Gần 6 tháng sau khi Mỹ và Israel phát động tấn công Iran, hỗn loạn do xung đột gây ra vẫn đang làm rung chuyển Jordan, đẩy vương quốc sa mạc vào tình thế tiến thoái lưỡng nan dù tuyên bố trung lập.
Mối quan hệ bền chặt
So với các nước vùng Vịnh, Jordan ở tình thế khác biệt khi là một trong những đồng minh ngoài Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) quan trọng nhất của Mỹ.
Jordan trở thành mục tiêu trong các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tài sản và cơ sở Mỹ. Ảnh: ABC News
Về mặt tài chính, Washington là bên cấp viện trợ song phương lớn nhất cho Amman, bao gồm nguồn ngân sách trực tiếp và tài trợ quân sự nước ngoài với tổng kinh phí ước tính 2 tỉ USD/năm.
Dựa trên vị trí địa lý giáp nhiều điểm nóng, hệ thống phòng thủ và căn cứ tại Jordan đồng thời gắn kết chặt chẽ với ô an ninh chiến lược của Mỹ ở phía Tây, giúp Lầu Năm Góc điều chuyển lực lượng, triển khai tài sản chiến lược bảo đảm an ninh khu vực. Hiện Mỹ duy trì khoảng 4.000 binh sĩ tại Jordan với nhiều khí tài quan trọng, chủ yếu ở 2 căn cứ không quân Muwaffaq Salti và King Faisal; và tiền đồn Tower 22 hoạt động như căn cứ hậu cần nằm gần khu vực ngã 3 biên giới Jordan, Syria và Iraq.
Mối quan hệ hiệu quả, sâu rộng và lâu dài giữa Tổng cục Tình báo Jordan với Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) trong cuộc chiến chống khủng bố toàn cầu cũng góp phần thắt chặt liên minh song phương.
Chiến tranh làm gia tăng tâm lý chống Mỹ
Nằm cách Vịnh Persic gần 1.000km nhưng giáp Israel về mặt địa lý và là nơi đóng quân của binh sĩ Mỹ, Jordan hứng chịu nhiều đợt tấn công dữ dội khi không phận và lãnh thổ trở thành đường bay lẫn mục tiêu tập kích của tên lửa cùng máy bay không người lái Iran.
Một trong những đợt gây thiệt hại lớn nhất là vào tháng 7 khi lệnh ngừng bắn giữa Tehran và Washington sụp đổ, hàng chục tên lửa Iran nhắm mục tiêu vào căn cứ Muwaffaq Salti khiến nhiều binh sĩ Mỹ bị thương và ít nhất 3 người thiệt mạng. So với giai đoạn đầu xung đột, tần suất tấn công tăng lên đáng kể khi Jordan hứng chịu 125 cuộc tập kích trong suốt 3 tháng.
Trước nguy cơ chiến sự tràn vào nội địa, Jordan buộc phải đánh chặn để bảo vệ lãnh thổ, làm dấy lên chỉ trích từ Iran về việc Amman tiếp tay cho Israel. Động thái này đồng thời thúc đẩy tâm lý chống Mỹ vốn âm ỉ nhiều năm trong dư luận Jordan, xuất phát từ tâm lý đánh giá Washington hậu thuẫn quá mức cho hành động quân sự của Israel ở Dải Gaza.
Được biết, hơn một nửa dân số Jordan là người Palestine với nhiều gia đình từng chạy trốn hoặc bị trục xuất trong quá trình Israel lập quốc vào năm 1948. Ngay cả Hoàng hậu Jordan Rania cũng là người Palestine được sinh ra ở Kuwait. Khi xung đột trực diện giữa liên minh Mỹ - Israel với Iran bùng phát năm 2026, tiếp nối chiến sự Gaza, làn sóng đồng cảm sâu sắc với người Palestine và phản đối các đồng minh phương Tây của Israel cũng lan rộng.
Song song đó là nỗi lo Jordan bị kéo vào vòng xoáy chiến tranh khu vực mà nước này không phải bên tham gia. Đầu tháng 8, khoảng 300 cựu nghị sĩ, nhà hoạt động và lãnh đạo bộ lạc đã ký thư ngỏ kêu gọi rút toàn bộ lực lượng nước ngoài khỏi lãnh thổ Jordan.
Làn sóng phản đối cũng thúc đẩy các cuộc tẩy chay nhắm vào nhiều thương hiệu biểu tượng của Mỹ như Coca-Cola, McDonald’s và Starbucks. Bầu không khí lo sợ đồng thời giáng đòn nặng nề vào ngành du lịch - huyết mạch của nền kinh tế Jordan.
MAI QUYÊN (Theo ABC News, Telegraph)