Càng khó khăn càng vươn lên

Một buổi trưa cuối tháng 5, khi đang mua đồ ở chợ Tân An, phường An Lạc, tôi nghe một giọng nói rất nhỏ nhẹ, lễ phép mời mua vé số. Cô bé chừng 12 tuổi, gương mặt sáng láng, nước da rám nắng, miệng cười tươi, trên ngực chiếc áo trắng và phù hiệu đã ngả màu còn tươi dòng chữ: Trường THCS Hưng Phú, Võ Thị Ngọc Mai, lớp 6A4.

Lại trường tìm hiểu chúng tôi mới biết, nhiều năm qua, Mai là điển hình vượt khó học giỏi của Trường THCS Hưng Phú. Tấm gương hiếu học của Mai còn đạt giải nhì khi được Liên đội Trường THCS Hưng Phú chọn tham dự Cuộc thi kể chuyện về gương tiêu biểu của đội viên học sinh học tập và làm theo lời Bác vào tháng 5-2009, do Hội đồng Đội kết hợp với Phòng giáo dục - Đào tạo quận Cái Răng tổ chức.

Em Ngọc Mai
và cô Tổng phụ trách Đội Trường THCS Hưng Phú.  

Con đường học hành của Mai lắm gian nan. Không nhà cửa nên từ nhỏ chị em Mai đã theo mẹ chuyển hết nhà trọ này đến nhà trọ khác. Khi học cấp 1, Mai đã chuyển trường đến 3 lần. Khó khăn, thiếu thốn mọi bề nhưng Mai vẫn gắng học, năm nào cũng là học sinh (HS) giỏi. Còn nhỏ, nhưng Mai đã đảm đang, vén khéo, lo hết mọi việc trong nhà, chăm sóc em để mẹ đi bán vé số. Em gái của Mai nay đã 10 tuổi, đang học lớp 4 Trường Tiểu học Hưng Phú 1, cũng giống chị, rất ham học và học tốt.

Trong căn nhà thuê nhỏ hẹp ở hẻm 5, khu vực 2, phường Hưng Phú, đêm đêm 3 mẹ con Mai ngủ dưới sàn. Trong nhà, góc đẹp nhất, sáng nhất để dành kê bàn học. Góc học tập của chị em Mai gọn gàng, ngăn nắp, dán đầy những câu danh ngôn về tinh thần vượt khó, hiếu học. Mai kể, lúc trước, khi còn sống, cha chạy xe ôm nên gia đình cũng đủ sống. Từ khi cha bị bệnh gan, Mai cùng mẹ thay nhau chăm sóc, mẹ bán tất cả tài sản chữa bệnh cho cha nhưng không khỏi. 4 năm nay, vượt qua nỗi đau, mẹ Mai quyết tâm nuôi dạy con nên người. Không như những bậc phụ huynh khác vì thiếu thốn phải cho con nghỉ học, mẹ Mai ngày ngày khuyên con nếu không muốn khổ như mẹ thì chỉ có học là con đường tốt nhất, nên phải cố gắng. Mẹ Mai luôn dạy các con: “Nghèo cho sạch, rách cho thơm”, phải biết vươn lên từ gian khó, sống trung thực, thân tình với mọi người. Mẹ Mai, chị Dương Kim Nguyên, xúc động kể về con: “Mai rất hiếu thảo với ông bà, cha mẹ. Lúc đầu, tôi không muốn cho cháu đi bán vé số, để cháu tập trung việc học. Nhưng Mai lén lấy vé số giấu trong cặp rồi đi bán, nói là đi học thêm, mấy ngày sau đưa tiền cho tôi, cháu mới nói thiệt, hứa không để việc bán vé số ảnh hưởng việc học. Tôi rất thương con, cố gắng nuôi cháu ăn học thành tài để bù đắp những thiệt thòi cháu đã gánh chịu”.

Tính đến nay, Mai đã đi bán vé số được hơn 3 năm. Lúc đầu, Mai theo mẹ bán chung, sau quen nên đi một mình, địa bàn quen thuộc của Mai là chợ Tân An. Một buổi Mai đi bộ khoảng 5 cây số, bán được 100 tờ. Ngày nào cũng vậy, cứ 5 giờ 30 phút Mai đi bán, khoảng 10 giờ về, xem lại bài, ăn cơm rồi đi học. Những ngày mưa dầm bán rất cực, có bữa đói bụng nhưng Mai ráng nhịn, không ăn dọc đường sợ tốn tiền, chỉ uống nước cầm chừng. Hè, Mai đi bán nhiều hơn để dành tiền cho năm học mới. Mấy năm nay, Mai có khách quen nên bán cũng nhanh. Mới 12 tuổi đầu nhưng Mai đã có những suy nghĩ chín chắn: “Đi bán em thấy mình lớn khôn thêm, càng thấu hiểu hơn sự cực khổ của mẹ. Em tự hứa với vong linh cha phải làm gì đó để phụ giúp mẹ lo cho em đi học, cực mấy cũng chịu được!”.

Mai hiện là Tổ phó tổ 4, thư ký của cô giáo, ủy viên phong trào lớp 6A4. Học giỏi, nhiệt tình nên Mai được các bạn tín nhiệm, yêu quý. Lớp có nhiều bạn hoàn cảnh khó khăn, Mai cùng các bạn động viên nhau vượt khó để học. Không chỉ học giỏi, Mai còn là đội viên xuất sắc, hăng hái tham gia các phong trào do Liên đội phát động như Hội thi kể chuyện về tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, thi văn hay chữ tốt, vẽ tranh, thi khéo tay, tham gia tốt các phong trào kế hoạch nhỏ, tham gia sinh hoạt trong Câu lạc bộ HS nghèo-vượt khó... Nửa năm nay, Mai nhận kèm bạn Lê Thị Huyền Trang, bạn cùng lớp, học yếu và Trang đã có nhiều tiến bộ.

Với những thành tích đã đạt được, Mai đã được trường xét cấp học bổng HS nghèo vượt khó. Thấy Mai hiền nên thầy cô và bạn trong lớp rất thương, hay lại nhà thăm rồi vận động người quen giúp quần áo, gạo, còn bạn trong lớp cho tập bút, bánh trái. Cô Đặng Thị Thu Trang, Tổng phụ trách Đội Trường THCS Hưng Phú, cho biết: “Mai rất dễ thương, lễ phép với thầy cô, hòa đồng cùng các bạn. Là một trong những HS có hoàn cảnh khó khăn nhất lớp, Mai biết vượt khó vươn lên trong học tập, và ngoan ngoãn, rất đáng khen ngợi. Hoàn cảnh khó khăn càng làm sáng lên ý chí ham học và tấm lòng hiếu thảo của Mai. Nếu được chăm lo tốt, tôi tin Mai sẽ tiến xa hơn”.

Mùa mưa đang tới, ngoài việc bán buôn ế ẩm, Mai có thêm nỗi lo nhà dột nhưng gia đình em chưa có điều kiện sửa chữa. Hiện tại, cái ti-vi cũ là tài sản đáng giá nhất trong nhà để hai chị em Mai coi phim hoạt hình, cũng bị hư. Quê nội, ngoại Mai ở Cần Thơ, nhưng ai cũng khó khăn nên không giúp được gì cho cháu. Ngược lại, thi thoảng, khi có dư chút đỉnh tiền, mẹ chở chị em Mai mua bánh trái về thăm ông bà. Kỷ niệm đẹp nhất của Mai là những lần được mẹ dẫn đi vui chơi, đi nhà sách... Mai mơ ước sau này sẽ thi đỗ vào đại học, đi làm có tiền chữa bệnh nhức đầu cho mẹ, xây cho mẹ một cái nhà lành lặn, không còn cảnh ở nhà thuê... Để đạt được những mục tiêu này, Mai đang từng bước nỗ lực vượt qua những trắc trở trong đời để xây đắp tương lai tươi sáng.

Bài, ảnh: KIỀU CHINH