 30/3 đường Hùng Vương, quận Ninh Kiều, trong khuôn viên trụ sở làm việc của Hội LHPN TP Cần Thơ. Trung tâm này ra đời từ ngày 1-6-2005, trong khuôn khổ ý tưởng được cam kết thông qua dự án hợp tác giữa Trung ương Hội LHPN Việt Nam với tổ chức AFESIP. Trung ương Hội đã giao trách nhiệm cho Hội LHPN TP Cần Thơ (với sự đồng thuận của UBND TP Cần Thơ) để Hội LHPN thành phố trực tiếp quản lý và chỉ đạo hoạt động của Trung tâm thông qua sự tài trợ, hỗ trợ về kỹ thuật và giám sát của AFESIP. Trung tâm có nhiệm vụ tiếp cận truyền thông và giới thiệu dịch vụ hỗ trợ cho nạn nhân bị buôn bán, bị bóc lột tình dục hoặc những người có nguy cơ trong cộng đồng, không chỉ trong phạm vi TP Cần Thơ mà các tỉnh lân cận. Nạn nhân có nhu cầu và nguyện vọng sẽ được Trung tâm tiếp nhận, giúp họ phục hồi sức khỏe, tâm lý, giới thiệu học nghề theo nguyện vọng, được giáo dục kỹ năng sống, giới thiệu tiếp cận các dịch vụ pháp lý để chuẩn bị các điều kiện cho quá trình tái hòa nhập cộng đồng theo hướng tự chủ và bền vững. Tất cả các dịch vụ xã hội hỗ trợ cho nạn nhân tại Trung tâm đều được cung cấp miễn phí. Thời gian để nạn nhân nhận được sự hỗ trợ tại Trung tâm hoàn toàn tùy thuộc vào sự tự nguyện và yêu cầu phục hồi của chị em nhưng sẽ không kéo dài quá 15 tháng. Hơn ba năm hoạt động, Trung tâm đã giúp được cho gần 100 phụ nữ có hoàn cảnh nói trên. Tôi thấy Hội LHPN TP Cần Thơ thực hiện rất tốt trách nhiệm cam kết của mình trong việc quản lý và điều hành hoạt động Trung tâm theo yêu cầu của dự án.

* Theo ông, quá trình thực hiện có khó khăn gì cần phải khắc phục?

- Tất nhiên là vẫn còn một số khó khăn đòi hỏi chúng tôi phải xem xét cùng với đối tác của mình để nỗ lực tìm cách giải quyết. Một thực tế hiện nay là Trung tâm đã cố gắng rất nhiều trong việc giới thiệu các dịch vụ hỗ trợ đến cộng đồng, tuy nhiên vẫn còn một số nạn nhân vì những lý do khác nhau đã không tự nguyện đến với Trung tâm để tiếp nhận dịch vụ trợ giúp. Điều này đã làm họ mất đi một cơ hội để được giúp đỡ tái hòa nhập một cách có chất lượng. Quan điểm của chúng tôi là không khuyến khích Trung tâm tiếp nhận tràn lan, thiếu chọn lọc đối tượng. Tuy nhiên, một khi những khả năng hỗ trợ đã được đầu tư, việc giúp nhiều người có hoàn cảnh khó khăn như đã nói là điều mà cả AFESIP lẫn đối tác Việt Nam đều mong muốn. Chúng tôi đang cùng với Hội LHPN tăng cường hoạt động truyền thông cung cấp thông tin về dịch vụ hỗ trợ trong cộng đồng để người dân biết rõ hơn dịch vụ của dự án. Một khó khăn khác là việc theo dõi, giúp đỡ nạn nhân sau khi rời Trung tâm trở về gia đình còn nhiều bất cập. Giải quyết vấn đề này cần có giải pháp hỗ trợ đồng bộ từ phía chính quyền với cấp Hội Phụ nữ cơ sở, đồng thời tăng cường kết nối với các chương trình hỗ trợ xã hội của Nhà nước cũng như dự án của các tổ chức khác.

* Trở lại vấn đề buôn bán phụ nữ và trẻ em, theo ông, vấn đề này hiện nay đang diễn ra thế nào tại các tỉnh ĐBSCL ?

- Khu vực ĐBSCL có nhiều tỉnh giáp biên giới Campuchia, việc giao thông qua lại giữa hai nước rất dễ dàng. Ngoài việc giao thương hàng hóa thì vấn đề di cư của người dân nơi đây kéo theo tình trạng buôn bán phụ nữ và trẻ em với nhiều mục đích khác nhau khá là phổ biến. Nạn nhân bị bán sang Campuchia, từ đó sẽ tiếp tục bị đưa đến các nước khác như Thái Lan, Malaysia... Nhiều khu vực khác, ở các tỉnh ĐBSCL cũng diễn ra khá nóng bỏng vấn đề buôn bán phụ nữ dưới hình thức kết hôn, hợp tác lao động hoặc du lịch mà các đường dây tổ chức hiện nay thường hướng đến các nước như Hàn Quốc, Đài Loan, Singapore...

* Qua chuyến khảo sát thực tế tại các tỉnh, thành ĐBSCL, ông nhận xét như thế nào và có khuyến cáo gì đối với nhóm nạn nhân bị buôn bán trở về?

Qua khảo sát trực tiếp tại nhóm nạn nhân bị buôn bán cùng với những gia đình mà chúng tôi tiếp cận, hầu như các gia đình mà đặc biệt là bà mẹ của các cô gái hiểu rất rõ sự ra đi của con họ, có trường hợp còn khuyến khích hoặc nhận tiền của người môi giới để ép con mình làm vợ hoặc tìm việc làm ở nước ngoài. Họ không lường được những hệ lụy sẽ đến với con gái họ trong sự ra đi đó. Điều ấy nói lên rằng công tác truyền thông nâng cao nhận thức về nguy cơ bị buôn bán và bị tước đoạt nhân phẩm đối với phụ nữ ở những vùng xa vẫn chưa thật sự hiệu quả. Chúng ta cần suy nghĩ và sớm triển khai ngay việc đổi mới phương cách truyền thông với nội dung thông điệp, hình thức thể hiện sao cho phù hợp và gây ấn tượng mạnh mẽ hơn, dễ dàng thâm nhập đối tượng hơn. Cũng cần phải lưu ý đến việc tập trung truyền thông vào các nhóm đối tượng ưu tiên, không chỉ là cho các cô gái trẻ mà cần phải nâng cao ý thức các bà mẹ của họ, bởi vì những người này thường đóng vai trò khá quan trọng trong việc quyết định sự ra đi của các cô gái. Một vấn đề nữa mà chúng tôi cũng muốn chia sẻ ở đây là việc Chính phủ cần sớm hoàn thiện khung pháp lý để điều chỉnh một cách cụ thể hơn các quan hệ hôn nhân có yếu tố nước ngoài, nhằm quản lý có hiệu quả việc kết hôn giữa người Việt Nam với người nước ngoài trong bối cảnh thế giới hội nhập.

* Ông nghĩ thế nào về tính bền vững của dự án mà AFESIP đang thực hiện với Hội LHPN Việt Nam tại Cần Thơ?

- AFESIP cũng như các tổ chức quốc tế khác luôn trong tư thế sẵn sàng hỗ trợ phía Việt Nam với khả năng của mình để có thể làm tốt hơn nữa những gì mà Chính phủ đang thực hiện. Với những gì đang diễn ra, chúng tôi hy vọng rằng dự án sẽ tiếp tục triển khai tốt hơn nữa với khả năng của mình để đáp ứng sự mong mỏi của nạn nhân cũng như sự chờ đợi của cộng đồng quốc tế.

* Xin cảm ơn ông!

KIM XUÂN (thực hiện)