Ánh sáng cuộc đời ở tâm hồn và đôi bàn tay

Trong Liên hoan đờn ca tài tử TP Cần Thơ lần thứ IV năm 2009 mới đây, có một nghệ nhân độc tấu đàn tranh hai câu vọng cổ nhịp 32 rất “phiêu”, lả lướt với tiếng đàn khi réo rắt, lúc du dương, dìu dặt, lúc trầm bổng khoan thai... Khán giả cổ vũ nồng nhiệt không chỉ vì ngón đàn mà chính vì người nghệ nhân ấy - ông Nguyễn Văn Be - là một người khiếm thị.

Nguyễn Văn Be là tay chơi đàn nổi tiếng ở Thốt Nốt. Ông thành thạo cả đàn tranh, đàn sến và ghi- ta. Có lẽ chính những thăng trầm, biến đổi của cuộc đời đã khiến tâm hồn ông đồng điệu cùng những cung bậc của âm nhạc nên tiếng đàn của ông ngày càng sâu sắc và dễ đi vào lòng người.

Năm Nguyễn Văn Be 10 tuổi, bị bệnh nặng nên đôi mắt ông không còn nhìn thấy ánh sáng. Khi bị mù, tâm hồn non nớt của ông chịu bao nỗi đau đớn, tuyệt vọng vì không thể tiếp tục đến trường cùng bè bạn và trở thành gánh nặng của gia đình. Thương con, cha mẹ ông luôn động viên, an ủi và tìm hướng đi mới cho con. Năm ông 15 tuổi, cha ông quyết định cho ông học đàn tranh. Lúc đầu, ông không tin rằng mình có thể học đàn được bởi: “Người sáng mắt còn khó học huống gì người mù như mình”. Cha ông luôn động viên ông rằng: “Con hãy tự tin và cố học cho tốt. Trước là để khuây khoả nỗi buồn, sau là có cái nghề để lập thân. Cha mẹ đâu thể sống hoài để nuôi con được...”. Hiểu lòng cha mẹ, ông quyết tâm học thật tốt. Những ngày đầu học đàn quả là thời gian thử thách khắc nghiệt. Ông phải nỗ lực rất nhiều để làm quen với từng dây đàn, tập chơi cho đúng nhịp, gẩy cho đúng dây... Bù lại việc thiếu ánh sáng đôi mắt, ông Be cảm thụ âm thanh và các cung bậc rất tốt cùng với việc chăm chỉ luyện tập nên chẳng mấy chốc mà ông học không thua người sáng mắt. Ông Be tâm sự: “Lúc đầu, tôi học đàn vì muốn cha mẹ vui lòng, nhưng càng học, tôi càng bị những âm thanh của đàn tranh cuốn hút. Khi chơi đàn, tôi cảm thấy tâm hồn thư thái. Tiếng đàn không chỉ khiến mình mình vui mà còn có ý nghĩa khi phục vụ cho mọi người”.

Khi chơi đàn khá thành thạo, ông Be tham gia vào các phong trào đờn ca tài tử, văn nghệ quần chúng ở địa phương. Sự cổ vũ, động viên của mọi người càng khiến ông tìm lại ý nghĩa cuộc đời và có thêm động lực, niềm tin. Tiếng đàn còn giúp ông sinh nhai. Ông chơi đàn trong các ban đờn ca tài tử và cộng tác với một số đoàn cải lương đi lưu diễn ở các nơi. Nghệ nhân Nguyễn Văn Be còn tự mày mò học hỏi thêm đàn sến và đàn ghi- ta để có thể đáp ứng yêu cầu của các đoàn nghệ thuật và mở rộng đường sinh kế.

Ông Nguyễn Văn Be năm nay đã 61 tuổi và hiện là Chủ tịch Hội Người mù quận Thốt Nốt. Ông vẫn cộng tác với các ban đờn ca tài tử và đệm đàn ở một số quán ăn, điểm du lịch ở Thốt Nốt. Bà Đoàn Thị Bích Phượng, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa Thể dục Thể thao quận Thốt Nốt, cho biết: “Nghệ nhân Nguyễn Văn Be là cộng tác viên của Trung tâm mỗi dịp Liên hoan đờn ca tài tử của địa phương. Ông làm việc rất nghiêm túc và sống hòa đồng nên được nhiều người quí mến”.

Trong cuộc sống đời thường, người nghệ nhân khiếm thị ấy vẫn có thể làm được những việc của một người bình thường: nấu ăn, dọn dẹp nhà cửa, trồng trọt, chăn nuôi và... xỏ kim may vá chẳng thua ai. Khi không có chương trình biểu diễn, ông phụ tiếp gia đình chăm sóc nhà cửa, trồng lúa, nuôi heo... Với nghệ nhân Nguyễn Văn Be, ánh sáng cuộc đời không chỉ nằm ở đôi mắt mà còn ở tâm hồn và đôi bàn tay lao động. Ông đã sống và lao động nghệ thuật chân chính để làm một người tàn mà không phế.

Bài, ảnh: CÁT ĐẰNG