Nét phố thị
Tường Vi
Nền nếp, chiều sâu văn hóa của một đô thị được thể hiện qua những con đường, công viên và phố chợ. Cần Thơ đang dần định hình bộ mặt đô thị văn minh với những con đường sáng- xanh- sạch- đẹp, những phố chợ sầm uất hòa trộn nếp sinh hoạt xưa và văn minh mua bán thời hiện đại, những công viên tuy nhỏ nhưng duyên dáng
Văn minh chợ
Chợ Việt truyền thống mang đậm nét văn hóa làng xã. Cố Giáo sư Trần Quốc Vượng cho rằng chợ không chỉ nằm trong phạm trù kinh tế đơn thuần, mà còn có sự giao lưu tình cảm gắn liền với các giá trị ứng xử trong văn hóa người Việt. Nhờ vậy, chợ có sự tự thích ứng trong mọi thời điểm. Sự linh hoạt của chợ truyền thống thể hiện rõ trong cuộc cạnh tranh với các siêu thị thời giao thương quốc tế. Ở Cần Thơ, văn minh chợ đang là một khái niệm thôi thúc đổi thay ở các chợ truyền thống.
"Người ta đến chợ, ngoài nhu cầu mua bán còn để đánh giá cốt cách và khí khái của con người ở một vùng đất. Từ phương thức mua bán- sinh hoạt ở chợ, có thể cảm nhận nền nếp văn minh của địa phương đó"- ông La Minh Hồng, Chủ tịch Hội đồng quản trị- Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Thương nghiệp Tổng hợp Cần Thơ (C.T.C), cho biết một trong những lý do mà C.T.C quyết định đầu tư, khai thác Nhà lồng Chợ cổ Cần Thơ. Năm 2005, ngay khi Nhà lồng Chợ cổ được trùng tu theo nguyên dạng kiến trúc ban đầu, định hướng phát triển chợ văn minh đã được xác định. Ngoài những tiêu chí cơ bản, vấn đề được quan tâm nhất là văn hóa kinh doanh của tiểu thương. Điều đó không đơn giản bởi chợ là một thực thể phức tạp với những cá nhân có hoàn cảnh, nhận thức và trình độ khác nhau.
"Rất nhiều cách làm được triển khai, bổ sung liên tục"- ông Lâm Văn Hai, Trưởng Ban điều hành Chợ cổ Cần Thơ chia sẻ. CLB Tiểu thương được thành lập nhằm phổ biến đến tiểu thương cách trưng bày hàng hóa, giao tiếp, mua bán đúng giá, hàng hóa đúng chất lượng... Mô hình "Shop thân thiện" được xây dựng, tiểu thương tự do đăng ký bằng những cam kết về giá cả, thái độ phục vụ. Các gian hàng thuộc mô hình được gắn biểu tượng mặt cười, được giới thiệu đến các công ty lữ hành Hiện nay, Ban Điều hành Chợ cổ Cần Thơ xây dựng "Gian hàng Việt", vận động tiểu thương bán các sản phẩm thuần Việt, có xuất xứ, chất lượng đảm bảo. Chị Nguyễn Thị Mỹ Dung, Phó Chủ nhiệm CLB Tiểu thương, tham gia mô hình "Shop thân thiện" ở các lô A13, B13, B9, cho biết: "Chúng tôi phải có ý thức hành xử sao cho xứng với giá trị lịch sử, văn hóa của chợ cổ. Tôi tin rằng với những mô hình mà Ban Điều hành chợ đã và đang triển khai, dần dần những tiểu thương chưa ý thức sẽ thay đổi"
Theo Sở Công thương, TP Cần Thơ có 107 chợ, 12 siêu thị, trung tâm thương mại, trung tâm bán buôn. Nhiều năm qua Sở đã xây dựng các tiêu chuẩn chợ văn minh và triển khai đến hệ thống chợ truyền thống. Trong đó, tập trung ở các chợ trung tâm đô thị. Năm 2009-2010 là cột mốc đầu tiên với 8 chợ được đầu tư xây dựng theo hướng này. Đồng thời, bắt đầu triển khai kêu gọi đầu tư, giao quyền cho doanh nghiệp kinh doanh và quản lý chợ.
 |
|
Sinh hoạt mua bán ở Chợ An Thới. Ảnh: T.V |
"Chợ sẽ thúc đẩy sự phát triển của khu phố xung quanh, tạo thành trung tâm thương mại quan trọng có tầm ảnh hưởng đến nhiều vùng lân cận thông qua hệ thống bán buôn. Bởi vậy văn hóa chợ sẽ gắn liền với văn minh phố chợ và tác động sâu rộng đến nhiều mặt đời sống"- ông La Minh Hồng nhận định. Trên quan điểm đó, ông mơ ước tuyến Chợ cổ Cần Thơ- chợ Tân An sẽ hợp cùng phố chợ dọc tuyến đường Hai Bà Trưng thành một tổng thể có không gian kiến trúc của những năm đầu xây dựng đô thị Cần Thơ. Và phố thị ấy sẽ là ấn tượng đẹp về văn hóa mua- bán đậm phong vị Cần Thơ.
Duyên dáng phố
 |
|
Công viên Lưu Hữu Phước. Ảnh: TƯỜNG VI |
Phong trào xây dựng tuyến đường sáng- xanh- sạch- đẹp ở nơi cách thành phố khoảng 80km như Thạnh Lợi phát triển đến mức đó, cho thấy công tác này lan tỏa sâu rộng và dần trở thành nét đẹp trong nếp sinh hoạt của thị dân. Bắt nguồn từ quận Ninh Kiều, khi tuyến Đại lộ Hòa Bình- 30 tháng 4 (đoạn đến đường Trần Ngọc Quế) được Bộ Giao thông vận tải công nhận danh hiệu "Con đường đẹp Việt Nam", trải qua 12 năm, đến nay, 100% ấp- khu vực, xã- phường, quận- huyện trên địa bàn thành phố đều tổ chức liên hoan mô hình đường đẹp hằng năm với những nét đặc thù của từng địa phương. Ninh Kiều có mô hình "Phường sạch rác"; ở Phong Điền, trên các tuyến đường đẹp phải có "Cổng an ninh trật tự", "Đèn trước ngõ mõ trong nhà" ở Bình Thủy, đường đẹp gắn liền với di tích lịch sử văn hóa, tuyến điểm du lịch...
 |
|
Nhà lồng chợ cổ Cần Thơ nhìn từ sông Cần Thơ. Ảnh: T.V |
Những công viên cũng đang góp phần định hình bộ mặt đô thị Cần Thơ. Gần 20 năm trước, trung tâm thành phố Cần Thơ có khoảng 7 công viên. Theo thời gian, do yêu cầu phát triển giao thông đô thị, một số công viên bị giải tỏa. Tuy nhiên, bù lại, công viên ngày càng tỏa rộng khắp các quận huyện. Hiện thành phố có 15 công viên, cùng nhiều tiểu đảo, tháp hoa với tổng diện tích cây xanh hơn 144.000m2. Đặc biệt, Cần Thơ đã cơ bản xóa được ấn tượng công viên là nơi tụ tập của các thành phần bất hảo, mua bán hàng rong bát nháo, vệ sinh môi trường kém... Đó là nhờ thành phố phân cấp và triển khai đồng bộ các biện pháp xây dựng nếp văn minh tại công viên. Đơn cử, ở công viên Ninh Kiều, người mua bán hàng rong được bố trí vào "Phố hàng rong"; hay công viên Lưu Hữu Phước giải quyết tình trạng người dân chạy xe vào công viên bằng việc bố trí những bãi giữ xe hợp lý
Sắp tới, TP Cần Thơ sẽ có thêm công viên Hùng Vương tại Bến xe cũ, trục đường Hùng Vương- Nguyễn Trãi. Theo Sở Xây dựng TP Cần Thơ, trong quy hoạch, nhiều công viên mới với những chủ đề chuyên biệt sẽ được xây dựng gắn liền với các dự án đặc thù, như: Công viên văn hóa Tây Đô; công viên thể thao; khu vườn cây ăn trái Đặc biệt, trong điều chỉnh quy hoạch chung của thành phố đến năm 2030, sẽ có hành lang công viên cây xanh dọc sông Hậu và các khu đô thị ven sông, tạo nên nét đặc trưng của đô thị xanh vùng sông nước.
* * *
Với một thành phố trẻ như Cần Thơ, sẽ còn rất nhiều việc phải làm trong tiến trình xây dựng đô thị văn minh, hiện đại. Và đường xa sẽ gần lại nhờ vào nền tảng sẵn có từ hàng trăm năm nay- nền nếp ứng xử văn minh của người dân, cùng những mô hình và quy hoạch khuyến khích sự phát triển bền vững của chính quyền địa phương.