Giữ vững vai trò trung tâm động lực ĐBSCL: Cần Thơ hành động trước “thời cơ vàng” Bài cuối: Kỳ vọng khung thể chế mới tạo sức bật vượt trội

Mốc thời gian 5 năm thực hiện Nghị quyết số 45/2022/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP Cần Thơ khép lại, Cần Thơ cần một khung thể chế mới tạo sức bật vượt trội phù hợp yêu cầu phát triển của một đại đô thị sau hợp nhất. Đứng trước không gian phát triển mới kết nối liên hoàn từ sông ra biển, Đảng bộ và chính quyền thành phố đang chủ động phối hợp với các cơ quan Trung ương kiến tạo khung thể chế đặc thù vượt trội thay thế. Cơ chế phân cấp, phân quyền đúng và trúng trọng tâm, sát hợp thực tế sẽ khơi thông điểm nghẽn, kích hoạt mạnh mẽ mọi nguồn lực xã hội, đưa thủ phủ miền Tây bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Chính sách vượt trội, bảo đảm an toàn pháp lý trong vận hành

Sau sắp xếp địa giới hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố đã chủ động tiếp nhận hàng trăm nhiệm vụ phân cấp, phân quyền từ Trung ương, kiện toàn tổ chức bộ máy tinh gọn, vận hành thông suốt, tạo cơ sở thực tiễn vững chắc để Trung ương xem xét trao quyền mạnh mẽ hơn cho giai đoạn mới.

Một góc đô thị sông nước Cần Thơ. Ảnh: LÝ ANH LAM

Đóng góp ý kiến vào quá trình xây dựng dự thảo cơ chế đặc thù cho TP Cần Thơ trong giai đoạn mới, nhiều chuyên gia pháp lý và kinh tế của vùng ĐBSCL lưu ý: Sau hợp nhất, Cần Thơ đang đứng trước lợi thế rất lớn để phát triển kinh tế biển theo định hướng chiến lược của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, khung cơ chế mới cần xác định rõ hơn vị trí, vai trò và thẩm quyền của thành phố trong không gian kinh tế biển của toàn vùng ĐBSCL; đồng thời chú trọng bổ sung các cơ chế đặc thù vượt trội để khai thác hiệu quả trục kinh tế hướng biển và cảng biển nước sâu Trần Đề.

Bám sát Luật Phát triển đô thị và tình hình thực tế, thành phố đề xuất Trung ương trao quyền chủ động cho địa phương trong quản lý không gian phát triển, đặc biệt là cơ chế khai thác quỹ đất quanh các đầu mối giao thông công cộng tập trung (mô hình TOD). Cùng với đó, thành phố kiến nghị cơ chế giữ lại toàn bộ nguồn thu từ chuyển nhượng kết quả giảm phát thải, tín chỉ carbon và các nguồn phí, lệ phí đặc thù phát sinh; áp dụng tỷ lệ điều tiết phù hợp đối với số tăng thu từ hoạt động xuất nhập khẩu. Các công cụ này sẽ giúp thành phố từng bước chủ động được nguồn vốn đầu tư công, giảm bớt sự phụ thuộc vào hỗ trợ cân đối từ Trung ương.

Từ góc độ cơ quan dân cử và giám sát thực thi, Ban Thường vụ Đảng ủy HĐND thành phố, lưu ý: Khung chính sách mới cần gắn chặt thẩm quyền với cơ chế kiểm soát rủi ro và trách nhiệm giải trình. Đối với các lĩnh vực mới như chuyển đổi số hay cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cần quy định rõ phạm vi, đối tượng, thời gian, giới hạn rủi ro và quyền dừng thử nghiệm. Riêng với các cơ chế tác động trực tiếp đến ngân sách và tài sản công, phải đánh giá tác động tài khóa một cách thận trọng, bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch và giữ nghiêm kỷ luật tài chính. Sự thận trọng, chặt chẽ này giúp khung chính sách vừa có tính đột phá, vừa bảo đảm an toàn pháp lý khi vận hành trên thực tế.

Kiến tạo môi trường để phát huy chính sách

Một khung chính sách hữu ích và hiệu quả khi có tinh thần đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và việc cải thiện môi trường đầu tư. Chuẩn bị đón làn sóng đầu tư mới, thành phố đã chủ động đề xuất danh mục các dự án ưu tiên thu hút nhà đầu tư chiến lược với tiêu chí phân nhóm rõ ràng: từ các dự án nghiên cứu phát triển (R&D) quy mô từ 3.000 tỉ đồng, đến các tổ hợp chế tạo linh kiện bán dẫn, mạch tích hợp và năng lượng sạch quy mô từ 30.000 tỉ đồng trở lên. Đi đôi với các ưu đãi thuế, đất đai và nghĩa vụ ràng buộc chuyển giao công nghệ, chính sách thu hút nhân tài được cụ thể hóa bằng cơ chế hỗ trợ nhà ở, đơn giản hóa thủ tục và đãi ngộ tương xứng cho các chuyên gia, nhà khoa học làm việc tại các dự án trọng điểm. Song song đó, công tác xúc tiến đầu tư quốc tế được đẩy mạnh, mở đường cho các tập đoàn công nghệ toàn cầu đến tìm hiểu cơ hội nghiên cứu sản xuất bán dẫn, cảm biến công nghệ cao, gia tăng quy mô nguồn vốn ODA và FDI chất lượng cao vào thành phố.

Giai đoạn thí điểm đã hoàn thành và nhìn lại hơn 1 năm sau dấu mốc lịch sử hợp nhất địa giới hành chính, Cần Thơ đang đứng trước "thời khắc vàng" để mở cánh cửa thể chế mới vượt trội hơn. Trên nền tảng không gian phát triển từ sông Hậu kết nối biển Trần Đề, với bộ máy chính quyền địa phương hai cấp đang được tôi luyện qua thử thách và một môi trường đầu tư ngày càng thông suốt, minh bạch, thành phố đang có vận hội lịch sử để khẳng định vị thế "đầu tàu" của vùng ĐBSCL mới. Nắm chắc "chiếc chìa khóa" thể chế, phát huy cao độ kỷ cương công vụ và sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân, Đảng bộ và chính quyền thành phố vững vàng và quyết liệt với mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân từ 10-10,5%/năm trong giai đoạn 2026-2030, từng bước hoàn thành các mục tiêu chiến lược: quy mô GRDP đạt 717.000 tỉ đồng, thu ngân sách đạt 57.000 tỉ đồng, thu nhập bình quân đầu người 215 triệu đồng/năm - tự tin xác lập vị thế cực tăng trưởng mới, dẫn dắt toàn vùng ĐBSCL bứt phá trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước.

THANH TUYẾT