Còn nhiều thách thức

Theo Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn (NN&PTNT) và Bộ Công thương, ước tính năm 2010 xuất khẩu thủy sản sẽ đạt khoảng 4,5- 4,7 tỉ USD, tăng khoảng 7,1% so với năm 2009. Tuy nhiên, có dự báo rằng con số này chỉ khoảng 4,35 tỉ USD.

Sản xuất tôm sú xuất khẩu. Ảnh: Agroviet

Năm 2009, tuy có nhiều khó khăn, nhưng kim ngạch xuất khẩu thủy sản vẫn đạt khoảng 4,2 tỉ USD, giảm 6,2% so với năm 2008. Năm 2010, Bộ Công thương nêu lên những thuận lợi về mặt thị trường, khi kinh tế Mỹ, EU, Nhật Bản... đang trên đà hồi phục, và dự báo tình hình sáng sủa của ngành thủy sản. Thực tế, ngành thủy sản đã nhận được một số tín hiệu vui từ Bộ Thương mại Mỹ (DOC). Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), DOC vừa thông báo kết quả sơ bộ về việc xem xét hành chính lần thứ tư thuế chống bán phá giá mặt hàng tôm Việt Nam nhập khẩu vào Mỹ. Kết quả, biên độ phá giá đối với 29 công ty thủy sản Việt Nam ở mức trung bình 4,57% (đợt xem xét trước), giảm xuống còn 2,5%. Hiện các doanh nghiệp xuất khẩu tôm sang thị trường Mỹ vẫn chưa bị tính thuế chống bán phá giá cho đến khi phía Mỹ đưa ra quyết định cuối cùng (90 ngày sau kết quả sơ bộ lần này). Còn trong đợt xem xét hành chính thuế chống bán phá giá lần thứ 5 đối với sản phẩm phi lê cá tra đông lạnh Việt Nam giai đoạn từ 1-8-2007 đến 31-7-2008, DOC cũng khẳng định 4 công ty xuất khẩu thủy sản Việt Nam không bán sản phẩm dưới giá thị trường tại Mỹ và được hưởng mức thuế suất 0%. Các chuyên gia cho rằng kết quả phán quyết của DOC cho thấy xu hướng muốn bắt tay hợp tác hơn là hạn chế thương mại bằng rào cản thuế chống bán phá giá từ Mỹ.

Bên cạnh đó, theo dự kiến của Ban điều hành xuất khẩu thủy sản vào thị trường Nga, năm 2010, kim ngạch xuất khẩu cá tra, ba sa vào Nga sẽ đạt 100 triệu USD. Thị trường này sẽ đứng trong nhóm 10 thị trường nhập khẩu cá tra lớn của Việt Nam. Tuy nhiên, theo nhận định của Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp Quốc (FAO), thị trường thủy sản thế giới vẫn tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, bởi nền kinh tế toàn cầu chưa thực sự thoát khỏi khủng hoảng, tiêu dùng giảm, xu hướng tiết kiệm... Các thị trường lớn như Mỹ, EU và Nhật Bản chưa có nhiều triển vọng. Tình trạng thiểu phát vẫn là nguy cơ ở Nhật, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng cao kỷ lục tại Mỹ và EU. Theo số liệu mới nhất của Cục Nghề cá biển quốc gia Mỹ (NMFS), năm 2009 nhập khẩu tôm vào nước này giảm 2,5% so với năm 2008 về khối lượng và giảm 7,8% giá trị. Ngoài ra, việc các nước trong khu vực như Ấn Độ, Thái Lan, Indonesia, Philippines tăng cường cạnh tranh mở rộng thị phần tại Mỹ, EU và Nhật Bản, cũng là thách thức rất lớn cho các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Sau khi Liên minh châu Âu (EU) áp dụng Quy định phòng ngừa, ngăn chặn và xóa bỏ các hoạt động khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), việc xuất cá ngừ Việt Nam sang thị trường này đã bị chững lại. Việc khai báo thông tin theo IUU rất khó cho doanh nghiệp vì công tác truy xuất nguồn gốc sản phẩm không đơn giản, do các chủ tàu đánh cá không có thói quen ghi nhật ký đánh bắt. Do vậy, bức tranh xuất khẩu thủy sản Việt Nam vẫn còn ít nhiều gam màu tối.

N. MINH