Cần lắm những giọt máu cứu người bệnh !
Trong dịp Tết Nguyên đán Kỷ Sửu 2009, tình hình máu cho cấp cứu và điều trị tương đối ổn định. Nhưng đầu tháng 2-2009, ở các bệnh viện, nhiều bệnh nhân đang kéo dài thời gian nằm viện, đối mặt với nguy cơ tử vong vì thiếu máu...
Bệnh nhân chờ máu
Tại khoa Nội Tiêu hóa-Huyết học lâm sàng, Bệnh viện Đa khoa (BVĐK) Trung ương Cần Thơ, rất nhiều bệnh nhân đang nằm chờ máu. Nguyễn Phước Nguyên, 19 tuổi, ở quận Ô Môn, nhập viện vì bệnh bạch cầu cấp (ung thư máu), người xanh mét, da lấm tấm những mụn nhỏ. Mẹ Phước Nguyên nói: “Mấy lần trước, mỗi lần Nguyên bị chảy máu răng, nổi mụn trong miệng là gia đình tức tốc đưa lên bệnh viện truyền tiểu cầu (chế phẩm tách từ máu). Sau đó, cháu khỏe ngay, vài ngày là xuất viện về nhà, ăn cơm, sinh hoạt bình thường. Trước Tết Nguyên đán, tôi và cháu ở lại bệnh viện đến sáng 29 Tết để chờ truyền tiểu cầu nhưng không có, đành xin về. Qua Tết, mẹ con lên bệnh viện ngay nhưng lần này cháu nặng quá, sau khi được vô ít máu, cháu không khỏe như những lần trước, không ăn uống được, uống thuốc vô cũng bị ói, đi tiểu ra máu...”.
Nằm cách Nguyên một phòng, bệnh nhân Võ Haley nhà ở tận huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau, cũng bị bệnh bạch cầu cấp. Haley cũng là một trong những bệnh nhân nấn ná ở bệnh viện đến sáng 29 Tết chờ truyền tiểu cầu. Đến phút cuối vẫn không có tiểu cầu, Haley đành xin về. Vừa ăn Tết xong, hai vợ chồng lại khăn gói lên bệnh viện chờ truyền tiểu cầu, nhưng số tiểu cầu truyền cho Haley chưa đủ nên đến ngày 6-2, Haley vẫn bị chảy máu. Vợ Haley nói: “Hai vợ chồng lên bệnh viện từ mùng 5 Tết (30-1 dương lịch), đến mùng 6, trong lúc ngủ, ảnh bị co giật, rồi té, bị thương ở trán. Máu ở vết thương chảy hoài không cầm được nên em phải ngồi cầm bịch nước đá chườm suốt để giảm chảy máu, ngưng chườm là máu lại tiếp tục chảy”.
Bác sĩ Trương Thị Quỳnh An, điều trị huyết học lâm sàng tại khoa Nội tiêu hóa-Huyết học lâm sàng, BVĐK Trung ương Cần Thơ, cho biết: “Khi bệnh nhân có chỉ định truyền hồng cầu (chế phẩm chiết tách từ máu), phần lớn chúng tôi đáp ứng được nhu cầu của bệnh nhân. Tuy nhiên, nhiều bệnh nhân cần truyền tiểu cầu thì chúng tôi chỉ đáp ứng 40-50%. Thiếu tiểu cầu, bệnh nhân có nguy cơ bị biến chứng xuất huyết như xuất huyết não, xuất huyết tiêu hóa... có thể tử vong. Với những bệnh nhân bị ung thư máu, nếu tiểu cầu truyền cho bệnh nhân không đủ, mang tính chất cầm cự thì không thể phối hợp hóa trị để nâng cao chất lượng cuộc sống cho họ”.
 |
|
Vợ bệnh nhân Haley liên tục chườm đá để cầm máu cho Haley, chờ được truyền tiểu cầu. |
Không chỉ ở BVĐK Trung ương Cần Thơ mà tại BVĐK TP Cần Thơ cũng có bệnh nhân chờ truyền tiểu cầu. Bác sĩ Trần Văn Thụ Khanh, Quyền Trưởng khoa Xét nghiệm - BVĐK TP Cần Thơ, cho biết: “Cách đây vài ngày, có một bệnh nhân AIDS cần truyền 4 đơn vị tiểu cầu nhưng không có, đành phải truyền máu toàn phần cho bệnh nhân. Theo quy định, bệnh nhân cần gì thì truyền đó, hạn chế tối đa truyền máu toàn phần và máu tươi nhưng do không có tiểu cầu nên chúng tôi phải giải quyết như thế”. Đến ngày 6-2, lượng hồng cầu dự trữ tại BVĐK TP Cần Thơ còn rất ít, hồng cầu nhóm O còn 11 đơn vị, nhóm A 17 đơn vị, nhóm B là 7 đơn vị, riêng nhóm AB không còn. Thông thường tại bệnh viện phải dự trữ hồng cầu ở mỗi nhóm máu là 12 đơn vị, mới đáp ứng nhu cầu điều trị.
Vắng người hiến máu
Bác sĩ Nguyễn Ngọc Huỳnh, Giám đốc Trung tâm Huyết học-Truyền máu Cần Thơ, cho biết: “Tính đến ngày 6-2, lượng máu dự trữ ở Trung tâm chỉ còn khoảng 331 đơn vị hồng cầu và 69 đơn vị máu toàn phần. Trong đó, hồng cầu nhóm máu O chỉ còn trên 50 đơn vị; máu toàn phần AB không còn đơn vị nào. Đặc biệt, tiểu cầu để truyền cho bệnh nhân đã hết. Từ cuối tháng 12 âm lịch, số lượng người hiến máu rất ít, trung tâm hầu như không có lịch đi lấy máu. Lượng máu dự trữ đã sử dụng gần hết trong dịp Tết Nguyên đán”. Nguy cơ thiếu máu còn kéo dài trong suốt tháng 2-2009, vì theo lịch thu gom máu của Trung tâm Huyết học-Truyền máu Cần Thơ, từ nay đến giữa tháng 2-2009 chưa có đơn vị, tổ chức nào đăng ký hiến máu. Bác sĩ Nguyễn Ngọc Huỳnh cho biết thêm: “Hiện nay, chúng tôi ngưng phát hồng cầu lắng và máu toàn phần nhóm máu O, chỉ ưu tiên cho cấp cứu. Số lượng máu hiện nay ở Trung tâm chỉ còn đủ cung cấp cho các bệnh viện trong vòng 1 tuần”.
Bác sĩ Tống Xuân Thủy, Hội Chữ thập đỏ TP Cần Thơ, đơn vị thường trực Ban vận động hiến máu tình nguyện thành phố, cho biết: Đến 13-2 mới có đơn vị đăng ký hiến máu. Từ 13-2 đến cuối tháng tháng 2-2009, có 6 đơn vị đăng ký hiến máu, với số lượng dự kiến khoảng 700 đơn vị máu. Theo tính toán của Trung tâm Huyết học-Truyền máu Cần Thơ, lượng máu này cũng không đủ cung cấp cho cấp cứu, điều trị bệnh nhân trong tháng 2-2009.
Tình hình thiếu máu trầm trọng khiến các bác sĩ rất lo lắng. Bác sĩ Trần Văn Thụ Khanh băn khoăn nói: “Tình trạng thiếu máu vào các dịp Tết Nguyên đán, mùa hè, tháng 2 đã xảy ra nhiều năm nhưng chưa có cách khắc phục, khiến cho những người làm công tác huyết học như chúng tôi lúc nào cũng phập phồng lo lắng”.
Nguyên nhân của việc ít người tham gia hiến máu vẫn chủ yếu do công tác tuyên truyền chưa đủ mạnh. Ở các nước, tỷ lệ người hiến máu đạt từ 2-5%. Chẳng hạn ở Thái Lan, tỷ lệ người hiến máu đạt 2%, riêng ở Thủ đô Bangkok đạt 4%; Singapore 2%; còn ở Việt Nam tỷ lệ này là 0,5%... Theo bác sĩ Nguyễn Thị Minh Thy (người vừa có đợt tham quan học tập ở Thái Lan), phong trào hiến máu tình nguyện của nước ta hiện nay chủ yếu là tuyên truyền giáo dục kết hợp với giao chỉ tiêu thi đua, sử dụng các mệnh lệnh hành chánh để mọi người đăng ký và tham gia hiến máu tình nguyện, tức là can thiệp chuyển đổi hành vi gián tiếp. Ở Thái Lan, người ta can thiệp chuyển đổi hành vi người cho máu bằng cả hai phương pháp: Can thiệp chuyển đổi hành vi gián tiếp (khen thưởng người hiến máu), mệnh lệnh hành chánh (Thủ trưởng đơn vị vận động nhân viên tham gia hiến máu, người nhà bệnh nhân cần truyền máu phải tham gia hiến máu tình nguyện...) và can thiệp chuyển đổi hành vi trực tiếp bằng cách sử dụng các phương tiện truyền thông kết hợp với hoạt động của tuyên truyền viên, tổ chức điểm hiến máu ở trường học, siêu thị, hội chợ, lễ hội... trong các ngày có sự kiện trọng đại của quốc gia... “Tôi nghĩ rằng, nếu có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, các cấp; đẩy mạnh công tác truyền thông, góp phần nâng cao nhận thức và suy nghĩ cho mọi người về hiến máu thì hy vọng mới hết cảnh bệnh nhân nằm chờ máu”.
Bài, ảnh: HUỆ HOA