Lạm dụng!

Gần đây, chuyện photoshop (chỉnh sửa ảnh bằng phần mềm máy vi tính) các tác phẩm nhiếp ảnh được bàn tán khá nhiều. Nhiều tác phẩm "đẹp đến ngỡ ngàng" nhưng rồi bị phát hiện là sản phẩm của "chuột máy tính" đã trở thành đề tài của các nhiếp ảnh gia.

Mới đây, giới nhiếp ảnh phản ứng khi tác phẩm "Họa sĩ Phan Kế An" của tác giả N. được chọn trao Huy chương Vàng tại Liên hoan Ảnh nghệ thuật khu vực Hà Nội lần thứ V- năm 2016. Nguyên do là nhìn bằng mắt thường, nhiều người cũng dễ nhận ra tác phẩm được lắp ghép từ ít nhất hai bức ảnh khác nhau (một là chân dung họa sĩ Phan Kế An, một là hậu cảnh bức ảnh). Sự thô thiển trong kỹ thuật photoshop thể hiện qua phần tóc, những ống cọ đậm hơn so với luật viễn- cận trong nhiếp ảnh và chân dung họa sĩ như tách rời khỏi bức ảnh. Sau khi xem xét bằng máy vi tính, ban tổ chức đã quyết định không trao giải cho tác phẩm này. Sau đó vài ngày, cũng tại Liên hoan này, tác phẩm "Vì thành phố xanh sạch đẹp" đoạt Huy chương Bạc lại bị phát hiện lỗi tương tự. Cụ thể, bức ảnh thể hiện 3 nữ công nhân đang chăm sóc hoa trên phố. Tuy nhiên, nhiều người phát hiện trong đó có hình ảnh nữ công nhân đã được tác giả "nhân bản" bằng kỹ thuật nhằm tạo sự "hoàn hảo" cho bố cục khuôn hình. Bởi, không khó để nhận ra 2 trong 3 công nhân đang chăm hoa trong ảnh có nón, khăn, áo mưa, găng tay, giày bảo hộ giống hệt nhau.

Nhiều ý kiến cho rằng, giám khảo nên chấm ảnh trên máy vi tính trước khi chấm công khai.

Thật ra, từ khi có phần mềm photoshop, nghệ thuật nhiếp ảnh được nâng lên một tầm cao mới vì giúp tác phẩm thêm tinh tế, sắc sảo. Trong các liên hoan ảnh nghệ thuật, ban tổ chức cũng không cấm sử dụng phần mềm xử lý ảnh; nhưng chắp ghép làm sai lệch thực tế lại là chuyện khác. Câu chuyện này đã từng được bàn tại Liên hoan ảnh nghệ thuật ĐBSCL do TP Cần Thơ tổ chức vào tháng 10-2015. NSNA đặc biệt xuất sắc (E.VAPA/G) Bùi Minh Sơn cho rằng, hiện nay kỹ thuật, công nghệ đang giúp nhiếp ảnh phát triển tốt hơn. Tuy nhiên, giới sáng tác ảnh đừng quá phụ thuộc vào kỹ thuật, đừng để kỹ thuật quyết định tác phẩm; mà phải là trái tim của người nghệ sĩ. Sự lạm dụng photoshop đã khiến "cánh tay đắc lực" của các nhiếp ảnh gia trở thành "vấn nạn" trong làng nhiếp ảnh.

Từ những sự cố đã xảy ra, dư luận còn băn khoăn về cách chấm giải của nhiều giám khảo nhiếp ảnh hiện nay. Chỉ việc nhìn bằng mắt thường và bỏ phiếu điểm trực tiếp trên từng tấm ảnh trong thời gian hạn hẹp thì thật khó để tìm ra bức ảnh thực sự xứng đáng trao giải và khó phát hiện xử lý kỹ thuật. Cách sơ tuyển những tác phẩm ảnh trên máy vi tính đã được triển khai tại một số cuộc thi gần đây chứng tỏ hiệu quả vì người thi không mất tiền rửa ảnh và giám khảo cũng có thể "soi" kỹ tác phẩm hơn.

Photoshop sao cho vừa đủ để làm đẹp bức ảnh xem ra cũng là "chuyện khó" với các nhiếp ảnh gia hiện nay.

Bài, ảnh: ĐĂNG HUỲNH