Còn nhiều khó khăn
Thời gian qua, tòa án nhân dân (TAND) 2 cấp ở TP Cần Thơ gặp vướng mắc trong những vụ án đòi bồi thường thiệt hại do xây dựng gây ra, làm kéo dài thời gian xét xử, ảnh hưởng đến quyền lợi của cả hai bên. Nguyên nhân chỉ vì cản ngại trong khâu giám định tư pháp xây dựng.
* Thụ lý rồi, nhưng khó xử
Cuối năm 2008, ông T.T.H có đơn khởi kiện người hàng xóm là ông N.T.T (phường Hưng Lợi, quận Ninh Kiều), xây dựng nhà làm lún nứt nhà ông H. TAND quận Ninh Kiều thụ lý vụ án, tiến hành hòa giải nhưng không thành. Cuối tháng 4-2009, ông H. yêu cầu Trung tâm Tư vấn và kiểm định chất lượng xây dựng- Đại học Cần Thơ giám định, để xác định mức độ thiệt hại đối với căn nhà của ông. Ngày 8-5-2009, TAND quận Ninh Kiều ra quyết định trưng cầu giám định: yêu cầu Trung tâm nêu trên giám định chuyên năng để xác định tình trạng hư hỏng và nguyên nhân gây thiệt hại đối với nhà của ông H., nêu biện pháp và tính toán chi phí khắc phục thiệt hại. Ngay sau đó, Trung tâm này đã cùng cán bộ tòa án và các đương sự tiến hành lập biên bản khảo sát sơ bộ căn nhà của ông H., cho biết sẽ lập đề cương chi tiết rồi thông báo đến các đương sự. Tuy nhiên, sau nhiều tháng, Trung tâm Tư vấn và kiểm định chất lượng xây dựng- Đại học Cần Thơ không thực hiện các bước tiếp theo. TAND quận Ninh Kiều có công văn đôn đốc, nhưng vẫn không thấy phản hồi. Để đảm bảo thời hạn giải quyết tranh chấp, TAND quận Ninh kiều đã mời các bên đương sự đến thông báo lý do và yêu cầu thay đổi đơn vị giám định. Ông H. tiếp tục yêu cầu Trung tâm tư vấn và kiểm định chất lượng xây dựng thuộc Sở Xây dựng TP Cần Thơ giám định. Tuy nhiên, sau đó, Trung tâm thuộc Sở Xây dựng đã ra biên bản từ chối giám định với lý do TAND quận Ninh Kiều cung cấp không đủ thông tin và số liệu cần thiết phục vụ công tác kiểm định. Do đó, vụ án lại bị kéo dài và TAND quận Ninh Kiều phải mời các bên đến để lấy ý kiến trưng cầu giám định đối với một tổ chức khác.
 |
|
Phần đất ông V.T.T. đang xây dựng quán cà phê phải tạm ngưng do ảnh hưởng đến nhà ông T.V.B. |
Quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, đối với các tranh chấp về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng thì thời hạn đưa vụ án ra xét xử là 4 tháng. Đối với các vụ án loại này mà có tính chất phức tạp hoặc do trở ngại khách quan thì có thể gia hạn thời hạn chuẩn bị xét xử tối đa không quá 2 tháng. Trong khi đó, vụ án của ông H. kéo dài hơn 2 năm; vụ án của ông B. cũng đã kéo dài hơn 1 năm nhưng vẫn chưa đến hồi kết.
* Làm sao gỡ khó?
Theo một thẩm phán TAND TP Cần Thơ, những vụ án tranh chấp liên quan đến xây dựng gây ảnh hưởng nhà liền kề thường kéo dài, có những vụ việc kéo dài đến 2-3 năm. Tình trạng này không phải do tòa án thiếu trách nhiệm mà do gặp khó trong khâu giám định tư pháp xây dựng. Tất cả các thiệt hại trong tranh chấp dân sự buộc phải có giám định thiệt hại, nhưng trong giám định thiệt hại về xây dựng thì hiện nay chưa có quy định cụ thể, rõ ràng nên việc trưng cầu giám định còn gặp rất nhiều khó khăn. Có những vụ do kéo dài quá lâu, các đương sự quá mệt mỏi với việc chờ đợi đành phải thỏa thuận với nhau cho xong. Ông Nguyễn Hoàng Đệ, Quyền Chánh án TAND quận Ninh Kiều, cho biết: “Đối với các vụ án tranh chấp về xây dựng gây lún nứt nhà liền kề, thời gian qua, chúng tôi gặp nhiều khó khăn trong khâu giám định tư pháp xây dựng. Một phần do các văn bản pháp luật quy định chưa rõ ràng, mặt khác do các cơ quan được trưng cầu giám định chưa nhiệt tình phối hợp. Một số cơ quan cho rằng đây không phải là nhiệm vụ của mình nên cứ để “thong thả” khi nào xong việc của mình thì mới làm cho tòa. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian xét xử của tòa án. Để tháo gỡ những khó khăn này, thẩm phán thụ lý vụ án phải thường xuyên đôn đốc, nhắc nhở cơ quan được trưng cầu sớm có kết quả giám định”.
Có thể thấy, trở ngại lớn nhất của các vụ án loại này là từ thủ tục giám định tư pháp về xây dựng. Tòa án thì không có cán bộ chuyên môn trong việc giám định nên phải trưng cầu. Nhưng khi trưng cầu giám định, thì hầu hết đều bị vướng do thiếu một số loại giấy tờ. Nhất là việc các cơ quan giám định đòi hỏi các thủ tục không thể có. Như căn nhà đang trong thời kỳ xây dựng thì bị tranh chấp, nhưng cơ quan giám định lại đòi thủ tục hoàn công thì lấy đâu ra. Rồi đối với những căn nhà xây từ thời xa xưa thì lại đòi hồ sơ thiết kế, giấy phép xây dựng... nên tòa án rất khó đáp ứng các yêu cầu, thủ tục này. Nhiều vụ việc phải tạm đình chỉ hoặc tòa án đề nghị các bên thỏa thuận một cơ quan thẩm định tư nhân để vụ việc nhanh chóng được giải quyết.
Ông Huỳnh Trung Hiếu, Phó Chánh án TAND TP Cần Thơ, cho biết: “Khó khăn này không riêng ở Cần Thơ, mà hầu hết các tỉnh, thành trên cả nước đều gặp phải. Chúng tôi đã kiến nghị với TAND tối cao, nhưng đến nay vẫn chưa có hướng dẫn cụ thể. Đối với các vụ án loại này, nếu quá thời hạn xét xử, chúng tôi phải tạm đình chỉ để chờ kết quả giám định”.
Trong điều kiện đất nước ngày càng phát triển, tốc độ đô thị hóa nhanh, việc giám định tư pháp xây dựng là hết sức cần thiết. Mặc dù Pháp lệnh Giám định tư pháp đã được ban hành, nhưng chủ yếu điều chỉnh hoạt động giám định trong lĩnh vực hình sự. Các lĩnh vực có liên quan đến xây dựng, sở hữu trí tuệ, công nghệ cao, kinh doanh thương mại... vẫn chưa có quy định cụ thể nên khi có tranh chấp liên quan đến các lĩnh vực này thì thủ tục giám định hầu như bị bỏ ngỏ. Đã đến lúc, Nhà nước cần nghiên cứu để ban hành một quy định thật chặt chẽ từ thủ tục đến cơ quan tiến hành giám định trong các lĩnh vực dân sự, kinh doanh thương mại để có thể nhanh chóng tháo gỡ những vướng mắc trong khiếu kiện về xây dựng.
Bài, ảnh: SƠN HÀ