Cảnh giác với dịch tiêu chảy cấp

TP Cần Thơ đang triển khai thực hiện Tháng hành động vì chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm (từ 15-4 đến 15-5-2008), với chủ đề “Tăng cường công tác kiểm tra phòng chống dịch tiêu chảy cấp”. Ngành y tế đã lập kế hoạch kiểm tra nhóm thực phẩm có nguy cơ cao đối với dịch tiêu chảy cấp, trong đó có dịch tả. Trong các tiêu chí kiểm tra, ngoài tình hình vệ sinh chung, vệ sinh qui trình chế biến, sản xuất thực phẩm, đoàn kiểm tra còn lấy mẫu xét nghiệm đối với nguồn nước sản xuất nước đá, nước đóng chai, nguồn nước máy, rau cải, mắm tôm tại các nhà hàng, quán nhậu... để đánh giá mức độ phơi nhiễm vi khuẩn chỉ danh vệ sinh và vi khuẩn tả.

Những xe bán thức ăn lưu động không che chắn như thế này ẩn chứa nhiều nguy cơ phát tán các bệnh về đường tiêu hóa trong cộng đồng. Ảnh chụp trên đường Hai Bà Trưng, quận Ninh Kiều chiều ngày 7-5-2008. Ảnh: XUÂN QUYÊN

Việc đánh giá hai tiêu chí này dù khó khăn nhưng rất quan trọng đối với việc chủ động phòng chống dịch bệnh. Trong môi trường sinh hoạt (như: nguồn nước chưa xử lý, dụng cụ chế biến, chứa đựng thực phẩm, rau cải, bàn tay con người...) sự ô nhiễm E.coli hoặc nhóm Coliforms là rất phổ biến. Nhưng đối với dịch tiêu chảy cấp nói chung, dịch tả nói riêng, yếu tố phơi nhiễm hàng đầu vẫn là nguồn nước bị ô nhiễm vi khuẩn đường ruột và tình trạng người lành mang vi khuẩn tả. Về phương diện y tế dự phòng, người ta khuyến cáo: Hãy cảnh giác, khi nguồn nước hoặc thực phẩm có nhiễm E. coli, là có nguy cơ hoặc có thể nhiễm các loại vi khuẩn gây bệnh đường ruột khác (kể cả vi khuẩn tả); nhưng không phải nơi nào có vi khuẩn E. coli là đương nhiên phải có vi khuẩn tả! Nói tóm lại, khi có nhóm vi khuẩn Coliforms hiện diện trong thực phẩm hoặc nguồn nước, ngành chức năng kết luận tình trạng vệ sinh kém, tùy theo mức độ (vì đây chỉ là chỉ số đánh giá chung về tình trạng ô nhiễm chất hữu cơ). Nếu có hiện diện vi khuẩn E. coli, có nghĩa là nguồn thực phẩm đã từng nhiễm phân người hoặc phân động vật. Sự khuếch tán bụi bặm trong không khí cũng là nhân tố phổ biến để lan truyền loại vi khuẩn này. Còn sự “xuất hiện phẩy khuẩn tả” là do cơ chế lan truyền từ nguồn lây cụ thể.

Với cơ sở dịch tễ học như đã phân tích và năng lực thực tế của địa phương, ngành y tế đề ra chỉ tiêu xét nghiệm khoảng 25- 30 mẫu thực phẩm và nguồn nước trong đợt kiểm tra này, để đánh giá mức độ phơi nhiễm của hai loại vi khuẩn trên. Ngoài ra, Ban Giám đốc Sở Y tế, Trung tâm Y tế dự phòng TP Cần Thơ đã chỉ đạo cho tuyến quận, huyện, xã, phường có kế hoạch tầm soát nguồn lây dịch tiêu chảy cấp từ ổ dịch cũ. Nếu tình hình ô nhiễm “vi khuẩn chỉ danh vệ sinh” hoặc E. coli quá cao, đoàn kiểm tra sẽ xử phạt các cơ sở vi phạm. Trường hợp phát hiện nguồn nước hoặc thực phẩm nào có vi khuẩn tả, đoàn kiểm tra sẽ báo cáo ngay cho Ban chỉ đạo Phòng chống dịch tả TP Cần Thơ, để có biện pháp can thiệp thích hợp.

Cần nhấn mạnh là cho đến nay, dù trong địa bàn TP Cần Thơ chưa phát hiện có vi khuẩn tả lưu hành (mẫu xét nghiệm từ tháng 12- 2007 đến nay, đều âm tính với vi khuẩn tả, cũng như báo cáo về mặt lâm sàng), nhưng thực tế điều kiện lây lan mầm bệnh dịch tả vẫn còn phức tạp. Ngành y tế chưa thể kiểm soát đầy đủ nguồn lây, đặc biệt là từ người lành mang vi khuẩn. Vì vậy, người dân cần tự giác, chủ động hợp tác với ngành y tế, thông qua việc thực hiện tốt các biện pháp vệ sinh phòng bệnh, như: ăn chín, uống sôi, rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi tiêu. Hạn chế ăn rau sống, khi ăn rau sống, phải rửa rau thật kỹ với dung dịch sát trùng (dùng chế phẩm khử trùng thương mại hoặc ngâm nước muối, thuốc tím). Chọn nguồn nước ăn uống hợp vệ sinh (nghĩa là đã được xử lý tiệt trùng), tránh ăn uống nơi hàng quán kém vệ sinh, có nhiều ruồi nhặng. Trong cộng đồng, cần thực hiện việc đi tiêu hợp vệ sinh, tránh gây ô nhiễm nguồn nước công cộng.

CNYK ĐÀM HỒNG HẢI
(Thanh tra Vệ sinh thực phẩm, Sở Y tế)