Nâng tầm sản phẩm OCOP: Đòn bẩy phát triển kinh tế nông thôn bền vững

Phát huy thế mạnh địa phương cùng nguồn nông sản dồi dào, TP Cần Thơ đang tích cực khơi mở tiềm năng bản địa thông qua Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP). Không chỉ tiếp thêm động lực cho kinh tế nông thôn, các sản phẩm OCOP còn trở thành đòn bẩy nâng tầm giá trị nông sản, giải quyết việc làm và kiến tạo sinh kế bền vững cho người dân.

Đoàn khảo sát thành phố nắm bắt tình hình hoạt động và lắng nghe kiến nghị của chủ thể sản phẩm OCOP tại cơ sở sản xuất.

Đa dạng hóa sản phẩm

Đến nay, TP Cần Thơ có 903 sản phẩm OCOP của 443 chủ thể được công nhận, gồm: 4 sản phẩm đạt 5 sao, 242 sản phẩm đạt 4 sao và 657 sản phẩm đạt 3 sao. Cơ cấu chủ thể tham gia ngày càng phong phú với 69 doanh nghiệp, 87 hợp tác xã (HTX), 5 tổ hợp tác và 282 cơ sở sản xuất, hộ kinh doanh. Danh mục sản phẩm không ngừng mở rộng, gắn chặt với thế mạnh vùng nguyên liệu đặc trưng của từng địa phương. Đáng chú ý, việc sở hữu các sản phẩm đạt chuẩn quốc gia 5 sao là tiền đề vững chắc để thành phố tiếp tục hỗ trợ chủ thể nâng chất, mở rộng thị phần và khẳng định vị thế thương hiệu nông sản Cần Thơ trên bản đồ cả nước.

Không dừng lại ở các kênh phân phối truyền thống, các chủ thể OCOP trên địa bàn đã chủ động đầu tư mẫu mã bao bì, chuẩn hóa tem nhãn, minh bạch truy xuất nguồn gốc, đồng thời tích cực đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội như TikTok, Facebook, Zalo…

Tại xã Đông Hiệp, phong trào OCOP đã mang lại hiệu quả rõ nét. Ông Lê Hoàng Giang, Phó Trưởng Phòng Kinh tế xã Đông Hiệp, cho biết: Thời gian qua, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các chủ thể OCOP trên địa bàn đạt kết quả khả quan với tổng doanh thu ước trên 1,6 tỉ đồng. Trong đó, HTX Nhãn thanh Hữu Tâm đóng góp khoảng 1 tỉ đồng nhờ sản phẩm đáp ứng tốt nhu cầu tiêu thụ nội địa lẫn xuất khẩu; HTX Nông nghiệp Hòa Thành Thắng cũng đạt doanh thu 0,6 tỉ đồng với các mặt hàng chế biến ổn định. Song hành cùng hiệu quả kinh tế, các đơn vị này tạo việc làm cho 30 lao động thường xuyên và 60 lao động thời vụ với mức thu nhập bình quân khoảng 5,5 triệu đồng/người/tháng. Đây là đòn bẩy quan trọng giúp địa phương phát triển kinh tế và nâng chất các tiêu chí xây dựng nông thôn mới.

Sản phẩm “Cá thát lát rút xương tẩm gia vị” - điểm nhấn OCOP 5 sao của TP Cần Thơ.

Khẳng định thương hiệu

Chia sẻ về hành trình tham gia chương trình, bà Cao Thị Ngọc Trân, đại diện HTX Nông nghiệp Hòa Thành Thắng (xã Đông Hiệp), bày tỏ: “Nhờ các hoạt động xúc tiến thương mại của Chương trình OCOP, chúng tôi tiếp cận thêm nhiều đối tượng khách hàng tiềm năng. Đơn vị cũng chủ động liên kết với các sở, ngành để hoàn thiện hồ sơ pháp lý và từng bước đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử. Chứng nhận OCOP mang lại giá trị rất lớn về tính minh bạch, giúp người tiêu dùng an tâm, tin tưởng lựa chọn”.

Từ vùng nguyên liệu sẵn có, HTX Kỳ Như (xã Thạnh Hòa) đã nghiên cứu và phát triển 14 dòng sản phẩm sơ chế, chế biến; trong đó có 10 sản phẩm đạt OCOP 4 sao và 1 sản phẩm vươn lên hạng OCOP 5 sao. Hiện nay, sản phẩm cá thát lát của Kỳ Như đã phủ sóng tại các hệ thống siêu thị lớn như Mega Market, Co.opmart, Bách Hóa Xanh và tham gia chuỗi gia công xuất khẩu.

Bà Nguyễn Kim Thùy, Giám đốc HTX Kỳ Như, cho biết: “Đến thời điểm này, khi đã tích lũy đủ nội lực và sự tự tin, HTX mạnh dạn làm việc trực tiếp với các đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương để được hướng dẫn hoàn thiện thủ tục pháp lý, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu quốc tế. Bên cạnh đó, HTX định hướng phát triển thêm các dòng sản phẩm sạch phục vụ thị trường nội địa và từng bước đưa nông sản Cần Thơ tiến sâu vào những thị trường khó tính”.

Một khâu trong quy trình sản xuất Giá sạch Hồng Nhung - sản phẩm OCOP 4 sao của thành phố.

Nâng tầm OCOP

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình triển khai Chương trình OCOP cũng như công tác duy trì, phát triển sản phẩm hậu công nhận đang đặt ra không ít thách thức. Qua rà soát, toàn thành phố hiện có 633 sản phẩm còn hạn và 270 sản phẩm đã hết thời hạn chứng nhận. Các địa phương đang khẩn trương đôn đốc chủ thể lập hồ sơ đánh giá, phân hạng lại nhằm tránh tình trạng gián đoạn danh hiệu.

Thực tế cho thấy, các chủ thể quy mô nhỏ vẫn đối mặt với rào cản lớn về nguồn lực khi chi phí kiểm nghiệm định kỳ, chứng nhận an toàn thực phẩm, đổi mới công nghệ và bao bì còn khá cao. Nhiều hộ kinh doanh còn lúng túng trong việc hoàn thiện hồ sơ minh chứng theo bộ tiêu chí, đồng thời hạn chế về kỹ năng chuyển đổi số hay việc thiết lập kênh phân phối ổn định. Ngoài ra, các điểm trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP quy mô lớn kết hợp tour, tuyến du lịch trải nghiệm còn hạn chế...

Trước thực tế trên, các địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm tìm hướng phát triển bền vững cho Chương trình OCOP. Theo ông Vương Văn Đạt, Trưởng Phòng Kinh tế xã Thạnh Hòa, địa phương đang tập trung rà soát toàn bộ các sản phẩm đã đến hoặc quá hạn công nhận để hướng dẫn chủ thể làm thủ tục đánh giá lại; đồng thời từng bước số hóa cơ sở dữ liệu quản lý nhằm kịp thời hỗ trợ người dân. Xã ưu tiên khuyến khích các chủ thể khai thác triệt để giá trị bản địa, thế mạnh đất đai và nét đẹp văn hóa truyền thống; phối hợp chặt chẽ với cơ quan chuyên môn thành phố chuẩn hóa bao bì, nhãn mác và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng theo hướng bền vững.

Trong giai đoạn mới, giá trị OCOP không chỉ đong đếm bằng số lượng sản phẩm được công nhận, mà phải thể hiện ở năng lực tạo giá trị gia tăng và liên kết chuỗi sản xuất. Ông Huỳnh Thành Hữu, Chánh Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia TP Cần Thơ, cho biết: Thực hiện kế hoạch phát triển Chương trình OCOP của thành phố năm 2026, Văn phòng Điều phối sẽ phối hợp cùng các đơn vị liên quan và địa phương tiếp tục chuẩn hóa các sản phẩm hiện có; phấn đấu mỗi xã phát triển thêm ít nhất 1 sản phẩm mới đạt từ 3 sao trở lên. Trọng tâm của đơn vị là tìm kiếm các sản phẩm chủ lực mang tính cộng đồng, gắn liền với vùng nguyên liệu tập trung để xây dựng thương hiệu mạnh. Sản phẩm OCOP không chỉ đạt chuẩn chất lượng mà còn phải giải quyết việc làm tại chỗ cho lao động nông thôn, trở thành đòn bẩy tổ chức lại sản xuất, đưa nông dân vào chuỗi giá trị và góp phần hiện thực hóa mục tiêu nâng cao thu nhập cho người dân.

Bài, ảnh: T. TRINH