Công tác hậu kiểm sau cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh được xem là một trong những khâu quan trọng để nắm bắt tình hình hoạt động của doanh nghiệp, qua đó giúp đỡ doanh nghiệp, xử lý các khó khăn, vướng mắc có liên quan; đồng thời, kịp thời phát hiện xử lý các doanh nghiệp có vi phạm. Theo Sở Kế hoạch và Đầu tư thành phố, qua kiểm tra, giám sát hoạt động của một số doanh nghiệp trên địa bàn cho thấy, chính quyền các địa phương đã tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả và đúng pháp luật. Đa số doanh nghiệp thực hiện đúng luật doanh nghiệp, nộp các khoản thuế cho ngân sách, chăm lo đời sống cho người lao động,...
Tuy nhiên, bên cạnh các doanh nghiệp chấp hành nghiêm chỉnh pháp luật, mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh, thì vẫn còn nhiều doanh nghiệp vi phạm các quy định của pháp luật. Cụ thể, qua kiểm tra của các ngành chức năng đối với 30 doanh nghiệp trong năm 2008 đã phát hiện có 5 doanh nghiệp không hoạt động tại trụ sở đã đăng ký kinh doanh. 25 doanh nghiệp được kiểm tra trực tiếp cũng phát hiện nhiều sai sót. Các hình thức vi phạm chủ yếu như: không hoạt động hết các ngành, nghề đăng ký kinh doanh, không công bố thông tin hoặc công bố không đầy đủ thông tin của doanh nghiệp; chưa góp đủ vốn đã đăng ký, không mua bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội cho người lao động,... Về công khai thông tin của doanh nghiệp, chỉ có 12 doanh nghiệp công bố công khai, đầy đủ thông tin của doanh nghiệp, 22 doanh nghiệp không thông báo thời gian mở cửa tại trụ sở chính trong thời gian quy định, kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh; chỉ có 4,76% công ty cổ phần và công ty TNHH có thông báo tiến độ góp vốn đăng ký theo quy định... Về nghĩa vụ của doanh nghiệp, 32% doanh nghiệp không đăng ký lao động với chính quyền địa phương, 48% doanh nghiệp không mua các bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội cho người lao động... Trên lĩnh vực hành nghề xây dựng, chỉ có 14,2% doanh nghiệp hoạt động trên lĩnh vực xây dựng có đủ điều kiện về năng lực; 19,1% doanh nghiệp có cá nhân tham gia hoạt động xây dựng có văn bằng, chứng chỉ đào tạo theo quy định. Đặc biệt, qua kiểm tra hoạt động của doanh nghiệp, cơ quan chức năng đã phát hiện có một số “doanh nghiệp ma” không hoạt động tại trụ sở đăng ký, không góp vốn theo vốn cổ phần đã đăng ký, hoạt động nhiều ngành nghề nhưng diện tích thuê mướn nhỏ hẹp, không hợp pháp,...
Để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp, hiện nay về thủ tục thành lập doanh nghiệp rất thông thoáng. Mặt khác, theo quy định, sau khi doanh nghiệp chính thức hoạt động, thì cơ quan thuế phải bán cho doanh nghiệp hóa đơn VAT. Khi không hoạt động theo đúng quy định, liệu ai có thể dám chắc các “doanh nghiệp ma” không dùng hóa đơn này để làm việc phi pháp?
Một cán bộ của Sở Kế hoạch và Đầu tư thừa nhận, thời gian qua công tác kiểm tra, giám sát sau cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh của Sở này và các ngành chức năng còn nhiều hạn chế, việc tổ chức đoàn kiểm tra chưa thường xuyên. Tại buổi làm việc với đoàn giám sát của Thường trực HĐND thành phố mới đây, lãnh đạo Sở Kế hoạch và Đầu tư đề nghị các ngành có liên quan gồm Công an, Thuế cùng phối hợp rà soát lại các doanh nghiệp không hoạt động tại trụ sở đăng ký kinh doanh để thu hồi Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh, con dấu của các doanh nghiệp này. Rõ ràng, đây là một đề xuất cần thiết nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh, xử lý các trường hợp vi phạm, đảm bảo môi trường kinh doanh lành mạnh cho doanh nghiệp trên địa bàn thành phố.
THỤY KHUÊ