Chóng mặt: Chớ xem thường !

Chóng mặt là tình trạng người bệnh cảm giác những đồ vật quay cuồng xung quanh mình hoặc bản thân mình quay xung quanh đồ vật. Đôi lúc người bệnh cảm giác bồng bềnh như đang đi trên chiếc thuyền. Các triệu chứng trên tăng lên khi cử động hoặc thay đổi tư thế. Trong tiếp nhận khám, điều trị bệnh hàng ngày tại bệnh viện cho thấy có khá nhiều bệnh nhân bị chóng mặt nhưng không rõ nguyên nhân.

Thực tế, nguyên nhân gây chóng mặt thường khó xác định và có khoảng trên 40% trường hợp không tìm được nguyên nhân. Một số nguyên nhân thường gặp là: Chóng mặt tư thế kịch phát lành tính; viêm thần kinh tiền đình, xơ vữa mạch, suy động mạch đốt sống thân nền, thoái hóa cột sống cổ, khối u vùng gốc cầu tiểu não, thoái hóa tiểu não, xơ cứng rải rác từng đóm...; chóng mặt do thiếu máu, tăng huyết áp, hạ huyết áp tư thế, hạ đường huyết. Đôi khi chóng mặt do sử dụng thuốc: thuốc kháng lao, lợi tiểu...

Trong các loại trên, thường gặp nhất là chóng mặt tư thế kịch phát lành tính, dạng này chiếm 50% trường hợp các loại chóng mặt và thường xảy ra ở độ tuổi từ 30 - 50. Biểu hiện chủ yếu là cơn chóng mặt khi thay đổi tư thế: xoay đầu, ngồi dậy, gập cổ... Thời gian kéo dài từ khoảng 1 đến 2 phút, kèm theo chóng mặt là buồn nôn. Một số ít trường hợp có đau đầu kèm theo. Điều trị chủ yếu dùng các thuốc thuộc nhóm: kháng histarmin, kháng cholinergic, thuốc chẹn kênh canxi,... trong trường hợp bệnh nhân có kèm theo nôn và buồn nôn, cần kết hợp với chống nôn và bù nước điện giải.

Dạng chóng mặt thường gặp khác là bệnh lý tiền đình ngoại biên cấp. Biểu hiện chính của bệnh lý này là chóng mặt, nôn, dáng đi loạng choạng và nystagmus. Chóng mặt thường đột ngột, nôn nhiều và đôi khi có giảm thính lực một bên do viêm mê đạo. Thông thường bệnh nặng trong vài ngày đầu và sau đó giảm dần vào tuần thứ 2 nhưng bệnh hay tái phát. Khoảng 10-20% trường hợp kéo dài trên 2 tháng, những trường hợp này nên chụp CT- scan hoặc cộng hưởng từ sọ não để tìm nguyên nhân. Điều trị chóng mặt dạng này, cũng giống như chóng mặt tư thế kịch phát lành tính nhưng cần xem xét kết hợp với corticoid trong các trường hợp nguyên nhân do viêm mê đạo hoặc viêm thần kinh tiền tình...

Chứng chóng mặt cũng thường xảy ra ở những người mắc bệnh Méniere. Bệnh này tỷ lệ xảy ra ở nam và nữ bằng nhau và thường ở độ tuổi từ 30-60. Cơn chóng mặt kéo dài nhiều giờ, biểu hiện qua 3 triệu chứng chính: chóng mặt, ù tai (như xay lúa), mất thính lực một bên. Trong bệnh Méniere cần xem xét chẩn đoán phân biệt với viêm mê đạo, viêm thần kinh tiền đình hay u dây thần kinh số VIII. Khi điều trị bệnh Méniere, người bệnh cần phải được nghỉ ngơi ở phòng có ánh sáng nhẹ và yên tĩnh kết hợp với chế độ ăn lạt, lợi tiểu có thể kết hợp một trong các nhóm thuốc sau: kháng histamine, an định thần kinh.

Chứng chóng mặt trung ương do rối loạn tuần hoàn sau, thường có các biểu hiện: chóng mặt âm ỉ, ù tai kéo dài, cường độ chóng mặt thường nhẹ, ít nôn nhưng đôi khi cũng có những cơn chóng mặt kịch phát. Điều trị chứng này thường dùng những thuốc như: kháng cholinergic, an định thần kinh, chống trầm cảm 3 vòng, kết hợp với nhóm thuốc tăng tuần hoàn não, cũng góp phần làm giảm chóng mặt cho người bệnh.

Chứng chóng mặt trong nhiều trường hợp là biểu hiện của một số bệnh nguy hiểm nên mọi người chớ nên xem thường. Khi xuất hiện những cơn chóng mặt thường xuyên, người bệnh cần đến cơ sở y tế, bác sĩ chuyên khoa để khám, xác định bệnh và điều trị kịp thời. Sau khi điều trị khoảng hai tháng mà bệnh nhân vẫn còn chóng mặt, thì nên làm thêm một số xét nghiệm và hình ảnh học như: CT-Scan và chụp cộng hưởng từ sọ não để xác định nguyên nhân. Một số ít trường hợp, khi căn nguyên chóng mặt không thể điều trị được: u dây thần kinh số 8, thoái hóa tiểu não... thì các thầy thuốc sẽ có cách điều trị để giảm tình trạng chóng mặt, làm cho cơn chóng mặt xảy ra ít hơn; cường độ chóng mặt xảy ra không nặng như trước; cơn chóng mặt không kéo dài lâu như trước.

Bác sĩ chuyên khoa II NGUYỄN VĂN KHOE
(Bệnh viện Đa khoa Trung ương  Cần Thơ)