Đẩy mạnh phiên tòa trực tuyến, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp

Thực hiện Nghị quyết số 33/2021/QH15 của Quốc hội về tổ chức phiên tòa trực tuyến, Tòa án Nhân dân (TAND) khu vực 2 - Cần Thơ tích cực triển khai vào thực tiễn hoạt động tố tụng. Việc đổi mới phương thức từ xét xử truyền thống sang hình thức xét xử trực tuyến không chỉ thể hiện tinh thần chủ động, thích ứng với thời đại công nghệ số, mà còn là bước tiến quan trọng trong lộ trình thực hiện Chiến lược cải cách tư pháp, nâng cao chất lượng xét xử, tiết kiệm ngân sách nhà nước và chi phí của xã hội, bảo vệ tốt hơn quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.

Quang cảnh phiên tòa xét xử trực tuyến tại Tòa án Nhân dân khu vực 2 - Cần Thơ.

Hiệu quả rõ nét

Trong mô hình xét xử truyền thống, công tác trích xuất, dẫn giải bị cáo từ trại tạm giam và phân trại đến trụ sở tòa án tham gia phiên tòa luôn là khâu phức tạp, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn, tốn kém nhân lực, thời gian và chi phí phát sinh. Từ khi áp dụng hình thức xét xử trực tuyến, điểm cầu trung tâm được đặt tại trụ sở TAND khu vực 2 - Cần Thơ kết nối thông suốt với điểm cầu thành phần tại Trại tạm giam số 1, Công an TP Cần Thơ và Phân trại tạm giam Bình Thủy, Trại tạm giam số 1, Công an TP Cần Thơ. Việc kết nối không gian mạng giúp quy trình tố tụng diễn ra liên tục, đảm bảo tính liên thông và giảm thiểu tối đa các thủ tục không cần thiết.

Theo TAND khu vực 2 - Cần Thơ, từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị phối hợp chặt chẽ với các cơ quan tiến hành tố tụng tổ chức thành công 32 phiên tòa trực tuyến. Trong đó, đưa ra xét xử 29 vụ án hình sự và giải quyết 3 hồ sơ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Các vụ án đưa ra xét xử trực tuyến đa dạng về nhóm tội danh và tính chất phức tạp. Chiếm tỷ lệ lớn nhất là nhóm tội phạm về ma túy với 21 vụ, bao gồm các hành vi tàng trữ, tổ chức sử dụng, mua bán trái phép chất ma túy. Tòa án cũng đưa ra xét xử trực tuyến các vụ án về tội cướp tài sản; trộm cắp tài sản, cố ý gây thương tích, cướp giật tài sản, vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ.

Việc kết hợp xét xử trực tuyến với công tác tổ chức phiên tòa rút kinh nghiệm, tạo môi trường đào tạo nghiệp vụ trực quan, thiết thực. Thông qua các phiên tòa này, thẩm phán và thư ký có điều kiện quan sát, đánh giá thực tế kỹ năng điều hành, xét hỏi, tranh tụng, xử lý chứng cứ cũng như việc làm chủ công nghệ.

Ngay sau mỗi phiên tòa, việc họp rút kinh nghiệm giúp tập thể nhận diện rõ những ưu điểm cần phát huy, thẳng thắn chỉ ra những hạn chế cần khắc phục để thống nhất phương pháp thực hiện chuẩn hóa cho các phiên tòa tiếp theo. Từ đó, nhận thức và trình độ ứng dụng công nghệ thông tin của đội ngũ thẩm phán, thư ký được nâng lên rõ rệt, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết vụ án và nâng cao chất lượng bản án, quyết định của tòa án.

Tiết kiệm và thuận tiện

Một trong những hiệu quả mà mô hình xét xử trực tuyến mang lại tại TAND khu vực 2 - Cần Thơ là việc tối ưu hóa các nguồn lực xã hội. Nhờ không phải tổ chức đưa bị cáo ra khỏi trại tạm giam, lực lượng Công an hỗ trợ tư pháp giảm bớt áp lực công việc hằng ngày, không phải bố trí nhiều xe chuyên dụng và lực lượng cán bộ, chiến sĩ đi theo bảo vệ. Giải pháp này giúp hạn chế tối đa các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình vận chuyển bị cáo.

Mặt khác, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động xét xử giúp rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị và tổ chức phiên tòa, giảm tải áp lực cho các thẩm phán và thư ký tòa án. Đối với các cơ quan, tổ chức, nhân chứng, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, việc tham gia phiên tòa trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian, công sức và chi phí đi lại.

Mặc dù đạt được nhiều kết quả, song thực tiễn triển khai công tác xét xử trực tuyến tại TAND khu vực 2 - Cần Thơ vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như: hệ thống đường truyền Internet tại một số thời điểm chưa thực sự ổn định do hạ tầng mạng, trang thiết bị tại một số điểm cầu chưa đạt chuẩn đồng bộ cao, đội ngũ cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin tại đơn vị chủ yếu là lực lượng kiêm nhiệm nên đôi khi còn lúng túng khi phát sinh sự cố kỹ thuật; không ít trường hợp bị cáo bị tạm giam, tạm giữ ngoài thành phố nên việc phối hợp, chuẩn bị cơ sở vật chất để phục vụ xét xử trực tuyến cũng còn nhiều bất cập.

Ông Trần Văn Mẫn, Phó Chánh án TAND khu vực 2 - Cần Thơ, cho biết: “Đơn vị sẽ chủ động đề xuất mở rộng đầu tư, nâng cấp đồng bộ hạ tầng công nghệ thông tin, trang bị hệ thống máy tính, màn hình kích thước lớn, thiết bị âm thanh chuyên dụng và đường truyền cáp quang tốc độ cao chuyên dùng cho ngành tòa án đến các điểm cầu thành phần như trại tạm giam, phân trại tạm giam. Song song đó, đề nghị lãnh đạo của ngành chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng sử dụng công nghệ số và thao tác vận hành thiết bị cho đội ngũ thẩm phán, thư ký tòa án. Đồng thời, đơn vị tăng cường phối hợp liên ngành giữa tòa án với viện kiểm sát, cơ quan công an và trại tạm giam trong việc chuẩn bị kỹ lưỡng về mặt kỹ thuật, hồ sơ vụ án trước khi mở phiên tòa; từng bước nghiên cứu mở rộng phạm vi áp dụng phiên tòa trực tuyến sang các vụ án dân sự, hành chính có tính chất đơn giản, chứng cứ rõ ràng phù hợp”.

Có thể thấy, việc đẩy mạnh tổ chức phiên tòa trực tuyến tại TAND khu vực 2 - Cần Thơ đã đáp ứng yêu cầu cấp thiết của tiến trình cải cách tư pháp và chuyển đổi số, hướng tới xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại, công bằng, nghiêm minh, phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.

Bài, ảnh: PHI YẾN