Gương sáng y đức quanh ta

Xuân Quyên

Có người đến với ngành y bằng sự gợi ý của người thân, nhưng cũng có người từng ôm ấp giấc mơ được trở thành thầy thuốc để chăm sóc sức khỏe cho gia đình và bà con lối xóm... Mỗi người mỗi cảnh, nhưng khi hành nghề họ lại có chung nhịp đập trái tim nhân ái để thực hiện sứ mệnh cao cả: cứu người bằng tất cả tấm lòng, y đức của người thầy thuốc. Trong khoảnh khắc tươi đẹp của đất trời vào xuân, hy vọng những câu chuyện về tấm gương sáng y đức sẽ như những nốt nhạc làm ấm lòng người...

Bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Việt Dũng đang xử lý vết thương cho bệnh nhân.

1. Hơn 10 năm trước, vào một buổi chiều của ngày cuối năm, Trạm Y tế Trường Lạc tiếp nhận một bệnh nhân nam bị hôn mê, do uống nhiều rượu. Trong lúc người nhà bệnh nhân đã chuẩn bị cho tình huống xấu... thì bác sĩ Dũng (lúc này là y sĩ của Trạm) bình tĩnh thực hiện các thao tác cấp cứu, tránh cho bệnh nhân bị nghẹt thở do tiết đàm. Trên đường đưa bệnh nhân đến bệnh viện tuyến trên, anh liên tục thao tác chân đạp máy - tay hút để lấy đàm cho bệnh nhân. Nhờ làm tốt các thao tác cấp cứu ban đầu, khi đến bệnh viện, bệnh nhân kịp thời được cứu sống.

Và những câu chuyện về bác sĩ Nguyễn Việt Dũng, Trưởng Trạm Y tế phường Trường Lạc, quận Ô Môn (TP Cần Thơ) còn được người nhà bệnh nhân nhắc đến với lòng cảm kích một người ơn cứu mạng.

...Một ngày cuối tháng 8-2009, khoảng 19 giờ, chị Huỳnh Thị Bởi ở xã Tân Thới, huyện Phong Điền, được người nhà đưa đến nhà bác sĩ Dũng để chích thuốc giảm đau, do chị vừa trợt té sau sàn nước, bị đau thắt mạn sườn trái... Đang ăn cơm, bác sĩ Dũng vội bỏ đũa, nhanh chóng khám lâm sàng cho bệnh nhân. Lúc này, chị Bởi khó thở, mạch nhanh, huyết áp tụt, vã mồ hôi lạnh. Bác sĩ Dũng nghĩ ngay đến “vỡ lách”. Anh nói với người nhà lập tức đưa bệnh nhân đến Trạm Y tế. Còn anh tức tốc chạy xe đến trạm, đồng thời gọi liền xe cấp cứu gần đó và gọi điện thoại ngay cho anh Nguyễn Văn Nho, chồng chị Bởi. Bác sĩ Dũng nhanh chóng xử lý cấp cứu giảm đau, nâng huyết áp cho bệnh nhân, sẵn sàng mọi điều kiện hỗ trợ bệnh nhân trên đường chuyển viện. Kể lại chuyện này, anh Nguyễn Văn Nho không giấu được xúc động: “Lúc đó, nghe bác sĩ Dũng gọi, tôi đến Trạm Y tế kịp lúc lên xe cấp cứu đi cùng vợ đến Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ. Vợ tôi được đưa vào mổ gấp... Bác sĩ mổ cho vợ tôi nói nhập viện trễ một chút là vợ tôi tiêu rồi!”. Chị Bởi ứa nước mắt tiếp lời chồng: “Nếu hôm ấy bác sĩ Dũng không bỏ bữa cơm... thì tôi đã không còn ngồi đây...”. Nhiều bà con nơi đây còn cho biết đã quen thuộc với cảnh bác sĩ Dũng đến tận nhà khám bệnh, cấp thuốc cho những người lớn tuổi, già yếu, đi đứng khó khăn, không thể ra Trạm Y tế.

Khi tôi đem những chuyện này kể lại với bác sĩ Dũng, anh cười đôn hậu: “Người thầy thuốc nào trong hoàn cảnh của tôi lúc ấy cũng đều làm như vậy”. Anh nói mình rất ngưỡng mộ những thầy thuốc đã chiến thắng được bản thân, không bị đồng tiền cám dỗ. Họ đã đem hết tâm huyết, năng lực của mình điều trị cho bệnh nhân mà không một chút mảy may nghĩ đến lợi lộc cho riêng mình.

Người có ảnh hưởng sâu sắc đối với nghề nghiệp của bác sĩ Dũng chính là mẹ anh - y sĩ quân y Nguyễn Thị Lâm. Cha anh hy sinh ngay mùng một Tết năm 1970, khi anh mới lên 6 tuổi. Anh nói mình được thừa hưởng chất lính Cụ Hồ của cha và nhiệt tâm người thầy thuốc của mẹ. Năm 2000, mẹ anh đột ngột qua đời vì bệnh nan y. Đó cũng là một trong những lý do mà năm 2003 anh đã theo học chuyên khoa 1 bác sĩ gia đình. Người thân trong gia đình bác sĩ Dũng hầu hết theo ngành y. Em gái anh, Nguyễn Thị Thu - y sĩ của Trạm Y tế phường Trường Lạc; vợ anh, Trần Mỹ Hạnh - dược sĩ trung học, đang quản lý một cửa hàng bán thuốc tây tại chợ Ba Se. Ánh mắt chị Mỹ Hạnh ngời sáng niềm hạnh phúc khi nói về chồng mình: “Anh Dũng thường nói, đã theo nghề này thì tất cả phải vì bệnh nhân. Nếu vì ngại cực, ngại khó mà chậm một giây có thể gây hại cho bệnh nhân. Thế nên, mẹ con tôi đã quen với cảnh khi cả nhà vừa dọn cơm chưa kịp ăn hay nửa đêm đang ngon giấc... có bệnh gọi là ảnh tức tốc đến trạm ngay”...

Những ngày cuối năm 2009, bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyễn Việt Dũng, Trưởng Trạm Y tế phường Trường Lạc, nhận được Quyết định của Sở Y tế TP Cần Thơ bổ nhiệm làm Giám đốc Trung tâm Y tế dự phòng quận Ô Môn.

Sơn Thị Thanh Hòa, Điều dưỡng khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ.

2. Cuối năm học 12, qua sự động viên của gia đình, Sơn Thị Thanh Hòa thi và đậu vào ngành Điều dưỡng Trường Trung học Y tế Cần Thơ (nay là Trường Cao đẳng Y tế Cần Thơ). Những ngày thực tập tại bệnh viện, chứng kiến bao nỗi đau đớn của bệnh nhân, Hòa bắt đầu cảm thấy yêu nghề và muốn được góp sức chia sẻ. Tháng 6-1996, sau khi tốt nghiệp, Hòa xin vào làm việc tại Khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ. Năm đó, cô 22 tuổi.

Thanh Hòa có dáng người cao ráo, gương mặt phúc hậu, nụ cười hiền và đôi mắt biết nói. Cô còn được “trời phú” chất giọng trong trẻo, nhẹ nhàng nên những thắc mắc, thậm chí có cả sự nổi nóng của người nhà bệnh nhi khi gặp điều dưỡng Thanh Hòa, hầu hết đều được giải tỏa. Khi có chồng, rồi làm mẹ hai đứa con nhỏ, chứng kiến các bệnh nhi phải đau đớn chống chọi với bệnh tật, cô rất cảm thương nên luôn đặt mình vào nỗi đau, nỗi lo của cha mẹ, người thân bệnh nhi. Dù mệt, áp lực công việc căng thẳng trong những ca cấp cứu nhưng Thanh Hòa luôn hòa nhã, ân cần với gia đình bệnh nhi. Cô nói: “Làm nghề này phải thật tỉnh táo và vững tinh thần, không được hoang mang mà còn phải biết cách động viên, an ủi gia đình bệnh nhi nữa”. Anh Hồ Đinh Toàn, ông xã của Hòa, tuy không chung ngành nhưng rất ủng hộ vợ, tạo mọi điều kiện để Hòa làm việc tốt, dù kinh tế gia đình họ còn lắm khó khăn.

Điều dưỡng Phạm Thị Ngọc Điệp, một đồng nghiệp gần 14 năm công tác chung với Hòa, nhớ lại: “Vào buổi sáng một ngày gần Tết 5 năm trước, khi Hòa và một đồng nghiệp vừa rảo một vòng qua các giường bệnh thì lập tức Hòa phát hiện một bệnh nhi có dấu hiệu khác thường, cô xốc ngay đứa bé đưa vào giường cấp cứu, nhanh tay chụp dụng cụ bóp bóng tiếp thở cho bé, miệng kêu: “Bác sĩ ơi, đặt nội khí quản cứu cháu bé, cứu!”. Nhờ Hòa phát hiện và cấp cứu kịp thời, bệnh nhi này thoát chết trong tích tắc. Chị Điệp nói Hòa là người rất có lương tâm và trách nhiệm trong công việc. Cô theo dõi kỹ diễn tiến của bệnh nhân để kịp thời báo cáo và xin y lệnh của bác sĩ trực. Mặc dù được chuyển qua làm công tác hành chính để tiện việc chăm sóc con nhỏ nhưng hễ có ca cấp cứu là Hòa sẵn sàng tiếp giúp đồng nghiệp.

Bác sĩ Hà Anh Tuấn, Trưởng khoa Hồi sức cấp cứu Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ, nhớ có lần Hòa theo xe cấp cứu chuyển một bé trai 2 tuổi đi đến Bệnh viện Nhi đồng TP Hồ Chí Minh, khi gần tới Vĩnh Long, đột nhiên em bé này ngưng thở. Hòa nhanh tay làm các thủ thuật tiếp hơi liên tục và đề nghị tài xế cho xe cứu thương ghé vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Vĩnh Long. Nhờ được các y bác sĩ ở bệnh viện này đặt nội khí quản, bệnh nhi qua cơn nguy kịch và được chuyển đến Bệnh viện Nhi đồng TP Hồ Chí Minh an toàn.

Tiến sĩ Bác sĩ Lê Hoàng Sơn, Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ, cho biết: “Sơn Thị Thanh Hòa là một trong những điều dưỡng gương mẫu, thực hiện tốt y đức và là một trong những thành viên được khen thưởng nóng vì đã tham gia cứu sống bệnh nhi trong những ca cấp cứu nguy kịch”.

Y sĩ Nguyễn Văn Ân, Trưởng trạm Y tế xã Thạnh Thắng, huyện Vĩnh Thạnh. Ảnh: X.Q

3. Năm 1982, sau khi học xong lớp y tá, anh Nguyễn Văn Ân vẫn một mực giữ ý định ban đầu là về công tác ở Trạm Y tế xã Thạnh Thắng, huyện Thốt Nốt cũ (nay là huyện Vĩnh Thạnh, TP Cần Thơ). Lúc đó anh Ân 18 tuổi. 4 năm sau, anh học tiếp khóa y sĩ trung học y tế cũng với mong ước được chăm sóc sức khỏe cho bà con nông thôn được tốt hơn. Nhắc lại chuyện cũ, anh Ân thường nói: “Hồi trước, gia đình, bà con lối xóm của tôi là những nông dân còn khó khăn, không biết cách chăm sóc sức khỏe và không có điều kiện đi xa trị bệnh...”.

Là người không thích nói về bản thân mình nên nghe tôi hỏi thăm về những việc đã làm được ở vùng quê này, y sĩ Nguyễn Văn Ân, Trưởng trạm Y tế xã Thạnh Thắng, hay nói tránh sang chuyện khác. Thế nhưng chị Phạm Thị Bích Thu, Phó trạm Y tế, người đã 17 năm làm việc chung với y sĩ Ân thì biết rất nhiều chuyện về anh. Chị Thu đưa tôi đến chơi nhà chị Trần Thị Mỹ Phượng, ở ấp C2 xã Thạnh Lợi. Lúc đó, cháu Phạm Thị Phương Thủy, con của chị Mỹ Phượng đi học chưa về. Chị Mỹ Phượng vui vẻ báo tin: “Cháu Thủy năm nay học lớp 7. So với hồi bị tai nạn 3 năm trước, cháu cao to hơn nhiều. Lần đó, không nhờ có anh Ân và mấy anh chị ở Trạm Y tế nhiệt tình cứu chữa thì...”. Nói đến đây, nước mắt chị Phượng ứa ra, giọng xúc động, chị kể: Tối hôm đó cháu Thủy đi học nhạc về thì bị tai nạn, được bà con đưa vào Trạm Y tế. Anh Ân xử lý sơ cứu rồi hỏi thăm về gia đình, nhờ người đến nhà báo tin. Do bị gãy xương đùi và chấn thương vùng đầu, nên Thủy được chuyển đến Bệnh viện huyện Thoại Sơn rồi đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh An Giang. (Hầu hết các ca cấp cứu ở Thạnh Thắng đều được chuyển viện theo tuyến này vì rút ngắn gần 2/3 đoạn đường so với chuyển đến trung tâm TP Cần Thơ). Các bác sĩ điều trị cho Thủy đã hỏi vợ chồng chị Phượng ai đã nẹp cố định xương cho cháu mà kỹ và khéo vậy? Chị Phượng xúc động nói: “Hôm đó anh Ân trực tiếp nẹp cố định để giảm đau, chống sốc cho Thủy an toàn trên đường chuyển viện đến Thoại Sơn. Và khi con bé tỉnh lại cứ nhắc bác Ân. Nhờ sự chăm sóc, an ủi của anh Ân, con tôi bớt đau, bớt sợ, bớt tủi thân khi không có người thân bên cạnh”.

Chị Thu kể cho tôi nghe về ca cấp cứu bệnh nhân bị ong vò vẽ chích trên 80 vít do anh Ân thực hiện, với giọng khâm phục: “Lúc bệnh nhân mới vào trạm nói rõ: đang đi câu cá, lúc vác cần câu đã vô tình quẹt vào bụi chuối có ổ ong vò vẽ... Nhưng tôi rất ngạc nhiên khi bệnh nhân tỉnh táo mà anh Ân lại khẩn trương hô “lập đường truyền” - tôi gấp rút thực hiện truyền dịch giữ mạch sẵn sàng giữ đường để cấp cứu bệnh nhân (Bởi vì, không có phương án trước khi bệnh nhân vào sốc, sẽ rất khó tiêm tĩnh mạch nhanh, hiệu quả, dễ dẫn đến tử vong). Anh Ân vừa đo huyết áp cho bệnh nhân vừa đọc cho tôi chuẩn bị những y cụ, thuốc men cần thiết. Chưa đầy 5 phút, khi anh Ân vừa khám sơ khởi xong, tôi vừa chuẩn bị xong mọi thứ cũng là lúc bệnh nhân bắt đầu cơn co giật, tay nắm cổ mà la làng “Chết, chết tôi rồi!” như ai đó đang thắt cổ mình. Lúc đó, tôi lo lắm, bởi danh mục thuốc hồi ấy còn hạn chế, anh Ân nhanh trí gọi cho chị y tá đang đi họp ở Thốt Nốt mua về gấp thuốc dùng kháng nọc ong để bổ sung vào nhóm thuốc chống sốc, chống co thắt...”. Nhờ vậy, bệnh nhân được cứu sống và Phạm Thị Mạnh, cô y tá mua thuốc mang về cứu người kịp thời ấy, một thời gian sau đã nên duyên vợ chồng với anh Ân. Anh chị có hai con gái, Tết này bé lớn 9 tuổi, bé út 5 tuổi, cả hai đều rất ngoan và thông minh. Sau khi sinh con gái đầu lòng, chị Mạnh nghỉ việc để ở nhà chăm sóc chồng con, giúp anh toàn tâm toàn ý cho công việc.

Nói về người đồng nghiệp đàn anh của mình, chị Phạm Thị Bích Thu cho biết thêm: “Nhiều lúc anh Ân còn vét hết tiền trong túi để cho những bệnh nhân nghèo, người lỡ đường gặp nạn... Bà con gọi anh là thầy thuốc của nông dân”.

***

Khi đất trời, vạn vật đắm mình trong giây phút giao thừa thiêng liêng, ở đâu đó còn có những người thầy thuốc vẫn đang túc trực cứu người. Và không chỉ dừng lại ở những câu chuyện trên mà quanh ta vẫn còn nhiều tấm gương sáng nêu cao tinh thần y đức rất đáng tự hào và thật đáng trân trọng biết bao!