Khuẩn E.coli và hệ lụy chết người

Tính đến hôm qua, đã có hơn 1.200 người ở châu Âu đổ bệnh, trong đó 11 người tử vong và hơn 330 người ở Đức bị hội chứng tan huyết, tăng urê (HUS) gây suy thận nặng do nghi ngờ ăn phải dưa leo nhiễm khuẩn E.coli. Theo Cơ quan Phòng chống dịch bệnh châu Âu, đây là trường hợp khuẩn E.coli gây HUS lớn nhất trên thế giới từ trước đến nay. Vì sao khuẩn E.coli vốn có tiếng là “hiền” lại trở nên nguy hại đến vậy?

“Thủ phạm” EHEC

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Escherichia coli (E.coli) là vi khuẩn thường gặp trong đường ruột của người và các loài động vật máu nóng. Hầu hết chủng vi khuẩn E.coli đều vô hại. Tuy nhiên, một số dòng, chẳng hạn enterohaemorrhagic E.coli (EHEC) đang bùng phát ở châu Âu, có thể sản sinh độc tố Shiga hoặc verotoxin gây tổn hại tế bào máu và thận. EHEC có thể phát triển trong môi trường nhiệt độ 7-500C, trong đó lý tưởng nhất là 370C. Một số khuẩn EHEC có thể sinh trưởng trong thực phẩm có chứa axít với độ pH 4.4 hoặc trong thực phẩm với hoạt độ nước (Aw) tối thiểu 0.95. EHEC lây truyền cho người chủ yếu qua thực phẩm bị nhiễm khuẩn này như thịt sống hoặc chín tái, rau cải và sữa tươi. Tuy nhiên, nó không thể tồn tại nếu thực phẩm được nấu chín kỹ (từ 700C trở lên).

Kiểm nghiệm dưa leo nhập khẩu từ Tây Ban Nha. Ảnh: Getty Image

EHEC “gây tiếng vang” lần đầu tiên vào năm 1982 khi gây 2 vụ ngộ độc thực phẩm ở bang Michigan và Oregon (Mỹ) khiến 41 người mắc chứng tiêu chảy ra máu dạng nặng. Năm 1996, cải mầm nhiễm EHEC khiến 9.451 người ở Nhật ngã bệnh. Tại Đức, một quan chức y tế cho biết bình quân mỗi năm nước này ghi nhận khoảng 1.000 ca nhiễm EHEC nhưng chỉ trong 10 ngày qua, số người nhiễm bệnh lên tới 1.200. Đợt bùng phát hiện nay được giới chuyên môn đánh giá là không bình thường bởi nó diễn tiến rất nhanh và số người trưởng thành nhiễm bệnh cao bất thường (86% trong độ tuổi 18 trở lên), đặc biệt là phụ nữ chiếm tới 67%, thay vì người già và trẻ nhỏ như thường gặp trước giờ. Chủng khuẩn EHEC thuộc phân nhóm O104 hiếm gặp với độc lực cao và kháng thuốc mạnh đang bị nghi là “thủ phạm”. Mặc dù chưa xác định chính xác nguồn gốc lây nhiễm EHEC nhưng các chuyên gia y tế Đức cho rằng “nghi can số 1” là dưa leo nhập khẩu từ Tây Ban Nha, và khuyên người dân không nên dùng dưa leo, cà chua, xà lách đồng thời nên thận trọng khi dùng rau cải và trái cây tươi.

Những bệnh do EHEC gây ra

Các bệnh do nhiễm khuẩn EHEC thường có triệu chứng đau thắt vùng bụng và tiêu chảy, trong một số trường hợp có thể tiến triển thành dạng tiêu chảy ra máu. Người bệnh cũng có thể bị sốt cao và nôn ói. Thời gian ủ bệnh có thể kéo dài 3-8 ngày, nhưng thường là 3-4 ngày. Hầu hết bệnh nhân phục hồi trong vòng 10 ngày nhưng ở một tỷ lệ nhỏ bệnh nhân (đặc biệt là người già và trẻ nhỏ), tình trạng nhiễm khuẩn có thể tiến triển thành bệnh nguy hiểm, như HUS với các đặc điểm: suy thận cấp tính, thiếu máu do tan huyết và sụt giảm tiểu cầu bất thường. Ước tính đến 10% người nhiễm EHEC có thể phát triển biến chứng HUS với tỷ lệ tử vong 3-5%. Biến chứng HUS có thể phát triển ngay cả khi triệu chứng tiêu chảy được trị dứt.

Để phòng ngừa lây nhiễm khuẩn EHEC cũng như những loại vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm nói chung, các chuyên gia WHO khuyên chúng ta nên thường xuyên rửa tay, đặc biệt trước khi chế biến thức ăn hoặc ngồi vào bàn ăn và sau khi đi vệ sinh vì vi khuẩn có thể lây truyền giữa người với người cũng như qua thức ăn, nước uống hoặc qua tiếp xúc trực tiếp với động vật.

Theo WHO, việc điều trị bằng thuốc chống tiêu chảy hoặc kháng sinh thường không được khuyên dùng bởi có thể khiến HUS trở nên tồi tệ hơn. Nhìn chung, HUS là nguyên nhân phổ biến nhất gây suy thận cấp ở trẻ nhỏ. Suy thận cấp có thể gây biến chứng ở hệ thần kinh như co giật, tai biến mạch máu não và hôn mê ở 25% bệnh nhân HUS và di chứng mãn tính ở thận, thường là nhẹ, ở khoảng 50% bệnh nhân sống sót.

DIỆP MAI (Theo www.who.int, bioquest.org, Herald Sun)