"Điệp khúc" khan lao động phổ thông

Buổi sáng sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Mậu Tý 2008, tại Trung tâm Giới thiệu việc làm (GTVL) Thanh niên TP Cần Thơ, Giám đốc Công ty may mặc Cửu Tồn, chuyên sản xuất hàng may mặc thun có vốn 100% của Đài Loan, ở quận Bình Tân, TP Hồ Chí Minh, đã đích thân đến gởi thông báo tuyển dụng gần 500 công nhân với các điều kiện, chế độ hấp dẫn, mức lương tối thiểu được bảo lưu từ 1,2 -1,5 triệu đồng/người/tháng. Với tâm tạng lo lắng, bức xúc, ông cho biết: Công ty hoạt động đã 6 năm nay, chưa hề gặp tình trạng thiếu hụt công nhân trầm trọng như thế này. Công ty gởi thông tin tuyển dụng đến hầu hết Trung tâm GTVL các tỉnh, thành với hy vọng mong manh. Giám đốc Công ty may mặc Cửu Tồn nói rằng ông không hề lo việc thiếu vốn, nguyên liệu sản xuất nhưng lại ám ảnh nỗi lo thiếu hụt lao động, trong khi các hợp đồng xuất khẩu đã đưa vào kế hoạch sản xuất năm. Rời Trung tâm GTVL Thanh niên với tâm trạng thất vọng khi biết được tình hình tuyển dụng lao động phổ thông (LĐPT) ở TP Cần Thơ cũng đang xám xịt, bế tắc, ông vẫn cố gắng đến các tỉnh Hậu Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu để “vớt vát” được người nào đỡ người đó.

Trường hợp trên cũng là khó khăn chung của nhiều doanh nghiệp hiện nay. Cầm những thông báo tuyển dụng LĐPT của các doanh nghiệp liên tục gởi đến từ ngày mùng 6 Tết đến nay với nhu cầu tuyển trên 3.200 lao động, ông Nguyễn Quốc Vững, Giám đốc Trung tâm GTVL Thanh niên TP Cần Thơ, tâm sự: “Thú thiệt, nói đến tuyển LĐPT là ngán. Doanh nghiệp gởi thì nhận nhưng không mảy may hy vọng tuyển được người”. Tôi chợt nhớ cuộc điện thoại cho ông Nguyễn An Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm Liên đoàn Lao động TP Cần Thơ về vấn đề này. Ông Dũng than: “Không sao hiểu nổi, nhu cầu hàng mấy ngàn lao động, với các tiêu chuẩn đơn giản, thậm chí chỉ cần biết đọc, biết viết... là được, nhưng vẫn không có lao động đến đăng ký”. Trung tâm đã rao tuyển, photocopy thông báo tuyển dụng gởi đi các quận, huyện nhưng vẫn không hiệu quả. Không biết người lao động quan niệm về việc làm ra sao mà cứ một mực xin bán hàng, tiếp thị, giới thiệu sản phẩm, bán quán cà phê... và lắc đầu nguầy nguậy khi nhân viên tư vấn hướng dẫn nên vào làm công nhân cho các doanh nghiệp!

Các doanh nghiệp thì lúc nào cũng trong tình trạng bị động, phải tuyển dụng lực lượng dự phòng thiếu hụt nguồn lao động, ảnh hưởng lớn đến tiến độ sản xuất. Ông Huỳnh Việt Quang, Trưởng Phòng Tổ chức - Hành chánh, Công ty TNHH May xuất khẩu Việt Thành, rất bức xúc về việc tuyển dụng công nhân. Ông nói: Tuyển dụng công nhân cứ như “cóc bỏ dĩa”. Vừa đào tạo xong, làm chưa ấm chỗ đã tự ý nghỉ việc, “nhảy” sang nơi khác, hy vọng công việc nhàn hơn, thu nhập khá hơn, tạo ra sự dịch chuyển lao động từ nơi này sang nơi khác và gây biến động nguồn lao động. Ban giám đốc Công ty đang có chủ trương: cố gắng áp dụng các chế độ, chính sách để “giữ chân” nguồn lao động, không tuyển dụng thêm lao động... Một giám đốc công ty trong dự án xây dựng nhà máy điện Ô Môn, cho biết, đã tuyển được 1 số công nhân ở Philippines để kịp tiến độ xây dựng.

Tình trạng thiếu hụt, khan hiếm LĐPT không phải chỉ mới đây mà đã tồn tại nhiều năm qua, như một “điệp khúc”, là nỗi lo lắng canh cánh của đa số doanh nghiệp, là nỗi băn khoăn, bức xúc của các đơn vị tuyển dụng, ngành chức năng. Đây là một thực tế nan giải ai cũng biết, cũng thấy và đã có rất nhiều cuộc họp bàn thảo nhưng vẫn chưa tìm được giải pháp. Theo kinh nghiệm của các đơn vị tuyển dụng, nhiều người lao động hiện nay có chung tâm lý: Thà làm việc nhẹ nhàng gần nhà, lương ít chớ nhất định không chịu đi xa, làm việc nặng nhọc lại bị gò bó thời gian. Hầu hết lao động ngoại thành chưa thích nghi với thị trường sức lao động, chưa quen với kỷ luật lao động nghiêm ngặt trong nhà máy, xí nghiệp, còn tư tưởng ngán ngại lao động, làm việc cầm chừng, ngẫu hứng...

Ông Nguyễn Quốc Vững, Giám đốc Trung tâm GTVL Thanh niên TP Cần Thơ, nói: “Vấn đề then chốt, có ý nghĩa quyết định là sự chuyển biến nhận thức của người lao động về thị trường sức lao động và ý nghĩa của việc làm. Các tổ chức xã hội, nhà trường, đoàn thể, cụ thể là Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ... cần chịu trách nhiệm giáo dục, hướng nghiệp lao động, nhất là lao động trẻ ngoại thành”.

KỲ PHƯƠNG