Chống bệnh truyền nhiễm bằng máy bay không người lái

Tại một khu vực trên đảo Borneo – đảo lớn nhất châu Á – các máy bay không người lái đang “chiến đấu” trong một cuộc chiến, không phải chống khủng bố hay quân nổi dậy, mà chống lại các bệnh truyền nhiễm.

Những năm gần đây, giới chức y tế Malaysia tại bang Sabah (nằm trên đảo Borneo) đã ghi nhận sự gia tăng đột biến số ca nhiễm ký sinh trùng sốt rét ở người. Vì vậy, các nhà nghiên cứu đã sử dụng các máy bay không người lái để khoanh vùng các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi ký sinh trùng chết người này, với hy vọng tìm ra nguyên nhân vì sao chúng lây lan từ khỉ sang người (thông qua muỗi) với tỷ lệ ngày càng tăng.

Trong nghiên cứu, nhóm chuyên gia do Chris Drakeley - Giáo sư chuyên nghiên cứu về nhiễm trùng và miễn dịch tại Trường Vệ sinh và Y học nhiệt đới Luân Đôn (Anh) – dẫn đầu đã dùng máy bay không người lái loại nhỏ tên là “Fly eBee”, được trang bị một máy ảnh kỹ thuật số nhỏ với độ phân giải 16 megapixel và có khả năng bay liên tục 50 phút. Với thiết bị này, nhóm nghiên cứu muốn tạo ra những bản đồ và mô hình bề mặt kỹ thuật số của đất đai và cây cối xung quanh các cộng đồng nơi ký sinh trùng sốt rét xuất hiện ở người.

Máy bay không người lái Fly eBee (hình trên) giúp dựng mô hình kỹ thuật số về địa hình cần theo dõi.

“Những gì chúng tôi đang làm là tạo ra một bản đồ chi tiết, mà sau đó chúng tôi có thể thêm vào các chuyển động của người và khỉ” – Giáo sư Drakeley cho biết. Các mô hình chuyển động của cả người và khỉ được thu thập từ dữ liệu của hệ thống định vị toàn cầu (GPS). Trong đó, người dân địa phương được yêu cầu đeo thiết bị theo dõi GPS và một số con khỉ cũng được đeo vòng cổ GPS. Các dữ liệu từ GPS sẽ giúp các nhà nghiên cứu xác định những địa điểm mà người và khỉ dễ tiếp xúc với nhau nhất, cũng như lý giải tại sao cả hai có thể bị lôi kéo đến những khu vực này. Ví dụ, các thước phim quay từ Fly eBee giúp các chuyên gia xác định những rẫy bắp không chỉ là nơi nông dân thường lui tới, mà còn là “thiên đường” của các con khỉ chuyên hái trộm bắp.

Bên cạnh việc dùng máy bay để chụp ảnh các cộng đồng địa phương bị ảnh hưởng bởi dịch bệnh, các nhà nghiên cứu cũng đang thu thập thông tin về đàn khỉ vốn là vật chủ của ký sinh trùng sốt rét. Đơn cử như trong một chuyến bay gần đây, một Fly eBee có trang bị cảm biến hồng ngoại đã giúp họ nhìn thấy không chỉ nơi đàn khỉ tụ họp, mà còn số lượng khỉ tụ tập ở một khu vực. Ngoài ra, máy bay còn được dùng để giám sát các khu vực sinh sản của loài muỗi mang mầm bệnh trên, từ đó giúp các nhà khoa học xác định cách thức mà dịch bệnh lây lan.

Trên thực tế, ý tưởng thu thập hình ảnh từ trên cao để có được cái nhìn toàn cảnh không phải là mới. Giáo sư dịch tể học Stephen Morse ở Đại học Columbia (New York-Mỹ) cho biết nhiều năm qua, các nhà dịch tễ học đã dựa vào hình ảnh vệ tinh và các cảm biến để giám sát sự di chuyển của các loài động vật có khả năng lây truyền dịch bệnh sang người. Bản thân ông Morse cũng từng dùng cách này để theo dõi dịch bệnh ở Mỹ và châu Phi. Tuy nhiên, ông cho rằng các máy bay không người lái là nguồn cung cấp thông tin đáng tin cậy và ít tốn kém hơn hình ảnh từ vệ tinh. “Tôi nghĩ rằng có nhiều thuận lợi khi dùng máy bay không người lái, chẳng hạn như chi phí tương đối thấp, và sự thật là bạn có thể quan sát gần hơn và rõ hơn về chi tiết (địa hình)”- ông Morse giải thích thêm.

AN NHIÊN (Theo LiveScience)