Ấn Độ xích lại gần Israel

Khi các đồng minh truyền thống của Israel đang dần xa lánh nước này, Ấn Độ đi theo hướng ngược lại.

Sự chuyển hướng của New Delhi

Trong nhiều thập niên, Ấn Độ là một trong những quốc gia ủng hộ Palestine mạnh mẽ nhất, còn châu Âu thuộc phe đồng minh thân cận của Israel. Lập trường này đã thay đổi rõ rệt kể từ năm 2014, khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi và đảng Bharatiya Janata (BJP) theo chủ nghĩa dân tộc Hindu của ông lên nắm quyền.

Thủ tướng Ấn Độ Modi (trái) và người đồng cấp Netanyahu trong chuyến thăm Israel hồi đầu năm. Ảnh: AP

Trong khi châu Âu quay lưng với chính phủ của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu vì cuộc xung đột ở Gaza, Ấn Độ lại chào đón Israel.

Vào tháng 9-2025, khi Liên minh châu Âu (EU) đang lên kế hoạch áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Bộ trưởng Tài chính Israel Bezalel Smotrich và Bộ trưởng An ninh Itamar Ben-Gvir, ông Smotrich được chào đón trong chuyến công du Ấn Độ. Hai quan chức này ủng hộ tiếp tục chiến dịch quân sự của Israel tại Dải Gaza, thúc đẩy ý tưởng đưa người Palestine ra khỏi dải đất và xây dựng các khu định cư của người Do Thái tại đây.

Dưới thời ông Modi, sự hợp tác với Israel đã trở thành mối quan hệ thân thiết được công khai ca ngợi, đỉnh điểm là việc nâng cấp quan hệ lên thành đối tác chiến lược đặc biệt khi nhà lãnh đạo Ấn Độ đến thăm Israel vào tháng 2 năm nay. Sự kiện này diễn ra trong bối cảnh ông Netanyahu ngày càng bị cô lập trên trường quốc tế do chiến sự ở Gaza.

Hồi tháng trước, tại kỳ họp của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, các phái đoàn ngoại giao đồng loạt bỏ ra ngoài khi ông Netanyahu chuẩn bị lên phát biểu, phái đoàn ngoại giao Ấn Độ vẫn ở lại hội trường.

Những toan tính

Năm 1948, Ấn Độ phản đối việc thành lập Israel. Việc thiết lập quan hệ với Tel Aviv từng bị coi là điều không được hoan nghênh tại New Delhi.

Ấn Độ ủng hộ nghị quyết của ĐHĐ LHQ năm 1975, trong đó mô tả chủ nghĩa phục quốc Do Thái (Zionism) là một hình thức phân biệt chủng tộc. Ấn Độ trở thành quốc gia ngoài khối Arab đầu tiên công nhận Tổ chức Giải phóng Palestine (PLO) và nằm trong số những nước đầu tiên trên thế giới công nhận tư cách nhà nước của Palestine.

Mãi đến năm 1992, Ấn Độ mới thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ với Israel. Mặc dù các chính phủ kế nhiệm sau đó từng bước thúc đẩy quan hệ song phương, ông Modi là Thủ tướng Ấn Độ đầu tiên đến thăm quốc gia này vào năm 2016.

Theo giới phân tích, đảng Quốc đại (INC), hiện là phe đối lập ở Ấn Độ nhưng từng lãnh đạo nước này trong phần lớn thời gian sau độc lập, cũng xem việc ủng hộ Palestine sẽ giúp thu hút cử tri Hồi giáo. Được biết, số người theo đạo Hồi ở Ấn Độ đông thứ 3 thế giới, Indonesia và Pakistan. Trái lại, “Đảng của ông Modi tin rằng họ chẳng thu được lợi ích gì từ lập trường ủng hộ Palestine. Do vậy, ông đã tìm cách liên kết cuộc tấn công ở Israel với cái gọi là thời kỳ khủng bố và chủ nghĩa Hồi giáo cực đoan, từ đó đưa ra lập luận chống lại người Hồi giáo”, Rasheed Kidwai, nhà phân tích chính trị tại New Delhi, nhận định.

Các nhà phân tích lưu ý rằng phe cánh hữu Hindu ở Ấn Độ từ lâu đã ủng hộ hệ tư tưởng Zionism. BJP bắt nguồn từ một triết lý mang tên Hindutva, mà mục tiêu cuối cùng là chuyển đổi Ấn Độ thành một quốc gia Hindu và trở thành quê hương tự nhiên của người Hindu ở bất cứ nơi nào trên thế giới, tương tự như cách Israel xem mình là quê hương của người Do Thái.

Mặt khác, khi Ấn Độ tìm cách thắt chặt quan hệ với Mỹ sau Chiến tranh Lạnh, quan hệ hữu nghị với Israel, đồng minh thân cận của Washington, có thể giúp New Delhi tạo thiện cảm. Song trên hết, quan hệ đối tác này dựa trên các yếu tố quân sự và chiến lược. Israel đã cung cấp những thiết bị tiên tiến trong thời kỳ Ấn Độ khó tiếp cận các hệ thống tương đương từ Mỹ. Tel Aviv cũng hỗ trợ các công nghệ có thể tương thích với kho vũ khí của New Delhi. Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Ấn Độ tiếp nhận 29% lượng xuất khẩu vũ khí chủ lực của Israel giai đoạn 2021-2025, trở thành khách hàng mua vũ khí lớn nhất của nước này.

HẠNH NGUYÊN (Theo Al Jazeera, National Interest)