Một yêu cầu bức thiết

Nhân viên Trung tâm bảo vệ Sức khỏe lao động và Môi trường TP Cần Thơ đo thính lực cho người lao động.

TP Cần Thơ có trên 1.600 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất với trên 37.000 lao động (LĐ) theo quy định phải tiến hành khám sức khỏe (KSK) định kỳ và khám phát hiện bệnh nghề nghiệp (BNN) cho người LĐ. Nhưng đến nay, theo thống kê của Trung tâm bảo vệ Sức khỏe lao động và Môi trường (TTBVSKLĐ&MT) TP Cần Thơ, mới chỉ có 45 doanh nghiệp (DN) tổ chức KSK định kỳ và khám phát hiện BNN cho gần 6.000 LĐ. Đã có rất nhiều LĐ không được chăm sóc sức khỏe, không được hưởng các chế độ khi mắc BNN...

Doanh nghiệp thiếu quan tâm

Thống kê năm 2007, qua khám BNN ở 26 DN trên toàn thành phố thì có 716/6.868 LĐ nghi ngờ suy giảm chức năng hô hấp và thính lực, chiếm tỷ lệ trên 10%. Tính đến tháng 8-2008, trong tổng số 2.101 LĐ khám BNN, chỉ tính riêng bệnh giảm thính lực, có đến 20% tổng số LĐ khám nghi ngờ giảm thính lực 1 tai, trên 10% nghi ngờ giảm thính lực 2 tai. Bác sĩ Phan Thị Anh Thư, Trưởng khoa khám BNN - Vệ sinh lao động, TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ, cho biết: “BNN không có thuốc điều trị, vì thế LĐ chỉ có thể thay đổi môi trường làm việc, sử dụng bảo hộ LĐ, nghỉ ngơi, điều dưỡng tăng cường sức đề kháng”.

Tuy nhiên, trong năm 2007, hầu như rất ít LĐ đến khám lại để xác định BNN và không có LĐ nào được hưởng chế độ khi mắc BNN. Về phía DN, nhiều đơn vị không tổ chức KSK đầu vào nên khi LĐ bị BNN thì không xác định được LĐ bị BNN trong quá trình làm việc ở công ty hay đã mắc bệnh từ trước khi vào công ty. Thông thường, sau mỗi đợt khám BNN, TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ đều gởi kết quả khám về Công ty giải quyết các chế độ điều trị, điều dưỡng phục hồi chức năng và bố trí công việc khác phù hợp cho LĐ. Tuy nhiên, trong thời gian qua TTBVSKLĐ&MT chưa nhận được phản hồi các khuyến nghị được thực hiện như thế nào?

Theo quy định của Nhà nước có 25 BNN được bảo hiểm xã hội chi trả trợ cấp nhưng tại TP Cần Thơ chưa có một LĐ nào được hưởng chế độ này. Lao động đến KSK, khám phát hiện BNN lần đầu là khám sàng lọc. Nếu người LĐ nghi ngờ bị BNN thì người LĐ phải được khám lại để xác định mức độ bệnh như thế nào. Sau khi người LĐ khám lần hai ở TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ, kết luận là BNN thì đơn vị này sẽ kết hợp với Trung tâm Giám định Y khoa để xác định mức độ suy giảm khả năng LĐ làm căn cứ hưởng trợ cấp của Bảo hiểm xã hội và hỗ trợ của DN. Nhưng hiện nay ở TP Cần Thơ, các DN chưa phối hợp với Hội đồng Giám định Y khoa để thực hiện chức năng này.

Theo Thông tư số 13/BYT-TT ngày 21-10-1996 của Bộ Y tế, hàng năm, người sử dụng LĐ phải tổ chức KSK định kỳ cho người LĐ, kể cả học nghề, tập nghề. Đối với các đối tượng làm công việc nặng nhọc, độc hại phải tổ chức KSK 6 tháng/lần nhưng vẫn còn rất nhiều DN không tổ chức khám BNN cho người LĐ nên nhiều LĐ mắc bệnh nhưng không biết, vẫn tiếp tục làm việc gây suy giảm sức khỏe, khó phục hồi. Trong 8 tháng đầu năm 2008, số LĐ được khám BNN chỉ chiếm khoảng 13% mặc dù TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ đã gởi công văn nhắc nhở đến trên 1.000 DN.

Trên thực tế rất khó xác định được môi trường làm việc của LĐ có độc hại hay không để đưa đi khám phát hiện BNN. Để xác định môi trường có độc hại hay không phải đo đạc môi trường LĐ (đo các yếu tố nhiệt độ, độ ẩm, tiếng ồn, bụi...) hằng năm. Tuy nhiên, chưa có nhiều DN tiến hành đo đạc môi trường. Theo quy định, Sở Tài nguyên và Môi trường đo đạc môi trường bên ngoài và TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ đo đạc môi trường bên trong khu vực sản xuất.

Ông Trần Vinh Quang, Chánh thanh tra Sở Lao động - Thương binh và Xã hội (LĐ - TB & XH) TP Cần Thơ cũng cho rằng: Chỉ có đo đạc môi trường, đưa ra các khuyến cáo cụ thể môi trường ảnh hưởng đến sức khỏe LĐ, yêu cầu đưa LĐ đó đi khám phát hiện sớm BNN”.

Cơ quan chức năng thiếu chế tài xử phạt

Mặc dù nhiều DN không tổ chức khám BNN cho LĐ nhưng TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ cũng không tiến hành xử phạt được. Bác sĩ Hà Thị Nguyền, Giám đốc TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ cho biết: “Trung tâm chỉ có chức năng quản lý, hướng dẫn, không có chức năng thanh, kiểm tra, xử phạt. Vì thế nhiều DN không tổ chức khám BNN cho lao động, không thực hiện các chính sách đối với LĐ bị BNN thì chúng tôi không can thiệp được. Hằng năm, Sở LĐ - TB & XH TP Cần Thơ đứng ra chủ trì thành lập các đoàn kiểm tra liên ngành về an toàn vệ sinh LĐ, TTBVSKLĐ&MT cũng là một thành viên. Tuy nhiên, những đoàn này mỗi năm chỉ hoạt động thanh tra chuyên đề này vài lần nên TTBVSKLĐ&MT vẫn gặp nhiều khó khăn khi tiếp cận với DN”.

Ông Trần Vinh Quang cho biết: Hầu như công tác khám BNN chỉ khám phát hiện BNN mà không có hướng giải quyết quyền lợi cho người LĐ. Vì thế tôi nghĩ ngành y tế, cơ quan chủ trì việc đảm bảo sức khỏe cho người LĐ cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền cho DN hiểu rõ lợi ích và trách nhiệm trong việc khám phát hiện BNN cho LĐ. Trước đây, Thanh tra Sở LĐ - TB & XH làm công tác thanh tra an toàn LĐ; Thanh tra Sở Y tế thanh, kiểm tra về vệ sinh LĐ. Nhưng trong Bộ luật LĐ sửa đổi, Thanh tra Sở LĐ - TB & XH làm cả công tác thanh tra an toàn và vệ sinh LĐ. Vì thế thanh tra y tế mất chức năng thanh tra vệ sinh LĐ. Nếu DN né tránh không tổ chức khám phát hiện BNN cho LĐ, và môi trường làm việc độc hại thì TTBVSKLĐ&MT TP Cần Thơ có thể làm văn bản kiến nghị với Thanh tra Sở LĐ - TB & XH để xem xét thanh tra đột xuất và xử lý nếu DN vi phạm.

Bác sĩ Hà Thị Nguyền cũng đưa ra các giải pháp nhằm thúc đẩy hoạt động khám BNN, tránh thiệt thòi quyền lợi cho người LĐ: Chúng tôi sẽ tổng hợp các quy định có liên quan đến BNN của Nhà nước để gởi DN nghiên cứu. Trong năm 2009, Trung tâm sẽ tiến hành điều tra các công ty, xí nghiệp, phân loại độ độc hại nhằm trang bị kiến thức phòng tránh BNN cho lãnh đạo DN cũng như người lao động.

Thiết nghĩ, việc bảo vệ sức khỏe cho người LĐ cần phối hợp đồng bộ các giải pháp: tuyên truyền, giải quyết tốt chế độ cho người LĐ mắc BNN và thanh, kiểm tra xử phạt các DN vi phạm luật LĐ. Nhất thiết cần có quy chế phối hợp giữa Sở Y tế, Sở LĐ - TB & XH, Sở Tài nguyên-Môi trường và Liên đoàn Lao động trong việc bảo vệ sức khỏe cho người LĐ.

Bài, ảnh: HUỆ HOA