AI và “mì ăn liền”

Mới đây, Hãng Phim truyền hình TP Hồ Chí Minh (TFS) công bố dự án phim ngắn “Bãi săn”, thuộc thể loại viễn tưởng, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Nguyễn Đình Tú. Điểm đáng chú ý là dự án có sự kết hợp giữa chuyên môn làm phim truyền hình chuyên nghiệp của TFS với các công cụ AI do CapCut hỗ trợ, vận hành trên nền tảng công nghệ lõi Seedance 2.5 và công cụ EditPilot.

Việc một đơn vị sản xuất phim thương hiệu như TFS công bố sử dụng AI trong tác phẩm được nhiều người chú ý. Đại diện ê-kíp cho biết, ranh giới giữa công nghệ và tư duy sáng tạo của con người được phân định rõ ràng trong “Bãi săn” cũng như bất kỳ dự án nào. Trong đó, AI sẽ giúp khởi tạo bối cảnh và khung hình thị giác, đảm bảo tuân thủ chặt chẽ theo cấu trúc câu lệnh (prompt) của người thực hiện. Còn lại, những vấn đề về chuyên môn sâu như phong cách nghệ thuật, định vị nhân vật… do đạo diễn TFS thiết lập.

Cũng mới đây, điện ảnh Trung Quốc ghi nhận sự kiện đầu tiên khi một bộ phim điện ảnh sản xuất bằng công nghệ AI với thời lượng gần 100 phút được cấp phép chiếu rạp tại thị trường nội địa. Tác phẩm khoa học viễn tưởng được AI thể hiện, tạo nên bối cảnh ở nhiều niên đại.

Sử dụng AI để làm phim đã không còn là câu chuyện của tương lai. AI đang bước vào điện ảnh với tốc độ nhanh, từ hỗ trợ bối cảnh, tạo hình ảnh đến dựng phim, lồng tiếng và hậu kỳ. Câu hỏi đặt ra là: Làm thế nào để công nghệ phục vụ sáng tạo, thay vì biến phim ảnh thành những sản phẩm “mì ăn liền”?

Gần đây, xuất hiện ngày càng nhiều phim ngắn ứng dụng AI trên các nền tảng số với nội dung phản cảm, vô bổ, thiếu tính nhân văn. Cục Điện ảnh, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng đã có văn bản yêu cầu các cơ quan, đơn vị có liên quan chấn chỉnh.

Chỉ cần biết sử dụng AI, ai cũng có thể làm phim! Chính sự dễ dàng ấy khiến các phim ngắn AI được sản xuất quá nhanh, quá nhiều và quá dễ dãi. Ngoài mô-típ giống nhau, câu chuyện na ná nhau, nhân vật tương tự nhau, thì đáng lo hơn, nhiều phim ngắn tập trung khai thác những tình huống tiêu cực như bắt nạt, làm nhục, ngoại tình, bạo lực, ngược đãi trẻ em, coi thường người nghèo… để tạo cao trào và câu khách. Khi đó, “sản xuất nhanh” không còn đồng nghĩa với “sáng tạo nhanh”. Và dĩ nhiên, chất lượng phim ảnh không thể chỉ được đo bằng số lượng lượt xem.

Trước hết, phải nhìn nhận rằng, AI không tự tạo ra một bộ phim hay hay dở mà do cách con người “ra lệnh”. Theo các nhà làm phim, phim ứng dụng AI vẫn cần một kịch bản tốt, từ cấu trúc, nhân vật, diễn tiến đến thông điệp, tính nhân văn, tính thẩm mỹ... Nói cách khác, con người phải “làm chủ cuộc chơi”. Cứ chạy theo tốc độ của công nghệ, sản xuất hàng loạt những câu chuyện na ná nhau để có lượt xem, phim AI chỉ là “mì ăn liền”, ăn nhiều sẽ: “mau ăn, chóng ngán và không tốt cho sức khỏe”.

Các cơ quan chức năng cũng đã và đang nỗ lực xây dựng những “bộ lọc” để nhận diện, kiểm soát và xử lý nội dung không phù hợp trên môi trường số, trong đó có phim ngắn AI. Đó là hành lang để công nghệ được sử dụng đúng mục đích, từ nội dung, hình ảnh, ngôn ngữ đến bản quyền, quyền đối với hình ảnh và giọng nói. Nhưng quan trọng hơn, người làm phim cũng phải có “bộ lọc nghề nghiệp” cho mình. AI có thể tạo ra hàng chục hình ảnh trong vài giây, nhưng con người phải quyết định hình ảnh nào đáng giữ, câu chuyện nào đáng kể và nội dung nào không nên đưa đến công chúng.

ĐĂNG HUỲNH