Chuyện cũ nói mãi!

Rác ngập lòng đường Huỳnh Thúc Kháng (chợ Mít Nài) – Ảnh chụp 11 giờ 25-5-2009.

Vừa qua, khi vào chợ An Nghiệp, còn gọi là chợ Mít Nài (ở quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ), chúng tôi chứng kiến cảnh chị nhân viên thu phí vệ sinh phải đứng chờ thật lâu, chị tiểu thương mới chịu mở hộc tủ lấy 2 tờ 5.000 đồng rách bươm để đóng phí vệ sinh (PVS). Người thu PVS xin đổi lại tiền, chị tiểu thương không chịu đổi mà còn bỉu môi, nói: “Tiền rác mà cũng kén chọn!”. Người thu PVS là chị Huỳnh Thị Hồng Xuân, nhân viên Xí nghiệp Môi trường thuộc Công ty Công trình đô thị TP Cần Thơ, than thở: “Nhiều bà con đã cố tình làm vậy để tôi nản lòng không đến chỗ họ thu tiền đổ rác, phần rác thải thì họ xả thẳng xuống rạch Cái Khế hoặc nền chợ. Vì chợ này họp trên lòng đường Huỳnh Thúc Kháng, mỗi ngày, xe lấy rác của Xí nghiệp Môi trường đến thu gom theo diện rác công cộng”.

Theo thống kê của Xí Nghiệp Môi trường, phường An Nghiệp là một trong những đơn vị dẫn đầu thành phố về số hộ không đóng PVS; ví dụ như vào tháng 3-2009, phường có đến 228 hộ không đóng phí vệ sinh, chiếm tỷ lệ hơn 18% so với tổng số hộ dân trong phường (1.576 hộ). Trong đó, chỉ có 34 hộ nghèo được hưởng chế độ miễn đóng các loại phí, còn lại có nhiều hộ là nhà mặt tiền, thậm chí Trạm Y tế của phường nằm trên đường Huỳnh Thúc Kháng cũng đổ rác trên lòng đường và không đóng PVS. Tình trạng một bộ phận người dân để rác sinh hoạt trên lòng, lề đường hoặc đổ thẳng xuống kênh rạch là vấn nạn gây ngập nghẹt cống rãnh, ô nhiễm môi trường và mỹ quan đô thị của thành phố. Để giải quyết tình trạng này, các địa phương phải tăng cường hợp đồng với Công ty Công trình đô thị thành phố thu gom rác trên lòng lề đường hoặc tổ chức đội vớt rác tại các bến chợ. Chỉ tính riêng địa bàn quận Ninh Kiều, có trên 30 tuyến đường sau giờ tan tầm buổi sáng thì Xí nghiệp Môi trường phải tổ chức xe thu gom rác, tức phải lấy rác trên lòng, lề đường đến 3 lần/ngày.

Theo báo cáo của UBND quận Ninh Kiều, năm 2008, quận được thành phố phân bổ 20,5 tỉ đồng cho công tác vệ sinh môi trường, nhưng mức chi lên đến 28 tỉ đồng; năm 2009 kinh phí cấp 29 tỉ đồng thì mức chi dự kiến đến 37 tỉ đồng. Để giải bài toán thiếu hụt kinh phí, đầu tháng 5-2009, UBND quận đã có buổi làm việc với thành phố đề xuất phương án tăng mức thu PVS, dần dần sẽ cho nhiều đơn vị tư nhân tham gia đấu thầu làm nhiệm vụ vệ sinh đô thị. Tuy nhiên, căn cứ trên điều kiện thực tế thì mục tiêu này khó thực hiện được, vì công tác vệ sinh đô thị của thành phố hiện nay chỉ có Công ty Công trình đô thị thực hiện theo kiểu dịch vụ công ích. Trong hoạt động chuyên môn, đơn vị này lại phải đối phó với nhiều khó khăn, như: thiếu thốn về cơ sở vật chất: cơ quan của Xí nghiệp Môi trường là nhà kho, thành phố chưa có bãi trung chuyển rác, trong khi mỗi ngày lượng rác thải bình quân lên đến trên 400 tấn, tăng 20 lần so với năm 1990. Điều đáng lưu ý là hiện nay thành phố còn dùng chung bãi chứa rác với tỉnh Hậu Giang (bãi rác Tân Long, huyện Phụng Hiệp), ô chứa rác trong bãi rác này đang trong tình trạng quá tải, cần đầu tư xây mới. Thời gian qua, thành phố đã tổ chức nhiều cuộc họp bàn giải pháp để giải quyết những khó khăn này, tuy nhiên, chưa biết bao giờ các mục tiêu dự án về xử lý rác thải mới thành hiện thực, vì việc này liên quan đến kinh phí, điều kiện về mặt bằng, thủ tục đầu tư...

Đường phố luôn sạch đẹp là nhờ cộng đồng ý thức tốt việc giữ gìn vệ sinh môi trường. TP Cần Thơ phấn đấu trở thành đô thị loại I, thế nhưng, khách du lịch đến đây thường ngạc nhiên, thậm chí bất bình về tình trạng người dân xả rác bừa bãi. Có nhiều nơi, trên tuyến đường nội ô, chính quyền còn cho dựng tấm pa nô thật lớn có nội dung tuyên truyền xây dựng đời sống văn hóa để che chắn đoạn kênh, mương ngập ứ rác thải! Thế thì trách nhiệm giữ gìn vệ sinh đô thị của mỗi công dân, liệu có phải là “chuyện cũ, nói mãi!”.

Bài, ảnh: Ngọc Phúc