Giúp các em sớm hòa nhập cộng đồng

Phụ huynh của trẻ bị bệnh khiếm thính đang dạy các cháu nói và nghe bằng các trò chơi.

Trẻ bị bệnh khiếm thính hầu như rất khó hoặc không cảm nhận được âm thanh nên các em gặp rất nhiều khó khăn trong việc phát triển ngôn ngữ. Nếu không có biện pháp cụ thể để giúp đỡ và nếu không can thiệp kịp thời thì trẻ sẽ không có vốn ngôn ngữ hoặc sẽ mất dần theo thời gian, trẻ sẽ tự ti, mặc cảm trong cuộc sống về sau.

* Trẻ khiếm thính: phát hiện sớm, khả năng phục hồi cao

Khi con trai đầu lòng Lý Tống Minh được 10 tháng tuổi, chị Mai Thị Diễm Thúy ở phường Xuân Khánh, quận Ninh Kiều (TP Cần Thơ) phát hiện con mình không bình thường như những đứa trẻ khác. Tống Minh không có phản ứng gì với âm thanh xung quanh. Gia đình chị đưa cháu Minh đến TP Hồ Chí Minh khám bệnh. Kết quả biết con mình bị điếc bẩm sinh, chị Thúy rất lo lắng, và chị quyết tâm giúp con tìm lại khả năng nghe và nói. Với sự hướng dẫn của bác sĩ ở Bệnh viện Tai mũi họng TP Hồ Chí Minh, chị Thúy mua máy trợ thính cho con. Chị còn chủ động tham gia chương trình “Can thiệp sớm dành cho trẻ bị khiếm thính” của Trường Dạy trẻ khuyết tật Cần Thơ tổ chức. Lúc này, Lý Tống Minh được 14 tháng tuổi.

Hơn một năm đeo máy trợ thính mà cháu Minh vẫn không có chút chuyển biến nào. Mỗi khi nghe trẻ con hàng xóm bập bẹ tiếng ba, mẹ, lòng chị Thúy đau như cắt. Nghe ngóng những gia đình nào có con tham gia Chương trình “Can thiệp sớm dành cho trẻ bị khiếm thính” thành công là vợ chồng chị tìm đến tận nhà tìm hiểu. Qua đó, chị Thúy biết được nếu cho con đeo máy trợ thính mà không có sự hỗ trợ của cha, mẹ thì chiếc máy kia cũng vô ích.

Vợ chồng chị quyết định xin thôi làm việc ở cơ quan để dành nhiều thời gian chăm sóc, dạy bảo và chơi đùa cùng con. Chị Thúy tìm mua những đồ chơi có âm thanh và hình ảnh để vừa dạy, vừa chơi cùng con. Chị Thúy cho biết: “Chúng tôi cũng vận động ông bà và mọi người xung quanh nói chuyện với Tống Minh một cách bình thường, chậm rãi để cháu có thể tập trung và lắng nghe”. Sau hơn một năm với tình yêu thương và sự chăm sóc chu đáo của gia đình, cháu Minh đã nghe và nói chuyện được. Giờ đây, Lý Tống Minh đã có thể trò chuyện bình thường với những người thân trong gia đình và mọi người xung quanh. Nhà chị Thúy lúc nào cũng tràn ngập niềm vui, tiếng cười, những lời nói líu lo của con trẻ.

Còn cháu Trần Quốc Nguyễn, ở phường Long Hòa, quận Bình Thủy (TP Cần Thơ), thì không được may mắn như cháu Minh. Bằng tuổi với Minh nhưng cháu chỉ ú ớ được hai tiếng: “ba, cá” Mẹ của cháu Nguyễn là chị Hà Mai Diễm Hương, cho biết: “Khi Quốc Nguyễn được 9 tháng, thấy con có biểu hiện khác thường, tôi đem con đến khám ở Bệnh viện Tai mũi họng Cần Thơ. Bác sĩ ở đây kết luận là Quốc Nguyễn bình thường, chỉ tại cháu chậm phát triển. Sau đó, tôi tiếp tục đem con đến khám 3 lần nữa ở Bệnh viện Tai mũi họng Cần Thơ, nhưng cũng không biết Quốc Nguyễn bệnh gì. Cháu vẫn ăn ngủ bình thường, chỉ không nói chuyện được”. Chị Hương quyết định đem con lên TP Hồ Chí Minh khám bệnh. Bác sĩ cho biết con chị bị điếc bẩm sinh và nếu chị đưa đi điều trị sớm thì cháu Nguyễn có thể nói chuyện được khi có sự hỗ trợ của máy trợ thính.

Bây giờ, sáng nào chị Hương cũng cùng con trai đến Trường dạy trẻ khuyết tật. Chị và một số phụ huynh cùng cảnh ngộ vừa chơi đùa với con, vừa tập cho các cháu phát âm. Chị Hương tâm sự: “Tuy Quốc Nguyễn tham gia Chương trình “Can thiệp sớm dành cho trẻ bị khiếm thính” khá muộn nhưng cháu đã bắt đầu nghe được âm thanh, tiếng động và nói được những từ đơn giản, dù cháu phát âm không rõ”.

Hầu hết các bậc phụ huynh khi thấy con chậm nói chuyện cứ nghĩ là do trẻ chậm phát triển nên không chú tâm đến việc đưa trẻ đến bệnh viện để khám và kiểm tra. Vì nếu trẻ bị bệnh khiếm thính được phát hiện bệnh sớm, để kịp thời điều trị thì khả năng giao tiếp phục hồi cao.

* Giúp trẻ tìm lại khả năng giao tiếp

Thông qua Chương trình “Can thiệp sớm dành cho trẻ bị khiếm thính” của Trường Dạy trẻ khuyết tật Cần Thơ, phụ huynh có thể giúp trẻ phát triển ngôn ngữ. Đây là chương trình hướng dẫn phụ huynh có con bị khuyết tật biết cách trực tiếp giúp đỡ con mình phục hồi và phát triển khả năng giao tiếp, khả năng nghe, nói ngay từ lúc còn rất nhỏ. Giáo viên của trường tình nguyện đến tận nhà để hỗ trợ phụ huynh trong việc chăm sóc, dạy trẻ bị điếc.

Hiện nay, Chương trình “Can thiệp sớm dành cho trẻ khiếm thính” của Trường dạy trẻ khuyết tật Cần Thơ có 17 cháu đang tham gia. Hầu hết các cháu đều có những chuyển biến khá tốt về khả năng nghe và nói sau một thời gian tham gia chương trình này. Có nhiều em đã nói chuyện bình thường và đến trường học tập như những trẻ cùng tuổi. Cô Phan Thị Thu Thủy, giáo viên Trường Dạy trẻ khuyết tật Cần Thơ, cho biết: “Trẻ khiếm thính dù ở mức độ nào đi nữa thì vẫn tồn tại một sức nghe nào đó. Nếu trẻ được phát hiện sớm và được tham gia Chương trình “Can thiệp sớm dành cho trẻ bị khiếm thính” hữu hiệu thì sẽ phát triển ngôn ngữ giống như trẻ bình thường. Và điều quan trọng nhất chính là sự kiên nhẫn, hy sinh cùng tình thương yêu của phụ huynh sẽ dìu dắt trẻ từng bước phát triển khả năng nghe và nói, từng bước giúp trẻ thật sự hòa nhập với cộng đồng”.

Bệnh khiếm thính là dị tật không nhìn thấy trên cơ thể trẻ, nhưng nó để lại hậu quả nặng nề cho trẻ và gia đình. Hầu hết những trường hợp trẻ bị bệnh khiếm thính bẩm sinh đều phải đeo máy trợ thính. Một chiếc máy trợ thính có giá thấp nhất cũng gần 10 triệu đồng. Gia đình có con bị bệnh khiếm thính phải đưa con lên TP Hồ Chí Minh ít nhất là 3 lần mới có kết quả có phải trẻ bị bệnh khiếm thính hay không. Nhiều phụ huynh cho biết, nếu đợi có giấy chuyển viện theo đúng tuyến thì lại trễ ngày hẹn khám cho con, nên họ vượt tuyến, mặc dù có nhiều trẻ dưới 6 tuổi. Về vấn đề này, ông Cao Minh Chu, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ, cho biết: “Phụ huynh có con dưới 6 tuổi không có giấy chuyển viện đúng theo tuyến thì phụ huynh nên giữ lấy tất cả giấy tờ, hóa đơn khám bệnh. Sau đó, mang đến Bệnh viện Nhi đồng TP Cần Thơ để được thanh toán theo chế độ bảo hiểm cho trẻ.

Bài, ảnh: Thảo Mộc