Cảm nhận sâu sắc và đồng cảm với nông dân

Được phỏng theo các bút ký: “Đồng cỏ chát”, “Canh bạc”, “Nỗi niềm U Minh Hạ” của Võ Đắc Danh; “Tiếng dội của đất”, trường ca “Đầu mùa mưa” của Nguyễn Trọng Tín, “Đất mặn” tái hiện quá trình khai hoang mở đất, giữ đất của người dân phía Tây sông Hậu từ những năm 1930 đến nay. Phim dài 49 tập, do hãng phim TFS sản xuất, phát sóng lúc 17 giờ 30 phút hàng ngày trên HTV9.

Ba Mạnh (Thạch Kim Long) và Sáu Trung (Mạnh Hùng) là những người bạn từ thời chiến tranh. Khi đó, Ba Mạnh là chỉ huy đội du kích, đánh giặc giỏi, lập nhiều chiến công. Gương điển hình của Ba Mạnh được Sáu Trung- phóng viên chiến trường đưa lên báo. Chiến tranh kết thúc, Ba Mạnh về Rạch Lung Tượng làm ruộng, Sáu Trung tiếp tục làm cán bộ nhà nước.

Ba Mạnh (Thạch Kim Long, ảnh: thứ hai từ trái qua) là người luôn kiên quyết bám đất, giữ làng. Nguồn ảnh: http://www.petrotimes.vn

Ba Mạnh là nông dân nòi, âm thầm tích lũy đất. Sáu Trung cho rằng Ba Mạnh là thành phần địa chủ mới, có tư tưởng chống đối chủ trương chính sách của nhà nước nên kiến nghị về trên thu hồi đất của Ba Mạnh đưa vào mô hình tập đoàn sản xuất. Thực hiện chính sách đổi mới trong nông nghiệp, tập đoàn trả lại đất cho dân, Ba Mạnh và bà con ở Rạch Lung Tượng tập trung cải tạo đất ruộng, làm ăn có hiệu quả, cuộc sống ngày càng sung túc. Khi đó, địa phương lại có chủ trương buộc người nông dân phá lúa nuôi tôm. Nhiều hộ dân cho nước mặn vào làm vuông. Riêng Ba Mạnh kiên quyết trồng lúa, đắp đê giữ nguồn nước ngọt. Khi có dịch bệnh tôm nhiều hộ dân mất trắng. Chính quyền địa phương lúng túng vì chưa có kinh nghiệm xứ lý. Làng xóm ở Rạch Lung Tượng trở nên tiêu điều vì đất nhiễm mặn, cây cối cằn cỗi, nhiều người dân sạt nghiệp phải bỏ xứ. Gia đình Ba Mạnh vẫn kiên trì ở lại bám đất, khôi phục nghề nông. Bấy giờ Sáu Trung rất ân hận về thái độ của mình đối với Ba Mạnh khi xưa.

Lại có dự án quy hoạch Rạch Lung Tượng làm sân golf. Cuộc sống của người dân ở Rạch Lung Tượng lại biến động lần nữa. Không đồng tình với dự án trên, Sáu Trung tìm đến Ba Mạnh...

“Đất mặn” lấy đề tài thời sự về người nông dân và quá trình chuyển đổi ở nông thôn. Phim khai thác khá chi tiết ở các góc nhìn đa diện về người nông dân trước những biến động liên quan đến cuộc sống của họ và những hệ lụy sau đó. Quá trình khai khẩn đất hoang, lập nghiệp, giữ đất và sử dụng đất nhiều đời nông dân đều thấm đẫm mồ hôi, nước mắt và máu. Nông dân lao động cần cù, bám đất giữ làng nhưng trước sự thay đổi của cuộc sống buộc người nông dân phải lựa chọn: chấp nhận hay kiên quyết giữ đất đến cùng? Những người ngày xưa từng chung chiến tuyến giờ bỗng quay lưng trước những toan tính, quyền lợi cá nhân còn những người nông dân sau cái mừng nhận tiền bồi hoàn bỗng hụt hẫng, hoang mang không biết sử dụng số tiền lớn vào mục đích gì. Trong số đó, nông dân Ba Mạnh suốt đời kiên trì bám đất, giữ đất bằng những hoài niệm, thói quen, nếp xưa với tình cảm thiêng liêng: đất là máu thịt của mình.

Đạo diễn Nguyễn Tường Phương từng ấp ủ “Đất mặn” hơn 6 năm trời nên các chi tiết trong “Đất mặn” đều được chăm chút kỹ lưỡng: từ nông cụ (phảng, cù móc, bàn nhổ mạ...) đến cánh đồng lúa (trồng giống lúa xưa: lúa cấy, dài ngày, thân cao) để tái hiện một cách chân thực cuộc sống sản xuất của người nông dân Tây Nam Bộ trải dài gần một thế kỷ. “Đất mặn” giàu chất tư liệu và có sự đầu tư, sẽ làm khán giả hài lòng.

Ái Lam