Bài toán nan giải ?

Kỳ 1: Điệp khúc lấn chiếm

Điều tra * XUÂN - PHƯƠNG

Cùng với sự phát triển kinh tế của thành phố, số lượng phương tiện giao thông ngày càng gia tăng, trong khi cơ sở hạ tầng trên địa bàn TP Cần Thơ chưa đáp ứng kịp yêu cầu. Nhiều tuyến đường chưa được mở rộng, nhiều đoạn, nhiều cầu giao thông ngày càng xuống cấp. Bên cạnh đó, tình trạng các hộ lấn chiếm hành lang an toàn giao thông (ATGT), vỉa hè để kinh doanh, trưng bày hàng hóa, xây nhà,... như một điệp khúc cứ tái đi tái lại... Thực trạng này là vấn đề khá “đau đầu”, mặc dù ngành chức năng địa phương luôn nỗ lực lập lại trật tự giao thông.

Vỉa hè bị chiếm dụng buôn bán hết lối đi của người đi bộ (ảnh chụp trên đường Cách Mạng Tháng Tám). Ảnh: X.Đ.

Dạo một vòng quanh một số con đường trên địa bàn quận Ninh Kiều, hình ảnh đập vào mắt chúng tôi là tình trạng vỉa hè bị chiếm dụng một cách vô tội vạ. Tuyến đường Nguyễn Văn Cừ, ban đêm sáng rực ánh đèn màu, tập trung nhiều trường học, cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở kinh doanh lớn nhỏ và phần lớn vỉa hè đều lấn chiếm. Khu chợ An Hòa, đường Trần Việt Châu, tuy mới được mở rộng cách nay hơn 1 năm, nhưng các hộ dân bày bán hàng hóa trên vỉa hè, làm cho con đường như hẹp lại, không còn lối cho người đi bộ. Đường 30 Tháng 4 là một trong những con đường nội ô đẹp nhất của TP Cần Thơ cũng tồn tại nhiều điểm họp chợ, mua bán lấn chiếm lòng, lề đường, vỉa hè, gây mất trật tự an toàn giao thông (ATGT)... Để tập trung những hộ kinh doanh, mua bán ở chợ tự phát ngang cổng Trường Đại học Cần Thơ khu 1 (đường 30 Tháng 4) nhằm ổn định tình hình trật tự ATGT trên tuyến đường này, cơ quan chức năng đã yêu cầu các hộ dân kinh doanh di dời đến chợ Hưng Lợi đối diện Metro Hưng Lợi thuộc quận Ninh Kiều. Tuy nhiên, các hộ mua bán này lại chia ra nhiều nhóm nhỏ vừa bán ở chợ tự phát đường 30 Tháng 4, vừa bán ở chợ Hưng Lợi.

Không chỉ lấn chiếm vỉa hè, thời gian qua, trên các tuyến đường Hai Bà Trưng, Võ Văn Tần, Nguyễn An Ninh, phía trước Bảo tàng Cần Thơ, Nhà lồng chợ cổ ở Bến Ninh Kiều... tình trạng đậu, đỗ xe dưới lòng đường, gây mất trật tự ATGT và mỹ quan đô thị liên tục diễn ra. Đến nay, TP Cần Thơ vẫn chưa qui hoạch sắp xếp ổn định bãi đậu ô tô cũng như bãi giữ xe gắn máy nên xảy ra tình trạng tự phát đậu, đỗ xe lộn xộn. Trên vỉa hè, lòng đường một số tuyến như: Đại lộ Hòa Bình, đường Lý Thường Kiệt (góc Thư viện thành phố), đường Võ Văn Tần, đường Trần Văn Hoài... cũng bị chiếm dụng trở thành bãi đỗ tắc- xi.

Ở quận Ninh Kiều thì vậy, còn các quận, huyện khác ra sao? Theo chứng kiến của chúng tôi, vẫn là điệp khúc chung lấn chiếm vỉa hè, lòng đường. Trên tuyến tỉnh lộ 918, tình trạng mua bán tràn ra lòng đường diễn ra hàng ngày, nhưng cơ quan chức năng “bó tay”, chưa có biện pháp tháo gỡ. Đường nhỏ, hẹp, khu chợ lại tập trung đông đúc nên thường xuyên ùn tắc giao thông vào các giờ cao điểm. Ngay cả một chợ nhỏ như khu vực chợ Long Tuyền (gần trại giam Long Tuyền) thì hàng hóa, thực phẩm cũng bày bán trên lòng đường, gây cản trở giao thông.

Dọc sông Cái Sắn (tuyến Quốc lộ 80) tình trạng nhà cất mới lấn chiếm hành lang giao thông thủy, bộ vẫn cứ tiếp tục mọc lên. Ảnh: L.P.

Theo Quyết định 1856/QĐ-TTg ngày 27-12-2007 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt kế hoạch lập lại trật tự hành lang an toàn đường bộ, đường sắt thì thời điểm này thành phố phải thực hiện xong giai đoạn 2 của kế hoạch là giải tỏa các vi phạm hành lang an toàn đường bộ trong phạm vi 5m- 7m đã được đền bù xử lý trên tất cả các tuyến quốc lộ; hoàn thành cơ bản việc xóa bỏ các đường đấu nối trái phép vào quốc lộ và phải bước sang thực hiện giai đoạn 3 của kế hoạch. Tuy nhiên, thực tế hiện nay các tuyến quốc lộ trên địa bàn thành phố vẫn trong tình trạng hành lang an toàn bị lấn chiếm.

Tuyến Quốc lộ 91, thuộc địa bàn TP Cần Thơ, nhỏ hẹp, hành lang dành cho người đi bộ chỗ có chỗ không, đã vậy còn bị lấn chiếm để bày bán hàng hóa làm cho tuyến đường trở nên nhếch nhác. Lượng xe trên tuyến đường này ngày càng đông, quá tải, nhất là vào những giờ cao điểm, trong tình trạng đường xuống cấp, không đảm bảo trật tự ATGT, nên trên tuyến đường này tai nạn xảy ra nhiều. Đặc biệt, đoạn từ ngã tư Bến xe mới đến cầu Sang Trắng 1, vỉa hè chưa được hoàn chỉnh nhưng cũng trở thành khu chợ chồm hổm, với đủ cách bài trí trên lề đường: trải bạt, kệ hàng, quang gánh,... để bán nào mắt kính, quần áo, nón bảo hiểm, thú nhồi bông, trái cây, sò đá... Còn các hộ tiểu thương kinh doanh ở phần mặt tiền khu vực này cũng trưng bày hàng hóa, bảng hiệu lấn hết lối đi dành cho người đi bộ. Nhìn chung các chợ nằm dọc tuyến quốc lộ 91 như chợ Sang Trắng 1, chợ Sang Trắng 2, chợ Bến đò Đu Đủ đều trong cảnh người bán cứ lấn ra đường, người mua thì dừng, đậu xe dưới lòng đường để xem hàng, mua hàng. Những lúc có mặt lực lượng thanh tra giao thông (TTGT), cảnh sát giao thông (CSGT) thì tình hình trật tự tại các khu chợ này tương đối nề nếp nhưng khi lực lượng chức năng vừa rút thì đâu lại vào đấy.

Chị Hà, một người dân sống gần chợ Sang Trắng 1, nói: “Khu chợ này được như hiện nay là mừng lắm rồi, các hộ buôn bán chịu dời vào trong một chút, chứ không như trước đây lấn ra gần 1/3 con lộ. Mặc dù lực lượng chức năng thường xuyên tuần tra, nhắc nhở, xử phạt nhưng không “ép phê” mấy do chợ này nhỏ mà người đi chợ thì quá đông, đặc biệt là công nhân ở khu công nghiệp mỗi khi tan ca, đi mua sắm, tạo ra cảnh lộn xộn, vi phạm trật tự ATGT. Tuyến quốc lộ 91B cũng lâm vào tình trạng tương tự, rất nhiều hộ kinh doanh lấn chiếm vỉa hè, hành lang lộ giới. Ngay đầu tuyến quốc lộ này, đã thấy cảnh họp chợ trên vỉa hè, bán thịt, cá, rau...; còn ở khu chợ Bà Bộ, người dân buôn bán ngay trên cầu...

Tuy nhiên, phức tạp nhất là tình hình lấn chiếm trên tuyến quốc lộ 80. Các hộ dân sống dọc tuyến sông Cái Sắn đều vi phạm lấn chiếm hành lang an toàn giao thông thủy và bộ. Mặc dù, từ năm 1997, tỉnh Cần Thơ (cũ) đã có văn bản đề nghị huyện Thốt Nốt (cũ) không được để phát sinh việc xây cất mới nhà dọc theo tuyến sông này, nhưng thực tế vẫn diễn ra tình trạng xây dựng, cất mới lấn chiếm hành lang ATGT mà việc xử phạt chỉ tượng trưng, không có tác dụng răn đe. Dọc theo tuyến quốc lộ này còn có các chợ thường xuyên xảy ra tình trạng xe bán hàng rong đậu dưới lòng đường, người mua hàng cũng thoải mái dừng xe trên đường để ngả giá, mua bán, gây cảnh thường xuyên mất trật tự giao thông. Anh Hoài, nhà ở khu vực này nói: “Từ trước tới nay nhà tôi cất trên sông Cái Sắn, thấy ở cũng tạm bợ, nhưng không còn nơi nào để ở, phải chấp nhận. Trước đây có nghe chính quyền địa phương nói sẽ di dời các hộ dân cất nhà trên sông, vì vi phạm lộ giới nhưng đến nay có thấy ai nói gì nữa đâu! Dọc theo tuyến kinh này nhiều người cất nhà mới mà cũng đâu thấy ai đến nhắc nhở, xử phạt gì...”.

Đồng chí Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Thạnh cho biết: “Toàn tuyến quốc lộ 80, phía sông Cái Sắn có khoảng 1.350 hộ sinh sống, với hơn 10.000 nhân khẩu. Các hộ dân cất nhà sinh sống ven sông Cái Sắn, vừa vi phạm hành lang ATGT đường bộ và đường thủy nên quan điểm của huyện là không để phát sinh vi phạm mới vì chắc chắn phải di dời chỗ ở đối với các hộ dân này. Hiện nay, chúng tôi dự kiến xây dựng 5 khu dân cư vượt lũ giai đoạn 2, trước mắt di dời các hộ dân không có đất, nhà cất hoàn toàn trên sông, những hộ ở khu vực có nguy cơ sạt lở và những hộ không an toàn về giao thông thủy, bộ”. Vấn đề này, huyện Vĩnh Thạnh đã báo cáo UBND thành phố, Sở Xây dựng, đề nghị trước tiên đầu tư xây dựng Khu dân cư vượt lũ Thạnh Quới, sau đó tiếp tục thực hiện các khu còn lại. Tuy nhiên, hiện nay Bộ Giao thông Vận tải đang dự kiến xây dựng tuyến quốc lộ 80 mới có 4 làn xe, cách quốc lộ 80 cũ khoảng 1,2km. Khi đó, tuyến quốc lộ 80 hiện hữu sẽ là đường nội bộ, vì vậy huyện phải tính đến chuyện xem xét giải quyết hộ nào di dời được thì di dời, hộ nào ở ổn định được thì cho ổn định. Còn đối với các chợ dọc quốc lộ 80 hiện nay, phức tạp về trật tự ATGT vì gặp phải vướng mắc không có chỗ đậu xe, các chợ xây dựng còn tạm bợ, theo Chủ tịch UBND huyện Vĩnh Thạnh, trước mắt địa phương tạm thời sắp xếp lại chỗ mua bán theo loại mặt hàng, chọn diện tích trống đưa vô trong, quy định vạch đậu xe, bến bãi để không vi phạm lấn chiếm hành lang ATGT”.

Rõ ràng, để khắc phục tình trạng lấn chiếm vỉa hè, vi phạm hành lang ATGT không thể một sớm, một chiều. Tuy nhiên, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành kế hoạch và có lộ trình thực hiện. Hy vọng các cơ quan chức năng TP Cần Thơ thực hiện đúng kế hoạch, nỗ lực xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông hoàn chỉnh, đảm bảo trật tự an toàn giao thông, góp phần hạn chế ùn tắc và tai nạn giao thông - tháo gỡ vấn đề nan giải của nhiều ngành, nhiều cấp hiện nay.

(Còn tiếp)

Kỳ 2: Hiểm họa tai nạn giao thông