“Đất gọi” tình người

Đoàn nghệ thuật quần chúng TP Cần Thơ vừa trở về từ Liên hoan sân khấu hài kịch không chuyên toàn quốc 2016, diễn ra tại Huế, với thành tích 1HCV, 2 HCB. Chọn thể loại cải lương hài với cách dàn dựng mới lạ, kết hợp nhiều thủ pháp sân khấu, chập cải lương "Đất gọi" đã mang đến cho khán giả câu chuyện về một vùng nông thôn mới miền Tây giàu tình người và đầy ắp tiếng cười.

Chập cải lương "Đất gọi" của tác giả Võ Hiếu Hòa, do các nghệ sĩ đến từ Trung tâm Văn hóa- Thể thao huyện Thới Lai như Đào Xinh, Cẩm Nhung, Thanh Tùng và một số cộng tác viên của Trung tâm Văn hóa TP Cần Thơ biểu diễn. Dù chỉ được thể hiện bởi những nghệ sĩ "cây nhà lá vườn" và thời gian tập luyện không nhiều nhưng "Đất gọi" đã thu hút người xem.

Một cảnh trong chập cải lương “Đất gọi”. Ảnh: HUỲNH NHẬT

Đó là câu chuyện về các tri âm, tri kỷ trong nhóm đờn ca tài tử Trăng Quê với Tư Tranh, Ba Kìm, Sáu Cò và Hồng (con trai thím Tư Tranh) đờn độc huyền, tạo nên "tứ tuyệt" trong đờn ca tài tử: kìm- cò- tranh- độc. Trong đó, Sáu Cò sở hữu tiếng đờn cò não nuột, say lòng nhưng mê đờn ca đến nỗi bán lúa non để ăn, không thiết làm ăn, vợ con. Thấy được tính ngang ngạnh của ông Sáu Cò nên thím Tư Tranh không chịu mua lúa non mà cho Sáu Cò mượn tiền với điều kiện phải giữ giấy đất. Tức chí vì bị tri âm, tri kỷ khinh thường, Sáu Cò lên thành phố đờn ca, sinh sống. Thật ra, thím Tư Tranh và chú Ba Kìm muốn giữ giấy đất để giữ ruộng cho Sáu Cò, phòng trường hợp "vung tay quá trán". Mấy năm xa quê, trở về nhìn cảnh mảnh đất mình sum suê khổ qua, nằm trong vùng trồng màu hợp tác với các tri âm đờn ca, Sáu Cò cảm nhận được tình làng, nghĩa xóm và thêm yêu mảnh đất quê mình như lời của chú Ba Kìm: "Người ta có thể tách bước rời khỏi quê hương nhưng không thể tách rời con tim ra khỏi quê hương được".

Câu chuyện có gút mắc, kịch tính nhưng không khí xuyên suốt vẫn là sự hài hước, dí dỏm. Điểm xuyết cho chập cải lương là nghệ sĩ Cẩm Nhung trong vai thím Tư Tranh. Dù ít cọ sát ở các sân khấu lớn nhưng chị nhập vai, diễn khá đạt, nhất là những đoạn thím Tư Tranh "như nước với lửa" cùng ông Sáu Cò. Nét diễn đanh gọn, sắc bén, dứt khoát trong từng động tác, điệu bộ của Cẩm Nhung đã giúp chị đạt HCV cho vai diễn. Còn với diễn viên Thanh Quốc, thủ vai Hồng, dù lần đầu tiên dự thi ở sân khấu toàn quốc và cải lương cũng không phải là sở trường nhưng anh đã diễn tròn vai. Những đoạn xuống vọng cổ, ca Mẫu tầm tử rất ngọt ngào, duyên dáng, tạo nên không khí tươi mới. Thanh Quốc kể: "Chập cải lương còn được ban tổ chức chọn diễn phục vụ ở thị xã Hương Thủy. Dù mưa khá lớn nhưng khán giả xem kín hội trường và vỗ tay không ngớt khi Quốc hát vọng cổ".

Ông Huỳnh Nhật Danh, Phó Giám đốc Trung tâm Văn hóa TP Cần Thơ, cho biết, sau thành công của “Đất gọi” tại Liên hoan sân khấu hài kịch không chuyên toàn quốc 2016, đơn vị đang lên kế hoạch biểu diễn chập cải lương này phục vụ nhân dân. Trước hết, các nghệ sĩ sẽ tập dợt để biểu diễn tại sân khấu nghệ thuật truyền thống định kỳ ở bến Ninh Kiều và chợ đêm Cần Thơ (đường Trần Phú, quận Ninh Kiều).

Chập cải lương chuyển tải câu chuyện về sự đổi thay từ chương trình xây dựng nông thôn mới, người dân làm giàu ngay trên chính mảnh vườn, thửa ruộng của mình. Tiêu biểu là hình ảnh "từ hột lúa vàng Ba Kìm làm nên xưởng cơ khí, còn Tư Tranh chỉ một cái lít đong mà có được một cửa hàng…". Bên cạnh đó, chập cải lương còn phác họa không khí sinh hoạt đờn ca tài tử dưới ánh trăng, với bộ "tứ tuyệt" kìm- cò- tranh- độc ở nông thôn. Tác giả Võ Hiếu Hòa đã thành công với những câu thoại khi giàu văn chương, hình tượng: "Tài tử là phải bổng trầm, khoan nhặt. Tranh réo rắt hòa Kìm gân guốc. Bầu nỉ non, đảm đạm tiếng Cò"; khi lại bình dân, rặt chất tài tử: "Hồng, bây đờn bầu hay bây bửa củi vậy?".

Ngoài thành công trong việc phân cảnh, khai từ ước lệ của đạo diễn Đào Xinh, "Đất gọi" còn thể hiện sự tươi mới của cải lương thông qua việc đưa nghệ thuật múa vào mỗi đoạn khai từ phân cảnh, giúp làm mềm vở diễn. Trước nay, cải lương hài không phải là sở trường của đoàn nghệ thuật quần chúng TP Cần Thơ song "Đất gọi" là nỗ lực thể nghiệm, khám phá đáng ghi nhận.

DUY KHÔI