Làm thế nào để quản lý phương tiện vận tải tàu khách tốc độ cao an toàn, hiệu quả?

Đó là vấn đề mà các đại biểu đặt ra tại Hội nghị “Đảm bảo trật tự an toàn vận tải tàu khách tốc độ cao trên đường thủy nội địa” do Cục Đường sông Việt Nam tổ chức tại TP Cần Thơ vào ngày 21-11-2008. Vì sao có hội nghị này, theo các đại biểu thời gian qua, hoạt động vận tải tàu khách tốc độ cao khu vực ĐBSCL còn nhiều bất cập, một số bến không có Ban Quản lý điều hành cho tàu ra vào bến, người điều khiển phương tiện không chấp hành Luật Giao thông đường thủy nội địa... Các đại biểu đưa ra nhiều giải pháp và kiến nghị để các cơ quan chức năng có biện pháp giải quyết hiệu quả đối với loại phương tiện vận tải này.

* Ông Lê Văn Ngon, Phó Giám đốc Sở Giao thông Vận tải (GTVT) tỉnh Cà Mau:
CẦN CÓ QUY CHẾ RIÊNG ĐỐI VỚI TÀU KHÁCH TỐC ĐỘ CAO

Tại Cà Mau, phương tiện vận tải tàu khách tốc độ cao tăng nhanh, do đường bộ chưa lưu thông nhiều, người dân đi lại chủ yếu bằng đường thủy. Đây là loại hình kinh doanh vận tải có điều kiện, được cơ quan quản lý chấp thuận, chiếm 80% hoạt động vận tải thủy nội tỉnh. Sự phát triển khá nhanh của loại phương tiện này là vấn đề quan tâm của ngành GTVT, cung vượt nhanh so với cầu. Từ đó dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh, nhiều phương tiện gây mất cân đối, mất trật tự an toàn giao thông (ATGT). Bên cạnh đó, công tác quy hoạch phát triển phương tiện thủy và kết cấu hạ tầng chưa đồng bộ; hệ thống phao tiêu, biển báo trên các tuyến đường thủy do địa phương quản lý chưa đáp ứng theo quy định; tình trạng lấn chiếm luồng tàu chạy và hành lang bảo vệ công trình giao thông thủy còn diễn ra khá phổ biến. Việc đào tạo bằng thuyền máy hạng 3 cho người dân chưa đáp ứng nhu cầu, kinh phí đào tạo còn hạn hẹp...

Thời gian qua, tuy Cục Đường sông Việt Nam đã phân cấp luồng, tuyến rõ ràng. Cụ thể, tại Cà Mau có 11 tuyến sông lớn do Trung ương quản lý; 13 tuyến tỉnh quản lý và 83 tuyến sông kênh giao huyện quản lý... Nhưng Cà Mau vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc quản lý luồng tuyến và sắp xếp trật tự ATGT theo phân cấp của Trung ương. Để thuận lợi trong công tác quản lý bến bãi, luồng tuyến và đảm bảo trật tự ATGT đường thủy nội địa, kiến nghị Cục Đường sông Việt Nam có văn bản trình Bộ GTVT có quy chế riêng đối với phương tiện tàu khách tốc độ cao; nâng cao chất lượng công tác đăng ký, đăng kiểm (ĐKĐK) an toàn kỹ thuật; hỗ trợ địa phương hoàn thiện hệ thống phao tiêu, biển báo đường thủy trên tuyến sông do địa phương quản lý. Đặc biệt là việc tổ chức học và thi cấp bằng, chứng chỉ chuyên môn (CCCM) phù hợp với trình độ người điều khiển phương tiện... Thời gian qua, việc đào tạo thi cấp bằng, CCCM ở Cà Mau chưa nhiều nên khó khăn trong công tác xử lý vi phạm. Quá trình tuần tra, kiểm soát phát hiện vi phạm, lực lượng chức năng chủ yếu là giáo dục, nhắc nhở... vì chưa có quy định chế tài trường hợp vi phạm.

* Thượng tá Trần Văn Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát giao thông đường thủy:
TĂNG CƯỜNG KIỂM TRA LUỒNG TUYẾN, PHAO TIÊU, BIỂN BÁO GIAO THÔNG ĐƯỜNG THỦY NỘI ĐỊA

Sự ra đời của phương tiện vận tải tàu khách tốc độ cao trên tuyến đường thủy nội địa là một tất yếu khách quan, đáp ứng nhu cầu đi lại của người dân vùng sông nước ĐBSCL và vùng hải đảo xa xôi. Sản lượng vận chuyển hàng hóa, hành khách... bằng đường thủy chiếm tỷ lệ cao. Trước thực tế của nhu cầu trên, tình hình an ninh trật tự, ATGT trên đường thủy nội địa diễn biến phức tạp cần được quan tâm, quản lý chặt chẽ. Qua kiểm tra thực tế, tình trạng chở quá tải, quá số người quy định vi phạm khá phổ biến. Các thủ tục hành chính về bằng thuyền trưởng, giấy chứng chỉ cho thuyền viên và trang thiết bị an toàn kỹ thuật chưa được các chủ phương tiện quan tâm. Luồng, tuyến nhiều nơi còn chật hẹp, chưa được cải tạo phù hợp với hoạt động vận tải của tàu khách tốc độ cao như tại một số kênh, sông ở các tỉnh, thành như: Hải Phòng, Cần Thơ, Cà Mau, Tiền Giang, Sóc Trăng, Kiên Giang. Các công trình đèn tín hiệu, phao tiêu của địa phương luôn bị mất cắp, ảnh hưởng lớn đến phương tiện giao thông thủy, làm mất phương hướng khi phương tiện lưu thông trên đường thủy nội địa.

Để tạo điều kiện cho phương tiện tàu khách tốc độ cao phát triển an toàn và bền vững, thời gian tới cần tập trung một số giải pháp như: Đối với cơ quan chức năng (Cảnh sát giao thông, Thanh tra giao thông và Cảng vụ) cần tăng cường phối hợp tuần tra, kiểm soát và kịp thời ngăn chặn tình trạng chở quá tải, quá số người quy định và phải đảm bảo trang thiết bị an toàn kỹ thuật ngay từ đầu bến, thực hiện biểu đồ vận tải đúng theo quy định... Tăng cường công tác quản lý, kiểm tra luồng, tuyến phao tiêu bảo mật, gắn trách nhiệm từng cán bộ, công nhân khi các thiết bị này bị mất cắp, thông báo kịp thời để địa phương xử lý; rà soát quy chế bến bãi của các hợp tác xã về quản lý hành khách, quản lý hàng hóa, đảm bảo an toàn trong suốt quá trình vận chuyển; thường xuyên kiểm tra, ngăn chặn việc lập danh sách hành khách khống, gian lận vé, không thực hiện đúng quy định việc xuất bến...

* Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Bến xe tàu, phà Cần Thơ:
KIÊN QUYẾT XỬ LÝ TRƯỜNG HỢP VI PHẠM QUY ĐỊNH BẾN BÃI, LUỒNG TUYẾN

Nhìn chung, các đơn vị vận tải đều chấp hành đúng quy định pháp luật về điều kiện kinh doanh vận tải hành khách trên tuyến đường thủy nội địa; có đăng ký khai thác tuyến, xây dựng biểu đồ vận tải được ngành chức năng chấp thuận. Trên cơ sở đó, các đầu bến liên quan bố trí, sắp xếp tàu ra vào bến, đón trả khách thuận lợi, an toàn.

Tuy nhiên, do đặc thù của loại hình này, các cơ quan quản lý tuyến địa phương khi phê duyệt biểu đồ thường bố trí giờ chạy tàu xen kẽ giữa tuyến cùng nằm trên một trục giao thông (không bố trí cùng giờ hoặc cận giờ như tuyến đường bộ), nhằm tránh tình trạng tranh chấp xảy ra. Nhưng gần đây, mật độ phương tiện, biểu đồ hoạt động có tăng nên các bến phát sinh nhiều vấn đề trong cạnh tranh. Mặt khác, khi lưu thông, vẫn còn nhiều trường hợp tàu chạy tranh đua ảnh hưởng đến trật tự ATGT đường thủy nội địa mà các địa phương đã nhiều lần thông báo nhắc nhở. Bên cạnh đó, một số đơn vị vận tải khi xây dựng biểu đồ vận tải chỉ thông qua cơ quan quản lý tuyến phê duyệt (không có xác nhận của hai đầu bến), do vậy các bến luôn nằm trong tình trạng bị đọng, thiếu sự chuẩn bị thông báo cho hành khách. Nhiều trường hợp đơn vị vận tải hoàn thành thủ tục nhưng không đưa phương tiện vào hoạt động trong thời gian rất dài, trường hợp này các đầu bến không biết để kịp thời báo cáo, đề xuất cơ quan quản lý tuyến. Nhiều đơn vị vận tải bỏ tài không thông báo lý do, chưa đảm bảo đúng giờ xuất bến, có tình trạng chạy nhanh hơn hoặc chậm hơn... Ngoài ra, trong quá trình hoạt động, một số đơn vị xin điều chỉnh lại khung giờ xuất bến nhưng không xây dựng lại biểu đồ đúng quy định...

Để loại hình này từng bước phát triển ổn định, đề nghị Bộ GTVT, Cục Đường sông Việt Nam chỉ đạo việc cấp sổ nhật trình chạy tàu cho các đơn vị vận tải, tạo điều kiện dễ dàng cho doanh nghiệp trong công tác quản lý phương tiện của các đơn vị vận tải hoạt động; hướng dẫn biểu đồ vận tải, danh sách phương tiện, hành trình, lịch trình... như đối với hoạt động vận tải đường bộ đang thực hiện. Cơ quan quản lý tuyến cần có thông báo xóa tài các phương tiện ngừng hoạt động đã lâu không lý do; kiên quyết xử lý trường hợp vi phạm lịch trình chạy tàu (chạy quá tốc độ, chạy chậm kéo dài thời gian trên đường đến bến). Bên cạnh đó, Cục Đường sông Việt Nam cần kiến nghị Bộ GTVT có thông tư hướng dẫn kê biên giá cước vận tải đối với các doanh nghiệp vận tải; đồng thời, xem xét và yêu cầu các đơn vị vận tải khi chuyển sang đơn vị vận tải khác phải làm thủ tục đăng ký khai thác tuyến đúng quy định.

KIM XUÂN (thực hiện)