Bài toán nan giải ?

Kỳ cuối: Cần giải pháp đồng bộ

Điều tra * XUÂN - PHƯƠNG

Có người so sánh, số người chết vì tai nạn giao thông (TNGT) hàng năm nhanh hơn và cao hơn số người chết vì dịch bệnh để nhấn mạnh đến sự thiệt thòi, mất mát lớn nguồn lao động từ TNGT, chưa kể gánh nặng kinh tế đối với gia đình người bị nạn, ảnh hưởng trực tiếp đến công tác đảm bảo an sinh xã hội của đất nước. Thời gian qua, nhiều giải pháp hướng tới mục tiêu kềm chế, làm giảm thiểu TNGT đang được các ngành, các cấp, các địa phương tập trung thực hiện nhưng vì sao vẫn chưa mang lại hiệu quả bền vững?

Công nhân đang tập trung sửa chữa mặt đường bị xuống cấp trên QL 91B thuộc địa bàn phường Long Tuyền, quận Bình Thủy. Ảnh: X.ĐÀO

Để chấn chỉnh tình trạng mua bán lấn chiếm vỉa hè, lòng đường, các địa phương đã tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở, thậm chí xử phạt hành chính, thu giữ hàng hóa, vật dụng bày bán lấn chiếm vỉa hè,... nhưng sau đó sự việc lại tái diễn như cũ. Quy định xử lý vi phạm hành chính đối với những hộ mua bán lấn chiếm lòng đường, vỉa hè được pháp luật quy định, nhưng thực tế khi thực hiện, các cơ quan chức năng gặp phải một số vướng mắc về thẩm quyền và nhiệm vụ. Theo quy định tại điểm l, khoản 1, điều 1, Quyết định 14/2010/QĐ-UBND của UBND TP Cần Thơ, ngày 10-2-2010 về việc phân công, phân cấp quản lý đường đô thị, thì Sở Xây dựng có trách nhiệm “phối hợp với các ngành chức năng và UBND quận, huyện kiểm tra và xử lý các vi phạm trong việc sử dụng vỉa hè, lòng đường theo các quy định hiện hành”, còn Thanh tra giao thông (TTGT) chỉ là lực lượng phối hợp với Thanh tra xây dựng thuộc Sở Xây dựng để kiểm tra, xử lý việc vi phạm sử dụng lòng đường, vỉa hè. Nhưng thời gian qua, việc xử lý vi phạm này dường như chỉ giao phó cho lực lượng TTGT kết hợp với công an quận, huyện và phường, xã để thực hiện, còn Thanh tra xây dựng thì không tham gia làm công tác này.

Ngoài ra, một số các cơ quan chức năng thời gian qua chỉ tập trung ra quân tuyên truyền, giáo dục về Luật Giao thông đường bộ mang tính hình thức chung chung nên hiệu quả không cao. Theo ông Phạm Thanh Phong, Phó Chánh thanh tra Sở Giao thông vận tải (GTVT) TP Cần Thơ thì biện pháp căn cơ để ngăn chặn việc mua bán lấn chiếm vỉa hè thì TTGT, công an phối hợp thực hiện theo hình thức cuốn chiếu (lập lại trật tự tuyến đường nào xong là giao cho phường đó quản lý). Nếu địa phương nào để tái diễn tình trạng mua bán lấn chiếm vỉa hè thì Công an hoặc TTGT đề nghị Ban ATGT quận, huyện kiểm điểm trách nhiệm người đứng đầu địa phương. Ông Bùi Hữu Nhơn, Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều, cho biết: “Ninh Kiều là quận trung tâm TP Cần Thơ, với gần 120 tuyến đường giao thông. Vì vậy, UBND và Ban ATGT thành phố nên tăng cường thêm cho quận lực lượng chuyên trách về quản lý đô thị để giải quyết vấn đề mua bán lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Nếu quận có lực lượng chuyên ngành và có quyền xử phạt hành chính tại chỗ thì tình hình trật tự ATGT, trật tự đô thị trên địa bàn quận sẽ chuyển biến tích cực hơn”.

* ĐẦU TƯ NÂNG CẤP, MỞ RỘNG CẦU, ĐƯỜNG

Mới đây, UBND thành phố vừa giao UBND quận Ninh Kiều làm chủ đầu tư Dự án mở rộng đường Nguyễn Văn Cừ (đoạn từ đường Cách Mạng Tháng Tám đến đường Mậu Thân) thuộc phường An Hòa, với tổng kinh phí xây dựng 196 tỉ đồng, mở rộng lộ giới đường Nguyễn Văn Cừ ra 40m. Việc mở rộng tuyến đường này không chỉ giải quyết về giao thông mà còn tạo cảnh quan môi trường... Tuy nhiên, quá trình triển khai dự án gặp nhiều khó khăn trong khâu giải phóng mặt bằng, bố trí tái định cư đối với các hộ bị ảnh hưởng bởi dự án. Ngoài ra, việc thay đổi lộ giới từ 34m lên 40m, rồi việc lập hồ sơ dự án cũng thay đổi, khiến nhiều người dân không đồng tình... dẫn đến dự án triển khai chậm. Do chưa biết chừng nào phải di dời nên các hộ dân cứ vô tư lấn chiếm vỉa hè kinh doanh, với tâm lý lấn chiếm được đến đâu hay đến đó, càng làm cho con đường đã nhỏ hẹp, càng trở nên nhỏ hẹp, nhếch nhác hơn và tình trạng ùn tắc giao thông xảy ra thường xuyên hơn. Trước thực trạng trên, Ban Bồi thường thiệt hại-Giải phóng mặt bằng quận Ninh Kiều đang khẩn trương kiểm kê tài sản các hộ bị thiệt hại, cố gắng hoàn thành trong quí III-2010; song song đó, cũng đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu tái định cư để bố trí bà con vào ở.

Còn việc thành lập bãi giữ xe, ông Bùi Hữu Nhơn, Chủ tịch UBND quận Ninh Kiều, cho biết thêm: Nhiều năm qua, UBND quận kiến nghị UBND thành phố phân cấp cho quận được quyền quyết định lập bãi giữ xe, để giải quyết tình trạng đậu, đỗ tràn lan, gây mất trật tự ATGT nhưng chưa được chấp thuận. Tháng 2- 2010, UBND thành phố ban hành Quyết định về quản lý, sử dụng vỉa hè, lòng đường, bảo vệ mỹ quan và trật tự đô thị trên địa bàn thành phố. Qua đó, UBND quận chỉ đạo Phòng Quản lý đô thị (QLĐT) quận khảo sát thực tế, lập kế hoạch trình thành phố phê duyệt các tuyến đường được sử dụng lòng đường để đậu ôtô, môtô và các tuyến đường sử dụng tạm thời vỉa hè ngoài mục đích giao thông trên địa bàn quận Ninh Kiều. Qua khảo sát, Phòng QLĐT quận, xác định 12 tuyến đường được tổ chức đậu xe có thu phí để tạo điều kiện cho du khách đến tham quan TP Cần Thơ đậu, đỗ xe đúng quy định. Đồng thời, cũng xác định 42 điểm cố định cho phép tạm thời sử dụng vỉa hè ngoài mục đích giao thông làm bãi giữ môtô và các hoạt động xã hội khác, như: Cưới hỏi, ma chay, ...”.

Để hạn chế TNGT, ùn tắc giao thông và lấn chiếm lòng, lề đường xảy ra trên địa bàn quận Ô Môn, ông Võ Văn Đạt, Phó trưởng phòng QLĐT quận Ô Môn, nêu ý kiến: “Công ty cổ phần Đầu tư và xây dựng công trình giao thông 73 nên thường xuyên nâng cấp những điểm ổ gà, ngập nước trên tuyến quốc lộ 91. Sở Giao thông Vận tải thành phố cần tăng cường bảo trì, bảo dưỡng, kẻ vẽ vạch phân cách, lắp đặt biển báo hiệu tại các nút giao thông chính... Riêng các đường nội thị và lộ giao thông nông thôn, địa phương đang kiểm tra, rà soát để lắp đặt thêm và thay đổi các biển báo giao thông chưa phù hợp...”.

Theo Đại tá Huỳnh Đấu Tranh, Trưởng phòng CSGT đường bộ Công an TP Cần Thơ, thời gian qua, tình hình TNGT trên địa bàn thành phố xảy ra đa phần là do tình trạng cầu, đường bị hư hỏng, xuống cấp, cơ sở hạ tầng đầu tư chưa đồng bộ, chưa đáp ứng nhu cầu lượng xe gia tăng hàng năm, hệ thống đèn chiếu sáng công cộng còn hạn chế, ảnh hưởng đến phương tiện tham gia giao thông ban đêm. Để hạn chế ùn tắc, TNGT, đề nghị Sở GTVT thành phố có phương án mở rộng cầu, đường; nâng cấp, sửa chữa cầu, đường bị xuống cấp, hư hỏng trên các tuyến đường trọng điểm thường xảy ra ùn tắc giao thông, như: Nguyễn Văn Cừ, Cách Mạng Tháng Tám...”.

Quan tâm việc nâng cấp, mở rộng cầu, đường, ngày 21-8-2007, TP Cần Thơ đã khởi công xây dựng tuyến đường Mậu Thân - sân bay Trà Nóc, chiều dài 6,9km, rộng 60m, 6 làn xe, với tổng vốn đầu tư 915 tỉ đồng. Điểm đầu của tuyến này từ đường Mậu Thân (quận Ninh Kiều) và điểm cuối sân bay Trà Nóc (quận Bình Thủy). Dự kiến công trình đưa vào sử dụng cuối năm 2010. Công trình đường nối Cần Thơ- quốc lộ 61B (nối liền Cần Thơ- Hậu Giang) cũng đang khẩn trương thi công, bố trí 4 làn xe, có dải phân cách, chiều rộng nền đường 23m, chia làm 2 giai đoạn; dự kiến hoàn thành cuối năm 2010. Bà con mong mỏi khi các tuyến quốc lộ này đưa vào sử dụng sẽ giải quyết tình trạng quá tải lưu lượng xe qua lại trung tâm TP Cần Thơ và các giao lộ nội ô quận Ninh Kiều. Cũng trong tâm trạng phấn khởi ấy, ngày 6-6-2010, sau hơn 15 năm thi công, Bộ GTVT và UBND TP Cần Thơ đã tổ chức lễ thông xe tuyến quốc lộ 91B, dài gần 16km nối liền quốc lộ 91 và quốc lộ 1A và tuyến Nam sông Hậu, với tổng kinh phí đầu tư hơn 455 tỉ đồng. Khi tuyến quốc lộ này thông xe đã tạo điều kiện cho các phương tiện lưu thông từ các tỉnh An Giang, Kiên Giang theo quốc lộ 91B mà không phải đi qua tuyến đường Lê Hồng Phong và Cách Mạng Tháng Tám vốn đã chật hẹp, đông đúc người, xe cũng như đi qua các giao lộ trên địa bàn quận Ninh Kiều. Tuy nhiên, tuyến đường này vừa đưa vào sử dụng chưa được 3 tuần đã bị xuống cấp nghiêm trọng, mặt đường bị bể, bong tróc nhiều đoạn, mỗi khi trời mưa nước đọng vũng, gây khó khăn cho các phương tiện lưu thông. Hiện nay, đơn vị thi công đang xúc tiến sửa chữa tuyến quốc lộ này. Tuy nhiên do không gắn hệ thống đèn báo hiệu giao thông tại công trình, vẫn là tiềm ẩn nguy cơ TNGT cho phương tiện qua lại vào ban đêm.

Tuy có nhiều nỗ lực, nhưng hiện nay trên địa bàn TP Cần Thơ vẫn còn nhiều cây cầu, con đường nhỏ hẹp, xuống cấp nghiêm trọng, tạo nên nhiều điểm đen về ATGT... cần tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, mở rộng.

* NÂNG CAO Ý THỨC, HỢP SỨC CỘNG ĐỒNG

Hướng tới mục tiêu “Chung tay xây dựng xã hội giao thông: thân thiện, đầy tình người và không tai nạn”, các cấp Hội Nông dân TP Cần Thơ đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp Luật Giao thông đường bộ, nhất là Nghị định 34/2010/NĐ-CP của Chính phủ vừa có hiệu lực ngày 20-5-2010, nhằm tạo sự chuyển biến mới về nhận thức và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho cán bộ, hội viên nông dân và nhân dân khi tham gia giao thông, từng bước hình thành “Văn hóa giao thông”. Ông Nguyễn Sơn Tùng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân TP Cần Thơ, cho biết: “Thời gian qua, Hội Nông dân TP Cần Thơ kết hợp với Ban ATGT thành phố về việc tuyên truyền, giáo dục Luật Giao thông đường bộ, thông qua các buổi sinh hoạt lệ, họp lồng ghép, tăng cường bồi dưỡng kiến thức pháp luật về công tác đảm bảo trật tự ATGT trong cán bộ, hội viên nông dân. Đặc biệt, Hội tổ chức thành công Cuộc thi tìm hiểu Luật giao thông đường bộ, với chủ đề “Nông dân với ATGT”... Từ đó, nâng cao ý thức chấp hành luật cho cán bộ, hội viên nông dân”.

Cùng với các hội, đoàn thể khác, Ban Thường vụ Hội Liên hiệp phụ nữ (LHPN) TP Cần Thơ cũng phát động đợt thi đua “Gia đình cán bộ, hội viên phụ nữ tích cực tham gia đảm bảo trật tự ATGT và trật tự đô thị” nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng cho đội tuyên truyền viên về ATGT; đồng thời tuyên truyền nâng cao ý thức chấp hành, không vi phạm ATGT trong cán bộ, hội viên phụ nữ... Theo bà Phan Thị Hồng Nhung, Chủ tịch Hội LHPL TP Cần Thơ: “Để phối hợp với Ban ATGT tăng cường các biện pháp kiềm chế TNGT trên địa bàn thành phố, Ban Thường vụ Hội LHPN thành phố đã vận động cán bộ, hội viên phụ nữ và người dân thực hiện tốt các quy định đảm bảo trật tự ATGT, không lấn chiếm lòng đường, vỉa hè làm nơi mua bán, họp chợ; giáo dục con em không tham gia đua xe trái phép, gây TNGT, các quy định này được đưa ra bình xét thi đua vào cuối năm. Từ đó, nhiều năm qua không có cán bộ, hội viên phụ nữ vi phạm các qui định ATGT. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận chị em nhận thức về pháp luật trên lĩnh vực giao thông chưa cao, nhất là phụ nữ vùng sâu, vùng xa. Sắp tới, Ban Thường vụ Hội LHPN sẽ chọn điểm chỉ đạo về xây dựng mô hình “Gia đình cán bộ, hội viên phụ nữ tham gia giữ gìn trật tự ATGT và trật tự đô thị” gắn với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa khu dân cư” tại khu vực, ấp, đồng thời nhân rộng các mô hình hiệu quả”.

Đối với lực lượng học sinh, sinh viên thì công tác giáo dục về Luật Giao thông đường bộ được nhà trường đặc biệt quan tâm. Em Nguyễn Thị Ngọc Đến, học sinh Trường THPT Thới Lai, cho biết: “Trong những buổi sinh hoạt của trường, thầy cô và các anh chị phụ trách Đoàn tổ chức các trò chơi tìm hiểu các qui định về trật tự ATGT và phổ biến một số nội dung Luật giao thông đường bộ để các em hiểu và chấp hành tốt khi tham gia giao thông”. Cô Cao Thị Ngọc Hà, Phó Hiệu Trưởng Trường THPT chuyên Lý Tự Trọng, cho biết: “Nhà trường luôn chung tay với xã hội trong công tác đảm bảo trật tự ATGT. Ngay mỗi đầu năm học, nhà trường phối hợp với lực lượng CSGT tổ chức tuyên truyền về Luật Giao thông đường bộ cho học sinh. Trong môn học giáo dục công dân cũng lồng ghép tuyên truyền về Luật Giao thông đường bộ; Đoàn thanh niên tổ chức và tham gia các cuộc thi tìm hiểu ATGT, góp phần nâng cao nhận thức cho học sinh. Bên cạnh đó, nhà trường thường xuyên kiểm tra, hắc nhở học sinh cũng như phụ huynh không nên cho con em đi xe phân khối lớn; khuyến khích học sinh đi xe buýt, vừa an toàn, vừa hạn chế tình trạng ùn tắc giao thông trước cổng trường. Nhà trường cũng bố trí giờ tan học sớm hơn 5 phút so với các trường khác trên cùng tuyến đường, mở cổng cho phụ huynh vào sân trường đón con em,... để hạn chế tình trạng ùn tắc giao thông do quá tải vào giờ cao điểm.

Ông Thi Văn Quang, Chi Hội trưởng Hội Nông dân khu vực 4, phường Ba Láng, quận Cái Răng rất tâm đắc với các giải pháp kiềm chế TNGT của Nghị quyết 32/2007/NQ-CP của Chính phủ về một số giải pháp cấp bách nhằm kiềm chế TNGT và ùn tắc giao thông và Nghị định 34/2010/NĐ-CP của Chính Phủ về quy phạm lĩnh vực hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ... Còn chị Nguyễn Châu Phương, một người dân ở đường Cách Mạng Tháng Tám, phường Bùi Hữu Nghĩa cho rằng mức xử phạt đối với các trường hợp vi phạm giao thông dường như còn quá nhẹ nên khi ra đường thấy còn quá nhiều người vi phạm. Theo chị, bên cạnh các giải pháp đầu tư nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông thì việc nâng cao ý thức chấp hành Luật giao thông cho người dân là hết sức cần thiết, nếu mỗi người dân khi tham gia giao thông chú ý đến khẩu hiệu “An toàn giao thông, hạnh phúc của mọi người và toàn xã hội” thì phải có trách nhiệm giữ tìn trật tự ATGT, góp phần hạn chế vi phạm, hạn chế TNGT, đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản cho bản thân và người khác khi tham gia giao thông.